1) Trình bày âm mưu xâm lược Champa và Đại Việt của nhà Nguyên. Trước âm mưu đó nhà Trần đã chuẩn bị kháng chiến như thế nào ?
KIỂM TRA BÀI CŨ
2) Dựa vào lược đồ em hãy trình bày cuộc kháng chiến chống quân xâm lựợc Nguyên năm 1285?
Sau khi thống nhất toàn bộ Trung Quốc, vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm lược Chăm –pa và Đại Việt.
-Triệu tập hội nghị Bình Than bàn kế phá giặc
- Trần Quốc Tuấn được giao nhiệm vụ chỉ huy kháng chiến
- 1285, vua Trần mời các bô lão có uy tín trong cả nước về dự Hội nghị Diên Hồng.
- Tổ chức cuộc tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu.
Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương, giải phóng Thăng Long.
Giặc phần bị chết, phần còn lại rút chạy về nước, Thoát Hoan chui vào ống đồng về nước, Toa Đô bị chém đầu.
CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1285)
ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN
( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
CHỦ ĐỀ
3
CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1287-1288)
Tiết 25
Thứ 6 ngày 10 tháng 12 năm 2021
a. Nhà Nguyên xâm lược Đại Việt.
b. Trận Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ.
c. Chiến thắng Bạch Đằng.
Nội dung cần nắm:
Tiết 25: CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
3. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1287-1288)
a. Nhà Nguyên xâm lược Đại Việt .
Vì sao đã hai lần xâm lược Đại Việt đều thất bại nhưng vua Nguyên vẫn tiếp tục xâm lược lần ba ?
- Quân Nguyên chưa từ bỏ ý đồ bành trướng xuống phương Nam.
- Muốn trả thù, rửa nhục.
- Quân Tống huy động quân đội đông đảo, nhiều tướng giỏi cho cuộc xâm lược Đại Việt lần 3.
Quân đội nhà Nguyên
Tổng tư lệnh : Thoát Hoan
Phó tổng tư lệnh : A Lý Hải Nha
Nêu những dẫn chứng về việc quân Nguyên chuẩn bị xâm lược Đại Việt ?
-Đình chỉ cuộc tấn công Nhật Bản, tập trung hàng chục vạn quân, hàng trăm chiến thuyền,đoàn thuyền lương chở hàng chục vạn thạch lương.
- Quân bộ 30 vạn: Thoát Hoan chỉ huy
- Quân thủy: Hàng trăm thuyền chiến và thuyền lương do Ô Mã Nhi và Trương Văn Hổ chỉ huy
Em có nhận xét gì về sự chuẩn bị của quân Nguyên so với hai lần trước?
- Chuẩn bị chu đáo hơn, lực lượng mạnh hơn đặt biệt là đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ.
Hốt Tất Liệt
Mặc dù chuẩn bị rất chu đáo, nhưng chúng đã bắt đầu run sợ. Vua Nguyên Hốt Tất Liệt đã phải dặn con :
" Không được cho Giao Chỉ là nước nhỏ mà khinh thường ».
-Vua Trần Nhân Tông huy động nhân dân chuẩn bị đánh giặc.
- Cử tổng chỉ huy : Trần Hưng Đạo
- Cử phó tướng : Trần Khánh Dư.
- Nhà Trần bình tĩnh, vững tin vào thắng lợi.
Trần Nhân Tông
( 1278-1293 )
Trước sự chuẩn bị của vua Nguyên vua tôi nhà Trần đã làm gì ?
Tiêt 25 : CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
3. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1287-1288)
a. Nhà Nguyên xâm lược Đại Việt .
* Hoàn cảnh :
-Vua Nguyên quyết tâm xâm lược Đại Việt lần III.
- Nhà Trần khẩn trương chuẩn bị kháng chiến.
Quân Nguyên tràn vào nước ta theo đường nào, thế giặc ra sao ?
LƯỢC ĐỒ DIỄN BIẾN CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA
CHỐNG QUÂN NGUYÊN (1287- 1288)



Thoát Hoan
Ô Mã Nhi- Phàn Tiếp
Qua lược đồ trình bày diễn biến giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến lần thứ 3 chống quân Nguyên của nhà Trần?
