Chùa Một Cột
Văn Miếu
MỘT SỐ THÀNH TỰU THỜI LÝ
QuốcTử Giám
Rồng thời Lý
Đền thờ 8 vị vua Lý
Đầu rồng thời Lý
Chương III. NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN
(THẾ KỈ XIII – XIV)
CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP BÀI 13+14+15
ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN
NỘI DUNG CHỦ ĐỀ
CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP BÀI 13+14+15
ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN
1. Nhà Lý sụp đổ
2. Nhà Trần củng cố chế độ
phong kiến tập quyền
CHƯƠNG III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN
(THẾ KỈ XIII- XIV)

3. Pháp luật thời Trần
Mục I. Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền
1. Nhà Lý sụp đổ
- Nhà Lý thành lập vào năm…………………
- Kinh đô nhà Lý xây dựng ở ……..
Năm 1054, nhà Lý đổi tên nước ta là…….
- Kinh tế, xã hội và nghệ thuật thời Lý rất phát triển.
- Nhà Lý ban hành bộ luật…………..là bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta.
-Từ cuối thế kỉ XII, đầu thế kỉ XIII, nhà Lý ngày càng suy yếu.
1009
Thăng Long
Đại Việt
Hình thư
Cô mời các bạn xem đoạn phim tư liệu sau đây lựa chọn những nội dung đúng về hoàn cảnh thành lập nhà Trần ?
- Từ cuối Thế kỉ XII, ……1…………. Chính quyền 2………………….… , quan lại ……3………….Đời sống nhân dân……4… Các thế lực phong kiến địa phương
……5….…….. Nhà Lý phải dựa vào thế lực …6 … ..để …..7…….Họ Trần đã buộc …..8…. …. nhường ngôi cho chồng là…9…... …Đầu năm …….10…Trần Cảnh lên ngôi vua -- - >Nhà …11…..thành lập
nhà Lý suy yếu.
không chăm lo đời sống nhân dân
ăn chơi sa đọa.
đói khổ
nổi dậy chống lại triều đình
Họ Trần
dẹp loạn.
Lý Chiêu Hoàng
Trần Cảnh
1226
Trần
1. Nhà Lý sụp đổ
Cuối thế kỉ XII, nhà Lý suy yếu.
a. Chính trị: + Các thế lực phong kiến chống phá triều đình.
b. Kinh tế: Thiên tai, mất mùa, đói kém thường xuyên xảy ra
c. Xã hội: rối loạn, nhân dân nổi dậy ở nhiều nơi
- Đầu 1226 nhà Lý sụp đổ, nhà Trần thành lập.
11

