CHỦ ĐỀ:
NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN
(THẾ KỈ XIII – XIV) (Tiếp theo)
CUỘC KHÁNG CHIẾN
LẦN THỨ NHẤT
CHỐNG QUÂN
XÂM LƯỢC MÔNG
CỔ (1258)
MỤC II.CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM
DƯỚI THỜI TRẦN
(Tiết 23,24,25,26,27)
Chủ đề ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV )
I. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN VÀ SỰ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
1. Sự thành lập nhà Trần
2. Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền
3. Pháp luật và quân đội nhà Trần
II.CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
1.CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG CỔ ( 1258)
a. Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ.
 
Trình bày những hiểu biết của em về quân Mông Cổ
Mông cổ
Trung Quốc
Liên Bang Nga
Việt Nam
Đầu thế kỉ XIII, nhà nước phong kiến Mông Cổ được thành lập.
Chân dung Thành Cát Tư Hãn (Thiết Mộc Chân ) người sáng lập ra đế quốc Mông Cổ
THẢO NGUYÊN
CUỘC SỐNG DU MỤC CỦA NGƯỜI MÔNG CỔ
“- Quân Mông Cổ lớn lên trên yên ngựa, tự luyện tập chiến đấu, từ mùa xuân đến mùa đông, ngày ngày săn bắn, đó là cách sống của họ.
Trăm quân kị quay vòng, có thể bọc được vạn người. Nghìn quân kị tản ra có thể dài tới trăm dặm , kẻ địch chia ra thì họ chia ra, kẻ địch hợp lại thì họ hợp lại nên kị đội là thế mạnh của họ.
(Theo lời Sử học nhà Tống)
Đội quân lúc ẩn lúc hiện, đến thì như trời rơi xuống, đi thì nhanh như chớp giật. Họ mà thắng thì đuổi theo địch chém giết không để trốn thoát, họ mà thua thì chạy rất nhanh, đuổi theo không kịp”. (Theo lời Sử học nhà Tống)
Không có một dòng suối, một con sông nào không tràn đầy nước mắt chúng ta, không còn một ngọn núi, một cánh đồng nào không bị quân Mông Cổ giày xéo…
Nhà thơ Ác- mê- ni (1210- 1290)
Sự bành trướng của đế quốc Mông Cổ ở TK XIII


Quân Mông Cổ với lực lượng mạnh và hiếu chiến đã tiến hành xâm lược và thống trị nhiều nước ở châu Á, châu Âu.
Mông Cổ
 
Năm 1257, vua Mông Cổ có âm mưu gì?
Chủ đề ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV )
I. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN VÀ SỰ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
1. Sự thành lập nhà Trần
2. Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền
3. Pháp luật và quân đội nhà Trần
II.CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
1.CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG CỔ ( 1258)
a. Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ.
- Năm 1257, Mông Cổ tiến đánh Nam Tống nhằm xâm chiếm toàn bộ Trung Quốc. Để đạt được mục đích, quân Mông Cổ quyết định xâm lược Đại Việt rồi đánh thẳng lên phía nam Trung Quốc.
 
Tại sao quân Mông Cổ lại tiến đánh Đại Việt trước?
Lu?c d? các nước phong kiến Trung Quốc.
NAM
Nếu chiếm được Đại Việt, quân Mông Cổ sẽ từ phía nam đánh lên Trung Quốc, trong khi đó một số lượng lớn quân Mông Cổ sẽ từ phía bắc đánh xuống. Thực hiện kế hoach “gọng kìm “ tiêu diệt Nam Tống
Chủ đề ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV )
I. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN VÀ SỰ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
1. Sự thành lập nhà Trần
2. Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền
3. Pháp luật và quân đội nhà Trần
II.CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
1.CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG CỔ ( 1258)
a. Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ.
- Năm 1257, Mông Cổ tiến đánh Nam Tống nhằm xâm chiếm toàn bộ Trung Quốc. Để đạt được mục đích, quân Mông Cổ quyết định xâm lược Đại Việt rồi đánh thẳng lên phía nam Trung Quốc.
b. Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ.
 
Tướng Mông Cổ đã làm gì trước khi vào xâm lược Đại Việt?
Tướng Mông Cổ cho sứ giả 3 lần đưa thư đe dọa và dụ vua Trần đầu hàng.
Việc 3 lần sứ giả Mông Cổ bị bắt giam vào ngục thể hiện thái độ gì của vua Trần?
Nhà Trần kiên quyết chống quân xâm lược.
 
? Khi được tin quân Mông Cổ chuẩn bị xâm lược nước ta vua Trần đã làm gì?
- Cuối năm 1257, nhà Trần ban lệnh cho cả nước sắm sửa vũ khí, các đội dân binh được thành lập, ngày đêm luyện tập võ nghệ, sẵn sàng đánh giặc.
Tranh vẽ minh họa: Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến
Nhà Trần và quân dân Đại Việt kiên quyết khẩn trương, quyết tâm chống giặc.
Chủ đề ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV )
I. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN VÀ SỰ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
II.CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
1.CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG CỔ ( 1258)
a. Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ.
- Năm 1257, Mông Cổ tiến đánh Nam Tống nhằm xâm chiếm toàn bộ Trung Quốc. Để đạt được mục đích, quân Mông Cổ quyết định xâm lược Đại Việt rồi đánh thẳng lên phía nam Trung Quốc.
b. Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ.
* Sự chuẩn bị của nhà Trần:
- Vua Trần ban lệnh sắm sửa vũ khí, quân đội ngày đêm luyện tập.
 