- Cuối tháng 12 – 1287, quân Nguyên tiến vào nước ta. Cánh quân bộ do Thoát Hoan chỉ huy vượt biên giới đánh vào Lạng Sơn, Bắc Giang rồi kéo về Vạn Kiếp. Cánh quân thủy do Ô Mã Nhi chỉ huy theo đường biển tiến vào sông Bạch Đằng rồi tiến về Vạn Kiếp
Tiết 25: CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
3. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1287-1288)
a. Nhà Nguyên xâm lược Đại Việt .
* Hoàn cảnh :
-Vua Nguyên quyết tâm xâm lược Đại Việt lần III.
- Nhà Trần khẩn trương chuẩn bị kháng chiến.
*Diễn biến :
-12-1287, quân Nguyên ồ ạt tấn công Đại Việt .
-Đầu năm 1288, Thoát Hoan chọn Vạn Kiếp để xây dựng căn cứ .
b. Chiến thắng Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ.
Ô Mã Nhi được giao nhiệm vụ gì khi tiến vào nước ta?
Vì sao lần này quân Nguyên lại chuẩn bị thêm đoàn thuyền lương?
- Rút kinh nghiệm 2 lần trước, chuẩn bị lương thực đánh lâu dài với ta.
Ô Mã Nhi được lệnh bảo vệ đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ. Vậy tại sao lại tiến về Vạn Kiếp hội quân với Thoát Hoan?



Trương Văn Hổ
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ ba
chống quân Nguyên (1287- 1288)
Trình bày diễn biến trận Vân Đồn.
Trần Khánh Dư mai phục ở Vân Đồn đợi đoàn thuyền của Ô Mã Nhi đi qua , mấy ngày sau đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ chậm chạp tiến đến Vân Đồn. Trần Khánh Dư đã tổ chức hơn 10 trận đánh dữ dội cầm chân quân địch trên biển. Phần lớn thuyền lương địch bị đắm, số còn lại bị ta chiếm.
Chiến thắng Vân Đồn có ý nghĩa gì?
Trần Khánh Dư
( 1240 – 1340 )

Làm cho quân Nguyên rơi vào thế bị động, khốn đốn, gặp nhiều khó khan, tinh thần hoang mang. Tạo thời cơ để quân Trần mở cuộc phản công.
Đánh tan ý đồ dựa vào lương thực để đánh lâu dài của địch.
=> Có thể nói trận Vân Đồn có ý nghĩa to lớn trong việc đóng góp sự thắng lợi vào cuộc kháng chiến lần thứ ba của quân Đại Việt.
Tiết 25; CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
3. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1287-1288)
a. Nhà Nguyên xâm lược Đại Việt .
* Hoàn cảnh :
-Vua Nguyên quyết tâm xâm lược Đại Việt lần III.
- Nhà Trần khẩn trương chuẩn bị kháng chiến.
*Diễn biến :
-12-1287, quân Nguyên ồ ạt tấn công ĐV .
-Đầu năm 1288, Thoát Hoan chọn Vạn Kiếp để xây dựng căn cứ .
b. Chiến thắng Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ.
*Diễn biến :
- Trần Khánh Dư cho quân mai phục
- Khi đoàn thuyền của Trương Văn Hổ đến, quân ta đánh dữ dội.
* Kết quả: Phần lớn thuyền lương bị đắm, số còn lại bị quân ta chiếm .
Sau trận Vận Đồn tình thế quân Nguyên như thế nào ?
Tình thế của giặc rất khó khăn, thiếu lương thực trầm trọng.
Đợi mãi không thấy đoàn thuyền lương đến Thoát Hoan đã làm gì?
-Thoát Hoan chia quân tiến vào thành Thăng Long (1/1288)
=> Trần Hưng Đạo đã chọn và chuẩn bị trận địa ở sông Bạch Đằng.
22
1/1288
Quan sát lược đồ h33 sgk, em có nhận xét gì về vi trí sông Bạch Đằng
Bạch Đằng là con sông rộng lớn, do sông Đá Bạc, sông Giá và nhiều sông nhánh khác đổ vào. Lòng sông rộng mênh mông, bên phải có dãy đá vôi Tràng Kênh ăn sát ra bờ sông, bên trái là rừng cây um tùm.
Trên đoạn sông Bạch Đằng này đã từng diễn ra những chiến thắng lớn nào trong Lịch Sử?