Di tích đền nhà Trần
Lễ hội đền Trần được tổ chức trong các ngày từ ngày 15 đến ngày 20 tháng tám âm lịch hàng năm tại phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định nhằm tri ân công của 14 vị vua Trần.
Theo em, việc nhà Trần thay nhà Lý có cần thiết không?
Nhà Lý chỉ lo ăn chơi xa hoa, bất lực, không chăm lo đến đời sống của nhân dân, làm cho nhân dân đói khổ, bất mãn và nổi dậy khởi nghĩa.
Các thế lực phong kiến ở địa phương đánh giết lẫn nhau làm cho triều đình nhà Lý thêm suy yếu, xã hội rối loạn.
Vua tôi nhà Lý bỏ chạy, nhà Lý phải dựa vào thế lực của nhà Trần để tồn tại, đó chính là cơ hội để nhà Trần buộc Lí Chiêu Hoàng (vua cuối cùng của nhà Lý) phải nhường ngôi cho Trần Cảnh (tháng 12 năm Ất Dậu - đầu năm 1226).
  - Trong hoàn cảnh suy sụp của nhà Lý (cuối thế kỉ XII) nhà Trần thành lập, thay nhà Lý quản lí đất nước là việc làm cần thiết để ổn định tình hình chính trị, xã hội, cải thiện đời sống cho nhân dân, xây dựng và bảo vệ đất nước.
Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần.
2. Nhà Trần củng cố chế độ
phong kiến tập quyền
Bộ máy nhà nước thời Trần được tổ chức như thế nào?
Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần so với thời Lý?
Nhà nước được tổ chức theo chế độ quân chủ tập quyền ( Vua nắm mọi quyền hành)
- Giúp việc cho vua có các quan văn, quan võ
- Vua nhường ngôi cho con, sớm tự xưng là Thái thượng hoàng, cùng con cai quản đất nước.
- Các chức quan đại thần do những người trong họ Trần nắm giữ.
-Đặt thêm một số cơ quan và chức quan để trông coi sản xuất.
Cả nước chia thành 12 lộ
* Nhận xét: Bộ máy nhà Trần hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn nhà Lý. Chế độ tập quyền thời Trần được củng cố hơn thời Lý.
3. Pháp luật thời Trần
Em hãy trình bày những nét chính về pháp luật thời Trần?
- Ban hành Quốc triều hình luật.
“Quốc triều Hình luật” đỉnh cao của thành tựu luật pháp Việt Nam thời phong kiến
3. Pháp luật thời Trần
Em hãy nhận xét về bộ Quốc triều hình luật thời Trần so với bộ luật Hình thư thời Lý?
Xác định lại những điều luật ban hành dưới thời Lý và có bổ sung:
+ Bảo vệ vua, giai cấp thống trị.
+ Xác nhận và bảo vệ quyền tư hữu tài sản.
+ Quy định cụ thể việc mua bán ruộng đất.
- Đặt cơ quan Thẩm hình viện để xét xử việc kiện cáo.
- Đặt chuông tại điện Long Trì để dân kêu oan.
=> So với thời Lý, cơ quan pháp luật thời Trần được tăng cường và hoàn thiện
Xử nặng tội đánh bạc
Chuông ở điện Long Trì
QUỐC TRIỀU HÌNH LUẬT
Chế độ tư hữu được bảo vệ nghiêm. Người nợ không trả được nợ sẽ bị bắt giam cho đến khi nào trả hết nợ mới được tha.
Quy định cụ thể về việc mua bán ruộng đất, đó là vào năm 1237 triều đình quy định “trúc thư văn khế”, nếu là giấy tờ về ruộng đất vay mượn thì người làm chứng in tay ở 3 dòng trước, người bán in tay ở 4 dòng sau.
(Tư liệu đại cương LSVN)
Chuông ở điện
Long Trì
Vua đi thăm các địa phương
Nhân dân đi lao dịch xây dựng cung điện và chùa chiền
Quan hà đê sứ đang trông coi việc đắp đê
Nhân dân đi lao dịch làm đường và nổi dậy
Vua Lý Huệ Tông nhường ngôi cho Lý Chiêu Hoàng
Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh
Nhà Trần thành lập
Quy định lăn tay trong mua bán và những hình phạt kẻ phạm tội
Quan đồn điền sứ đang khuyến khích nhân dân đi khai hoang
Mục II.
CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC DƯỚI THỜI TRẦN.
Mục 1: Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ ( 1258)
Em hãy trình hày những hiểu biết của em về quân Mông Cổ?
Chân dung Thành Cát Tư Hãn (Thiết Mộc Chân )
là người sáng lập ra đế quốc Mông Cổ
Mông cổ
Trung Quốc
Liên Bang Nga
Việt Nam
Đầu thế kỉ XIII, nhà nước phong kiến Mông Cổ được thành lập.
“- Quân Mông Cổ lớn lên trên yên ngựa, tự luyện tập chiến đấu, từ mùa xuân đến mùa đông, ngày ngày săn bắn, đó là cách sống của họ.
Trăm quân kị quay vòng, có thể bọc được vạn người. Nghìn quân kị tản ra có thể dài tới trăm dặm , kẻ địch chia ra thì họ chia ra, kẻ địch hợp lại thì họ hợp lại nên kị đội là thế mạnh của họ.
Đội quân lúc ẩn lúc hiện, đến thì như trời rơi xuống, đi thì nhanh như chớp giật. Họ mà thắng thì đuổi theo địch chém giết không để trốn thoát, họ mà thua thì chạy rất nhanh, đuổi theo không kịp”.
Sự bành trướng của đế quốc Mông Cổ ở TK XIII