Tường thuật diễn biến của cuộc kháng chống quân Mông Cổ của nhà Trần.
Ngột Lương Hợp Thai (1200-1271) là một chỉ huy quân sự kiệt xuất của quân đội Mông- Nguyên và là tướng chỉ huy quân Mông Cổ xâm lược Đại Việt lần thứ nhất vào năm 1258. Ông được xếp là công thần đứng hàng thứ 3 của nhà Nguyên.
Bình Lệ Nguyên
Bạch Hạc
Qui Hóa
Phù Lỗ
Đông Bộ Đầu
Thiên Mạc
THĂNG LONG
Tháng1-1258
Sông Thao
LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG CỔ(1258)
CHÚ GIẢI
Quân địch tiến quân

Quân địch rút chạy

Phòng tuyến của nhà Trần

Quân nhà Trần tấn công

Quân nhà Trần rút lui
Quân nhà Trần chặn đánh
- Tháng 1-1258, 3 vạn quân Mông Cổ, do Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy tiến vào xâm lược Đại Việt. Quân giặc theo đường sông Thao tiến xuống Bạch Hạc (Phú Thọ) rồi tiến đến vùng Bình Lệ Nguyên (Vĩnh Phúc) thì bị chặn lại ở phòng tuyến do vua Trần Thái Tông chỉ huy. Tại đây một trận đánh quyết liệt đã diễn ra.
Bình Lệ Nguyên
Phù Lỗ
Đông Bộ Đầu
Thiên Mạc
THĂNG LONG
Sông Thao
LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG CỔ(1258)
CHÚ GIẢI
Quân địch tiến quân

Quân địch rút chạy

Phòng tuyến của nhà Trần

Quân nhà Trần tấn công

Quân nhà Trần rút lui
Quân nhà Trần chặn đánh
? Trước thế giặc mạnh, vua Trần phải làm gì?
Do quân giặc mạnh, vua Trần phải cho quân rút lui về Thăng Long để bảo toàn lực lượng. Theo lệnh triều đình, nhân dân Thăng Long "vườn không nhà trống", vua Trần cho quân xuôi về Thiên Mạc. Khi Ngột Lương Hợp Thai cho quân tiến vào Thăng Long thì trước mắt chúng là vườn không nhà trống, không lương thực...
? Trước thái độ, hành động của giặc, vua Trần tỏ thái độ như thế nào?
Trước tình thế đó, vua Trần rất lo lắng. Thái sư Trần Thủ Độ: "Đầu thần chưa rơi xuống đất xin bệ hạ đừng lo". Câu nói thể hiện niềm tin chiến thắng của quân và dân ta
 