24
Sông Chanh - nơi diễn ra trận Bạch Bằng lịch sử (1288)
Vì sao ta lại quyết định chọn sông Bạch Đằng làm nơi tiêu diệt giặc?
XXX
Lược đồ chiến thắng Bạch Đằng năm 1288
YÊN HƯNG
(Quảng Ninh)
YÊN HƯNG
(Quảng Ninh)
YÊN HƯNG
(Quảng Ninh)
THỦY NGUYÊN
(Hải Phòng)
- Cuối tháng 1 – 1288, Thoát Hoan vào thành Thăng Long trống vắng, Sau trận Vân Đồn, tình thế quân Nguyên ngày càng khó khăn, nhiều nơi xung yếu bị quân ta tấn công chiếm lại, lương thực ngày càng cạn kiệt, Thăng Long có nguy cơ bị cô lập. Thoát Hoan quyết định rút quân về Vạn kiếp và từ đây rút quân về nước theo hai đường thủy, bộ
- Nhà Trần mở cuộc phản công ở cả hai mặt trận thủy, bộ. Tháng 4- 1288, Đoàn thuyền của Ô Mã Nhi lọt vào trận địa phục kích, ta dùng thuyền nhỏ nhẹ ra nhử địch vào bãi cọc ngầm. Đoàn thuyền của Ô Mã Nhi đã lọt vào trận địa bãi cọc trên sông Bạch Đằng do quân ta bố trí từ trước. Hàng trăm thuyền nhỏ bất ngờ xông ra chia nhỏ đội hình, cùng lúc thủy triều rút thuyền chúng va vào nhau ùn tác, vỡ, đắm. Giữa lúc đó hàng loạt bè lửa xuôi dòng lao vào thuyền giặc. Những tên còn sót lại lên bò bị quân bộ nhà trần tiêu diệt. Cuộc chiến đấu ác liệt diễn ra, Ô Mã Nhi bị bắt sống. Trên bộ, Thoát Hoan dẫn quân từ Vạn Kiếp theo hướng Lạng Sơn rút về Trung Quốc bị quân ta liên tục chặn đánh.
- Nhà Trần mở cuộc phản công ở cả hai mặt trận thủy, bộ. Tháng 4- 1288, Đoàn thuyền của Ô Mã Nhi lọt vào trận địa phục kích, ta dùng thuyền nhỏ nhẹ ra nhử địch vào bãi cọc ngầm. Đoàn thuyền của Ô Mã Nhi đã lọt vào trận địa bãi cọc trên sông Bạch Đằng do quân ta bố trí từ trước. Hàng trăm thuyền nhỏ bất ngờ xông ra chia nhỏ đội hình, cùng lúc thủy triều rút thuyền chúng va vào nhau ùn tác, vỡ, đắm. Giữa lúc đó hàng loạt bè lửa xuôi dòng lao vào thuyền giặc. Những tên còn sót lại lên bò bị quân bộ nhà trần tiêu diệt. Cuộc chiến đấu ác liệt diễn ra, Ô Mã Nhi bị bắt sống. Trên bộ, Thoát Hoan dẫn quân từ Vạn Kiếp theo hướng Lạng Sơn rút về Trung Quốc bị quân ta liên tục chặn đánh.
Nhân dân Thăng Long đã thực hiện kế hoạch « vườn không nhà trống » để đối phó với giặc. Thoát Hoan điên cuồng cho quân đánh các căn cứ của nhà Trần, đuổi bắt hai vua Trần.
- T.Hoan tiến đánh căn cứ quân Trần, sai Ô Mã Nhi đuổi bắt hai vua Trần nhưng thất bại.chúng điên cuồng tàn sát nhân dân còn sót lại , khai quật lăng mộ vua Trần Thái Tông ở phủ Long Hưng (Thái Bình)
=> Do không tiêu diệt được lực lương k.chiến, khi đó những noi xung yếu đều bị ta tấn công chiếm lại, lương thực cạn kiệt, cô lập-> tinh thần hoan mang.
-GV: T.Hoan-> Vạn Kiếp-> bộ: Lạng Sơn->về nước.
Thủy-> Bạch Đăng->về nước.
Tranh vẽ trận Bạch Đằng năm 1288

Di tích bãi cọc chiến thắng Bạch Đằng năm 1288, tại xã Yên Giang, Yên Hưng (Quảng Ninh) đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia.
CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
3. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1287-1288)
a. Nhà Nguyên xâm lược Đại Việt .
* Hoàn cảnh :
-Vua Nguyên quyết tâm xâm lược Đại Việt lần III.
- Nhà Trần khẩn trương chuẩn bị kháng chiến.
*Diễn biến :
-12-1287, quân Nguyên ồ ạt tấn công ĐV .
-Đầu năm 1288, Thoát Hoan chọn Vạn Kiếp để xây dựng căn cứ .
b. Chiến thắng Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ.
*Diễn biến :
- Trần Khánh Dư cho quân mai phục
- Khi đoàn thuyền của Trương Văn Hổ đến, quân ta đánh dữ dội.
* Kết quả: Phần lớn thuyền lương bị đắm, số còn lại bị quân ta chiếm .
c. Chiến thắng Bạch Đằng:
* Hoàn cảnh :
- Tháng 1-1288 Thoát Hoan cho quân chiếm đóng Thăng Long .
- Ta thực hiện Kế hoạch “vườn không nhà trống” .
*Diễn biến: SGK
*Kết quả:
-Tiêu diệt phần lớn quân giặc, Ô Mã Nhi bị bắt sống
- Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi vẻ vang.
Em có nhận xét gì về cuôc xâm lược Đại Viêt lần 3 so với hai lần trước của nhà Nguyên?
Cách đánh giặc của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ 3 có gì giống và khác so với lần thứ 2?
* Giống nhau:
- Cả hai lần nhà Trần đều huy động nhân dân thực hiện kế sách “vườn không nhà trống”.
- Khi thế giặc mạnh, chủ động rút lui để bảo toàn lực lượng và chuẩn bị cho trận chiến chiến lược.
* Khác nhau:
- Trong lần 3, nhà Trần chủ động mai phục và tiêu diệt đoàn thuyền chở quân lương của giặc, đẩy chúng lâm vào tình thế khó khăn, thiếu thốn.
- Chủ động xây dựng trận địa mai phục trên sông Bạch Đằng, tiêu diệt gọn lực lượng quân giặc, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến.
Người có công lớn nhất trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên lần thứ 3 là ai?
Tượng đài Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo) tại Trường Sa (Khánh Hòa)
Tượng đài Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo) tại Nam Định
Miếu thờ Hưng Đạo Vương tại thành phố Hồ Chí Minh
Sau khi mất, nhân dân tôn thờ ông là Đức thánh Trần và lập đền thờ ở nhiều nơi trên đất nước ta.
Tên Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo) giờ đây đã trở thành tên trường, tên đường quen thuộc đối với người dân Việt Nam. Là thế hệ sau, ta mãi ghi nhớ công ơn to lớn và nguyện học tập tốt để xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc.
38
a
Đ
h
C
a
o
t
n
v
i
k
e
q
o
o
a
o
a
n
A
u
a
o
n
n
t
o
u
n
m
g
G
t
a
t
i
h
n
n
n
a
h
a
v
v
n
h
a
n
r
l
h
n
g
t
n
o
u
p
H
o
r
t
t
Câu 2:
Đâu là nơi mà Thoát Hoan ra sức xây dựng thành căn cứ vững chắc để định đánh lâu dài với quân ta?
Câu 3:
Người chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần ba?
Câu 5:
Đây là nơi Trần Khánh Dư đánh bại đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ ?
Câu 6:
Tên tướng giặc bị quân ta bắt sống trên sông Bạch Đằng ?
Câu 7:
Nơi nhân dân ta thực hiện kế hoạch ``Vườn không nhà trống``?
Câu 8:
Tên tướng giặc bị Trần Khánh Dư đánh bại tại Vân Đồn?
Câu 1:
Hốt Tất Liệt phải đình chiến cuộc chiến tranh ở đâu
để tập trung lực lượng tấn công Đại Việt?
Câu 4:
Người trực tiếp chỉ huy quân Nguyên xâm lược Đại Việt?
n
B
A
Chiến thắng Bạch Đằng
Ô CHỮ LỊCH SỬ
Hướng dẫn về nhà
- Học bài và nắm được các kiến thức cơ bản trên.
Trả lời câu hỏi SGK/ 65.
Đọc và chuẩn bị tiếp bài 14 – phần IV.