Quân Mông Cổ với lực lượng mạnh và hiếu chiến đã tiến hành xâm lược và thống trị nhiều nước ở châu Á, châu Âu. “ không có một dòng suối, một con sông nào không tràn đầy nước mắt chúng ta, không còn một ngọn núi, một cánh đồng nào không bị quân Mông Cổ giày xéo”
Nhà thơ Ác- mê- ni (1210- 1290).
Mông Cổ
- Vua Mông Cổ cho quân xâm lược Đại Việt để đánh lên phía Nam Trung Quốc, thực hiện kế hoạch gọng kìm tiêu diệt Nam Tống.
- Năm 1257, vua Mông Cổ quyết định mở cuộc tấn công vào nước Nam Tống nhằm xâm chiếm toàn bộ Trung Quốc.
Trước khi kéo quân vào xâm lược, tướng Mông Cổ cho sứ giả đưa thư để đe dọa và dụ hàng vua Trần
- Vua Trần ban lệnh sắm sửa vũ khí, quân đội ngày đêm luyện tập.
Trận Đông Bộ Đầu
29/1/1258, Quân Mông Cổ rút khỏi Thăng Long về nước. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ kết thúc thắng lợi.
- Ba lần sứ giả Mông Cổ đến Thăng Long đều bị vua Trần ra lệnh bắt giam vào ngục.
Ngột Lương Hợp Thai (1200-1271) là một chỉ huy quân sự kiệt xuất của quân đội Mông- Nguyên và là tướng chỉ huy quân Mông Cổ xâm lược Đại Việt lần thứ nhất vào năm 1258. Ông được xếp là công thần đứng hàng thứ 3 của nhà Nguyên.
Vua Trần bắt giam sứ giả Mông Cổ.
Nhà Trần chuẩn bị
Bình Lệ Nguyên
Bạch Hạc
Qui Hóa
Phù Lỗ
Đông Bộ Đầu
Thiên Mạc
THĂNG LONG
29-1-1258
Tháng 1/1258
LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG NGUYÊN(1258)
Sông Thao
Bình Lệ Nguyên
Bạch Hạc
Qui Hóa
Phù Lỗ
Đông Bộ Đầu
Thiên Mạc
THĂNG LONG
Tháng1-1258
Sông Thao
LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG CỔ(1258)
Bình Lệ Nguyên
Bạch Hạc
Qui Hóa
Phù Lỗ
Đông Bộ Đầu
Thiên Mạc
THĂNG LONG
LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG CỔ(1258)
Tháng 1/1258
Sông Thao
47
Bình Lệ Nguyên
Bạch Hạc
Qui Hóa
Phù Lỗ
Đông Bộ Đầu
Thiên Mạc
THĂNG LONG
29-1-1258
Tháng 1/1258
LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG NGUYÊN(1258)
Sông Thao
Vì sao quân Mông Cổ mạnh mà vẫn bị quân ta đánh bại?
Quân Mông Cổ mạnh mà vẫn bị quân ta đánh bại vì:
Tinh thần kiên quyết chống giặc của vua tôi nhà Trần.
- Sự chỉ huy tài giỏi của vua Trần thể hiện qua cách đánh giặc đúng đắn, sáng tạo, biết chớp thời cơ.
Em hãy nêu những sự kiện cụ thể biểu hiện tinh thần quyết tâm chống giặc của quân dân ta trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất?
Theo lệnh triều đình nhân dân Thăng Long thực hiện “ vườn không nhà trống”
Cách đánh giặc độc đáo của vua tôi nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất năm 1258 được thể hiện như thế nào?
Khi giặc mạnh
Ta rút lui
Dồn địch vào thế bị động
“Vườn không nhà trống”
Địch suy yếu
Ta tổng tấn công
Vua Nguyên Hốt Tất Liệt
Thoát Hoan
Hốt Tất Liệt
Hình minh hoạ: Lược đồ quân Nguyên xâm lược
Cham-pa làm bàn đạp tấn công Nam Đại Việt
CHAM - PA
CHÚ GIẢI