Quân Mông Cổ khi vào Thăng Long đã gặp phải khó khăn gì?
- Giặc vào kinh thành không một bóng người và lương thực. Chúng điên cuồng tàn phá kinh thành, giết hại những người còn lại.
Chưa đầy 1 tháng, quân Mông Cổ bị thiếu lương thực trầm trọng, lực lượng chúng bị tiêu hao dần, một vài cánh quân đã đi ra khỏi kinh thành vào cướp bóc các làng xung quanh và bị nhân dân đánh theo lối du kích.
- Thời cơ đã đến, nhà Trần mở cuộc phản công lớn ở Đông Bộ Đầu. (Bến sông Hồng, ở phố Hàng Than - Hà Nội ngày nay).
Nắm được thời cơ Vua tôi nhà Trần đã tiêu diệt quân Mông Cổ như thế nào?
Bình Lệ Nguyên
Bạch Hạc
Qui Hóa
Phù Lỗ
Đông Bộ Đầu
Thiên Mạc
THĂNG LONG
29-1-1258
LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG CỔ(1258)
Nhân cơ hội này, nhà Trần đã mở cuộc tấn công lớn ở Đông Bộ Đầu (bến sông Hồng, ở phố Hàng Than – Hà Nội ngày nay).
Bị bất ngờ, ngày 29 -1258, quân Mông Cổ đã rút khỏi Thăng Long về nước. Trên đường rút chạy, chúng đã bị dân binh ở Quy Hoá chặn đánh tan tác.
Chủ đề ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV )
I. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN VÀ SỰ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
II.CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
1.CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG CỔ ( 1258)
a. Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ.
- Năm 1257, Mông Cổ tiến đánh Nam Tống nhằm xâm chiếm toàn bộ Trung Quốc. Để đạt được mục đích, quân Mông Cổ quyết định xâm lược Đại Việt rồi đánh thẳng lên phía nam Trung Quốc.
b. Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ.
* Sự chuẩn bị của nhà Trần:
- Vua Trần ban lệnh sắm sửa vũ khí, quân đội ngày đêm luyện tập.
*Diễn biến
- Tháng 1/1258, 3 vạn quân Mông Cổ tiến vào nước ta theo đường sông Thao qua Bạch Hạc đến Bình Lệ Nguyên và bị chặn lại, sau đó tiến vào Thăng Long.
- Ta thực hiện kế sách “vườn không nhà trống”.
- Ta mở cuộc phản công lớn ở Đông Bộ Đầu
- Ngày 29/1/1858 quân Mông Cổ rút chạy về nước.
- Kết quả:
Ngày 29-1-1258, quân Mông Cổ thua trận phải rút chạy về nước. Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi.
Chủ đề ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV )
I. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN VÀ SỰ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
II.CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
1.CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG CỔ ( 1258)
a. Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ.
b. Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ.
* Sự chuẩn bị của nhà Trần:
- Vua Trần ban lệnh sắm sửa vũ khí, quân đội ngày đêm luyện tập.
*Diễn biến
- Tháng 1/1258, 3 vạn quân Mông Cổ tiến vào nước ta theo đường sông Thao qua Bạch Hạc đến Bình Lệ Nguyên và bị chặn lại, sau đó tiến vào Thăng Long.
- Ta thực hiện kế sách “vườn không nhà trống”.
- Ta mở cuộc phản công lớn ở Đông Bộ Đầu
- Ngày 29/1/1858 quân Mông Cổ rút chạy về nước.
* Kết quả :
- Chưa đầy 1 tháng cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ kết thúc thắng lợi.
Vì sao quân Mông Cổ mạnh mà vẫn bị quân ta đánh bại?
Em hãy nêu những sự kiện cụ thể biểu hiện tinh thần quyết tâm chống giặc của quân dân ta trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất?
Theo lệnh triều đình nhân dân Thăng Long thực hiện “ vườn không nhà trống”
Cách đánh giặc độc đáo của vua tôi nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất năm 1258 được thể hiện như thế nào?
Khi giặc mạnh
Ta rút lui
Dồn địch vào thế bị động
“Vườn không nhà trống”
Địch suy yếu
Ta tổng tấn công
- Vua Mông Cổ cho quân xâm lược Đại Việt để đánh lên phía Nam Trung Quốc, thực hiện kế hoạch gọng kìm tiêu diệt Nam Tống.
- Năm 1257, vua Mông Cổ quyết định mở cuộc tấn công vào nước Nam Tống nhằm xâm chiếm toàn bộ Trung Quốc.
Trước khi kéo quân vào xâm lược, tướng Mông Cổ cho sứ giả đưa thư để đe dọa và dụ hàng vua Trần
- Vua Trần ban lệnh sắm sửa vũ khí, quân đội ngày đêm luyện tập.
Trận Đông Bộ Đầu
29/1/1258, Quân Mông Cổ rút khỏi Thăng Long về nước. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ kết thúc thắng lợi.
- Ba lần sứ giả Mông Cổ đến Thăng Long đều bị vua Trần ra lệnh bắt giam vào ngục.
Thảo luận
Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ thắng lợi để lại cho chúng ta ngày nay bài học kinh nghiệm gì?
Bài tập1 : Em hãy cho biết vì sao quân đội nhà Trần nhanh chóng giành đưu?c thắng lợi trưu?c quân xâm lưu?c Mông Cổ hùng mạnh ?
Đáp án: Quân đội nhà Trần nhanh chóng giành đưu?c thắng lợi trưu?c quân xâm lưu?c Mông Cổ hùng mạnh là do các nguyên nhân sau:
Do sự chủ quan của qiặc khi tiến chúng tiến vào Thăng Long.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa quân và dân ta du?i thời Trần trong kế sách "vưu?n không nhà trống".
Sự chỉ đạo nắm bắt thời cơ đánh giặc kịp thời của vua quan nhà Trần.
Lòng yêu nước, quyết tâm bảo vệ nền độc lập dân tộc của nhân dân ta thời Trần.
Bài tập 2: Qua cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ nhất , em rút ra được bài học gì về cách đánh giặc của quân và dân nhà Trần: ( tìm ra các ý đúng )
Nhử địch vào sâu trong trận địa.
Dốc toàn sức phản công khi giặc vừa kéo vào
Thực hiện kế sách " vưu?n không nhà trống"
Chớp thời cơ phản công khi chúng gặp khó khăn.
1. Tập trỡnh bày diễn biến cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ nhất (1258) bằng lưu?c đồ SGK.
Hoàn thành bài tập trong tập bản đồ
3. Chu?n b? ph?n II: Cu?c khỏng chi?n l?n th? hai ch?ng quõn xõm lu?c Nguyờn (1285).
- S? chu?n b? xõm lu?c D?i Vi?t c?a nh� Nguyờn l?n th? hai cú gỡ khỏc so v?i l?n th? nh?t ?
- Di?n bi?n, k?t qu? cu?c khỏng chi?n ch?ng quõn xõm lu?c Nguyờn l?n 2 (1285).
HƯỚNG DẪN HỌC