Quân Nguyên
tiến đánh
Quân Cham-pa
phản công
Quân Nguyên rút
vế cố thủ phía
bắc Cham-pa
1283
Sau khi thống nhất toàn bộ Trung Quốc, vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm lược Chăm –pa và Đại Việt.
Năm 1283, hơn 1 vạn Nguyên cùng hơn 300 chiến thuyền do Toa Đô tấn công Chăm-pa. Chiếm được kinh thành. Quân dân Cham-pa đã chiến đấu rất anh dũng => quân Nguyên phải rút một bộ phận về cố thủ ở phía Bắc để chờ phối hợp đánh Đại Việt.
=> Kế hoạch dùng Cham-pa làm bàn đạp để tấn công nước ta bước đầu tan vỡ.
-Triệu tập hội nghị Bình Than bàn kế phá giặc
- Trần Quốc Tuấn được giao nhiệm vụ chỉ huy kháng chiến
- 1285, vua Trần mời các bô lão có uy tín trong cả nước về dự Hội nghị Diên Hồng.
- Tổ chức cuộc tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu, bố trí quân đóng giữ nơi hiểm yếu.
Vì sao trong hội nghị Diên Hồng , vua Trần chỉ mời các bậc phụ lão tham gia?
Phụ lão là người có uy tín được dân làng kính trọng
Có kinh nghiệm trong đánh giặc
Vua Trần muốn nắm bắt ý kiến nhân dân thông qua các bậc phụ lão -> động viên con cháu
HỘI NGHỊ BÌNH THAN
Đến Bình Than có Trần Quốc Toản,vì tuổi còn nhỏ nên không được vào dự hội nghị. Trần Quốc Toản tức giận quân Nguyên đến nỗi tay cầm quả cam bóp nát lúc nào không biết. Khi về nhà đã huy động gia nô và thân thuộc một nghìn người, làm binh khí, đóng chiến thuyền và may cờ thêu sáu chữ "Phá cường địch, báo hoàng ân" (phá giặc mạnh, báo ơn vua).
Hung Đạo Vương- Trần Quốc Tuấn 1230-1300
"Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa,chỉ căm tức rằng chưa được xả thịt, lột da, moi gan, uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa ta cũng cam lòng".
(Hịch tướng sĩ)
Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông triệu tập Hội nghị Diên Hồng (1285).
Nên hòa hay nên đánh?
ĐÁNH

Nhà Trần tổ chức tập trận lớn ở Đông Bộ Đầu rồi chia quân đóng giữ những nơi hiểm yếu.
Cả nước được lệnh sẵn sàng đánh giặc.

Quân sĩ đều thích vào cánh tay hai chữ ‘’ Sát Thát’’ ( giết giặc Mông Cổ)
Những sự kiện nào thể hiện ý chí quyết chiến của quân dân thời Trần?
Trần Quốc Toản bóp nát quả cam
Quyết đánh!
Giết giặc Mông Cổ
Lần thứ nhất năm 1258: chỉ có 3 vạn quân
Lần 2: 50 vạn quân gấp khoảng 17 lần so với lần 1
Lần 1: Ngột Lương Hợp Thai
Lần 2: Có nhiều danh tướng lão luyện chỉ huy- Thoát Hoan + Toa Đô
Tướng Toa Đô
Xâm lược Cham-pa
Chuẩn bị đánh Đại Việt

CHÚ GIẢI



Quân Nguyên
tiến đánh :




Quân Cham pa
chặn đánh :





Đường gianh
giới :




VIJAYA

Lược đồ quân Nguyên xâm lược
Cham-pa làm bàn đạp tấn công Nam Đại Việt (1283)
Lạng Châu
1/1285: 50 vạn quân - Thoát
Nếu bệ hạ (Vua) muốn hàng giặc thì trước hãy chém đầu thần rồi hãy hàng
Lạng Châu
1/1285: 50 vạn quân - Thoát
THANG LONG
THIÊN TRƯỜNG
Chăm Pa
NGHỆ AN
THANH HOÁ
Thoát Hoan
5/1258
Tây Kết
Hàm Tử
Vua Trần
Thoát Hoan chui vào ống đồng , bắt quân lính khiêng chạy về nước.
Trận Tây Kết, Hưng Đạo Vương
chém đầu Toa Đô.
Trận Vạn Kiếp, thái tử Thoát Hoan phải
chui vào ống đồng cho quân kéo chạy về nước
"Chương Dương cướp giáo giặc
Hàm Tử bắt quân thù
Thái bình nên gắng sức
Non nước ấy ngàn thu".
( Trần Quang Khải)
-Triệu tập hội nghị Bình Than bàn kế phá giặc
- Trần Quốc Tuấn được giao nhiệm vụ chỉ huy kháng chiến
- 1285, vua Trần mời các bô lão có uy tín trong cả nước về dự Hội nghị Diên Hồng.
- Tổ chức cuộc tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu, bố trí quân đóng giữ nơi hiểm yếu.
Quân Nguyên đại bại, Toa Đô bị chém đầu, Thoát Hoan chui vào ống đồng về nước, đất nước sạch bóng quân xâm lược.
II. CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
3, Cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên lần thứ ba(1287-1288).
Vua Nguyên quyết tâm xâm lược Đại Việt lần thứ ba để rửa nhục và bành trướng.
Em có nhận xét gì về cuôc xâm lược Đại Viêt lần 3 so với hai lần trước của nhà Nguyên?
Lược đồ diễn biến trân Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ
Thoát Hoan
Ô Mã Nhi- Phàn Tiếp
12/1287
Tại sao, Ô Mã Nhi lại không bảo vệ đoàn thuyền lương mà lại tiến vào Vạn Kiếp hội quân với Thoát Hoan?
Ô Mã Nhi được giao bảo vệ đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ nhưng cho rằng quân ta không thể ngăn cản được đoàn thuyền lương nên đã tiến về hội quân Thoát Hoan ở Van Kiếp



Trương Văn Hổ
Chiến thắng Vân Đồn có ý nghĩa như thế nào?
Lược đồ diễn biến trân Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ
Sau khi bị mất lương thực tại Vân Đồn, Thoát Hoan đã có những hành động gì?
83
1/1288
Quan sát lược đồ h33 sgk, em có nhận xét gì về vi trí sông Bạch Đằng
84
Sông Chanh - nơi diễn ra trận Bạch Bằng lịch sử (1288)
XXX
Lược đồ chiến thắng Bạch Đằng năm 1288
YÊN HƯNG
(Quảng Ninh)
YÊN HƯNG
(Quảng Ninh)
YÊN HƯNG
(Quảng Ninh)
THỦY NGUYÊN
(Hải Phòng)
4/1288
Di tích bãi cọc chiến thắng Bạch Đằng năm 1288, tại xã Yên Giang, Yên Hưng (Quảng Ninh) đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia.
Trận Bạch Đằng
II. CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
3, Cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên lần thứ ba(1287-1288).
Vua Nguyên quyết tâm xâm lược Đại Việt lần thứ ba để rửa nhục và bành trướng.

  * Ý nghĩa
Đập tan mộng xâm lược Đại Việt của nhà Nguyên

Trận Bạch Đằng có ý nghĩa như thế nào với công cuộc chống ngoại xâm của nhân dân ta?
Trận Tây Kết, Hưng Đạo Vương
chém đầu Toa Đô.
Trận Vạn Kiếp, thái tử Thoát Hoan phải
chui vào ống đồng cho quân kéo chạy về nước
Câu 1: Nêu một số dẫn chứng để thấy các tầng lớp nhân dân thời Trần đều tham gia kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên?
Câu 2: Nêu những việc làm của nhà Trần chuẩn bị cho ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên? Nhận xét về sự chuẩn bị đó?
Câu 3: Người có đóng góp lớn nhất trong ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên là ai? Vì sao?
Câu 4: Cách đánh giặc của nhà Trần trong ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên có điểm gì giống và khác nhau?
IV- Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
1- Nguyên nhân thắng lợi
Câu 1: Nêu một số dẫn chứng để thấy các tầng lớp nhân dân thời Trần đều tham gia kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên?
Câu 1: Các tầng lớp nhân dân tham gia:
Nhân dân Thăng Long nhanh chóng thực hiện “vườn không nhà trống”
Vương hầu, quan lại (Hội nghị Bình Than)
Các bậc phụ lão (Hội nghị Diên Hồng)
Các đội dân binh
Quân lính thích vào cánh tay hai chữ “Sát Thát”
Trần Quốc Toản tập hợp gia nô…
Câu 2: Nêu những việc làm của nhà Trần chuẩn bị cho ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên? Nhận xét về sự chuẩn bị đó?
Câu 2: Sự chuẩn bị của nhà Trần:
Sắm sửa vũ khí, thành lập các đội dân binh, luyện tập, canh giữ nơi hiểm yếu…
-Cử Trần Quốc Tuấn làm Tổng chỉ huy cuộc kháng chiến (lần 2,3)
Duyệt binh, huy động toàn dân tham gia kháng chiến
-Chăm lo sức dân, tìm hiểu cuộc sống của dân, tạo sự đoàn kết triều đình với dân…
*Nhận xét: chuẩn bị chu đáo mọi mặt
Câu 3: Người có đóng góp lớn nhất trong ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên là ai? Vì sao?
Nhà lí luận quân sự tài ba.
-Tác giả của bộ kinh thư nổi tiếng: Binh thư yếu lược; Kiếp tổng bí truyền thư; bài Hịch tướng sĩ.
Trong cuộc kháng chiến lần 2: ông dc giao Quốc công tiết chế, chỉ huy kháng chiến…
- Giải quyết bất hòa…
Nghĩ ra cách đánh sáng tạo, độc đáo.
*Giống nhau:
Tránh thế giặc mạnh lúc đầu.
Chủ động vừa đánh chặn giặc vừa rút lui để bảo toàn lực lượng.
- Chờ thời cơ để phản công tiêu diệt giặc.
- Thực hiện “vườn không nhà trống”.
*Khác nhau:
- Lần 1,2: Chờ giặc lâm vào thế nguy cấp ta mới đánh.
Lần 3:
+ Tập trung tiêu diệt đoàn thuyền lương, làm cho giặc không có lương thảo nuôi quân…
+ Chủ động bố trí trận địa bãi cọc ngầm trên sông Bạch Đằng.
Câu 4: Cách đánh giặc của nhà Trần trong ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên có điểm gì giống và khác nhau?
1- Nguyên nhân thắng lợi
IV- Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
-Tất cả các tầng lớp nhân dân, thành phần dân tộc tham gia đánh giặc, trong đó quý tộc, vương hầu là hạt nhân.
- Chuẩn bị chu đáo mọi mặt cho mỗi cuộc kháng chiến…
- Tinh thần hi sinh, quyết chiến quyết thắng của toàn dân, nòng cốt là quân đội.
- Chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo…
MỜI CÁC EM QUAN SÁT
HÌNH ẢNH
IV- Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
1- Nguyên nhân thắng lợi
Vua Trần hạ lệnh sắm sửa vũ khí, ngày đêm luyện tập võ nghệ…
Triệu tập hội nghị Bình Than để bàn kế đánh giặc.
Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông triệu tập Hội nghị Diên Hồng (1285).
Nên hòa hay nên đánh?
ĐÁNH
Trần Quốc Toản (1267-1285). Tháng 5/1285, ông cùng Chiêu Thành Vương và tướng Nguyễn Khoái đánh tan giặc ở Tây Kết (Hưng Yên), sau đó chỉ huy quân tham dự trận Chương Dương (Hà Nội) do Trần Quang Khải chỉ huy, tiến về giải phóng Thăng Long. Khi Thoát Hoan rút quân về Kinh Bắc (Bắc Ninh), ông được lệnh mai phục ở vùng sông Như Nguyệt (sông Cầu). Giặc qua đây, ông chỉ huy quân đánh quyết liệt. Giặc thua to, trong chiến thắng oanh liệt đó, người anh hùng 18 tuổi đã hi sinh. Vua Trần vô cùng thương tiếc, đã làm bài văn tế và phong tước vương cho ông.
“Phá cường địch, báo hoàng ân”
Từ tấm gương dũng cảm của Trần Quốc Toản mà phong trào Trần Quốc Toản đã ra đời vào tháng 2/1948 do Bác Hồ đề xướng, ban đầu là đi đánh giặc và lập nhiều chiến công nhưng cốt tham gia kháng chiến là để giúp đỡ đồng bào.
Phong trào lần đầu được phát động tại trường THCS Hợp Đức, Tân Yên, Hà Bắc (nay là Bắc Giang). Phong trào hoạt động thiết thực ở cả 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ.
Ngày nay, phong trào Trần Quốc Toản vẫn phát triển mạnh mẽ với nhiều hình thức phong phú như: “Đi tìm địa chỉ đỏ”, “Áo lụa tặng bà”, “Những viên gạch hồng”, “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”, “Biển đảo quê em”,… thông qua những công việc cụ thể như: chăm sóc mộ liệt sĩ, đến thăm gia đình thương bệnh binh, thăm mẹ Việt Nam anh hùng,…
Sát Thát
Quân lính lấy mực thích 2 chữ “Sát Thát” (giết giặc Mông Cổ)
lên cánh tay


“...Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ giận chưa thể xả thịt, lột da, ăn gan, uống máu quân thù, dẫu cho trăm thân ta phơi ngoài nội cỏ, nghìn thây ta bọc trong da ngựa, cũng nguyện xin làm...”
“...Nay ta bảo thật các ngươi: nên lấy việc đặt mồi lửa dưới đống củi nỏ làm nguy; nên lấy điều kiềng canh nóng mà thổi rau nguội mà sợ, phải huấn luyện quân sĩ, tập dượt cung tên.......có thể bêu đầu Hốt Tất Liệt dưới cửa khuyết, làm rữa thịt Vân Nam Vương ở Cảo Nhai. Như thế chẳng những thái ấp của ta mãi mãi vững bền mà bổng lộc các ngươi cũng suốt đời tận hưởng....”
(Trích trong “Hịch tướng sĩ”- Trần Quốc Tuấn)
Hịch tướng sĩ



Một số danh tướng nổi tiếng thời Trần
Trần Quốc Tuấn
Trần Quang Khải
Trần Khánh Dư
Yết Kiêu
1. Nguyên nhân thắng lợi
IV- Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
2. Ý nghĩa lịch sử
a. Trong nước
- Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của đế chế Nguyên.
- Nâng cao lòng tự hào, tự cường dân tộc…
Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên giành thắng lợi có ý nghĩa gì?
MỜI CÁC EM QUAN SÁT HÌNH ẢNH MINH HỌA VỀ ĐẾ QUỐC MÔNG-NGUYÊN
Các cuộc chiến tranh xâm lược của Mông Cổ
từ năm 1211-1241
LỰC LƯỢNG QUÂN MÔNG CỔ
Kị binh Mông Cổ
Quân Mông Cổ dàn trận
1. Nguyên nhân thắng lợi
IV- Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
2. Ý nghĩa lịch sử
a. Trong nước
- Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của đế chế Nguyên.
- Nâng cao lòng tự hào, tự cường dân tộc…
Thắng lợi trong ba lần chống quân Mông-Nguyên góp phần xây đắp truyền thống gì cho Việt Nam?
- Xây đắp truyền thống quân sự Việt Nam.
Tượng đài Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo) tại Trường Sa (Khánh Hòa)
Tượng đài Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo) tại Nam Định
HÌNH ẢNH MINH HỌA
Miếu thờ Hưng Đạo Vương tại thành phố Hồ Chí Minh
Sau khi mất, nhân dân tôn thờ ông là Đức thánh Trần và lập đền thờ ở nhiều nơi trên đất nước ta.
Tên Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo) giờ đây đã trở thành tên trường, tên đường quen thuộc đối với người dân Việt Nam. Là thế hệ sau, ta mãi ghi nhớ công ơn to lớn và nguyện học tập tốt để xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1911-2013). Sinh ra tại xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Từ tháng 5/1945, đồng chí là Tư lệnh các lực lượng vũ trang cách mạng mới, thống nhất thành Việt Nam giải phóng quân. Tháng 10/1946, là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Chỉ huy Quân đội Nhân dân và Dân quân tự vệ Việt Nam. Tháng 1/1948, được phong quân hàm Đại tướng, Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam. Tên tuổi của ông gắn liền với 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ.
1 TRONG 10 VỊ TƯỚNG GIỎI NHẤT THẾ GIỚI
Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1911-2013)
1. Nguyên nhân thắng lợi
IV- Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
2. Ý nghĩa lịch sử
a. Trong nước
- Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của đế chế Nguyên.
- Nâng cao lòng tự hào, tự cường dân tộc…
- Xây đắp truyền thống quân sự Việt Nam.
Bài học được rút ra qua ba lần kháng chiến là gì?
- Để lại nhiều bài học trong cuộc đấu tranh chống xâm lược.
Bài học kinh nghiệm đó còn phù hợp với thời kì hiện nay không ?
Tiết 27 - Bài 14
BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG - NGUYÊN (THẾ KỈ XIII) - (tiếp theo)
1. Nguyên nhân thắng lợi
IV- Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
2. Ý nghĩa lịch sử
a. Trong nước
- Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của đế chế Nguyên.
- Nâng cao lòng tự hào, tự cường dân tộc…
- Xây đắp truyền thống quân sự Việt Nam.
Chiến thắng quân Mông-Nguyên có ý nghĩa như thế nào đối với tình hình thế giới?
- Ngăn chặn quân Nguyên xâm lược các nước khác.
b. Thế giới
- Để lại nhiều bài học trong cuộc đấu tranh chống xâm lược.
Nguyên nhân thắng lợi
IV- Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
Ý nghĩa lịch sử
Tất cả nhân dân, dân tộc đều đánh giặc, quý tộc, vương hầu là hạt nhân.
Chuẩn bị chu đáo mọi mặt.
Tinh thần hi sinh, quyết chiến quyết thắng của toàn dân, quân đội là nòng cốt.
Chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo.
Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của đế chế Nguyên.
Nâng cao lòng tự hào, tự cường dân tộc…
Xây đắp truyền thống quân sự Việt Nam.
Ngăn chặn quân Nguyên xâm lược các nước khác.
1. Học bài, trả lời 2 câu hỏi cuối bài.
3. Chuẩn bị bài 15: Sự phát triển kinh tế và văn hóa thời Trần (2 tiết):
* Tiết 1: phần I: Sự phát triển kinh tế:
Mục 1: Tình hình kinh tế sau chiến tranh:
- Nông nghiệp: nêu chính sách khuyến khích sản xuất nông nghiệp thời Trần? Nhận xét.
- Thủ công nghiệp: kể tên các nghề thủ công? Quan sát hình ảnh, nhận xét.
- Thương nghiệp: trao đổi, buôn bán diễn ra như thế nào?
Mục 2: Tình hình xã hội sau chiến tranh:
- Xã hội thời Trần có những tầng lớp nào?
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Câu 1: Ông là người có công trong việc gây dựng, sáng lập ra nhà Trần?
Câu 2: Nhà Trần ban hành bộ luật nào để củng cố pháp luật?
Câu 3: Nhà Trần khi vua cha nhường ngôi Vua cho con và về cai quản phía sau
gọi là gì?
Câu 4: Vua Trần để chuông lớn ở đâu để dân đến kêu oan khi cần?
Câu 5: Nhà Trần đặt thêm chức gì để trông coi đốc thúc việc đắp đê?

A
B
C
D
E
Ô CHỮ TỪ KHÓA: Gồm 5 chữ cái – Nói về hào khí của nhà Trần?
SỬ GIA TÀI NĂNG
Đ
Ô
N
G
A
Hướng dẫn về nhà:
- Trả lời các câu hỏi cuối bài trang 51.
- Viết một đoạn giới thiệu về quân đội nhà Trần.
- Nêu những biện pháp và tác dụng của các biện pháp phát triển kinh tế thời Trần.
- Sưu tầm những câu chuyện về nhà Trần đối với việc đắp đê.
TIẾT HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC!
CẢM ƠN CÁC EM!