Tiết 45
Bài 21
Ôn tập chương IV

D?I VI?T TH?I Lấ SO (TH? K? XV - D?U TH? K? XVI)
Đây là cuộc kháng chiến đơn lẻ, không có sự tham gia của nhân dân, nhà Hồ chưa biết dựa vào dân để làm nên sức mạnh chiến thắng kẻ thù. Đất nước rơI vào tay giặc Minh nhưng cuộc khởi nghĩa của quý tộc Trần vẫn còn tiếp diễn.
Đây là cuộc khởi nghĩa của Lê Lợi, cuộc khởi nghĩa bước đầu vô cùng gian nan vất vả nếm mật nằm gai song nghĩa quân được nhân dânn ủng hộ đẫ đánh đuổi quân thù ra khỏi bờ cõi, đất nước hoàn toàn độc lập.
Đây là thời kì ổn định và phát triển của đất nước (đặc biệt là thời Lê Thánh Tông). Thời kì này đã để lại cho dân tộc những thành tựu đáng ghi nhớ.
So sánh thời Lê sơ với thời Lý - Trần trên các lĩnh vực:
1. Bộ máy nhà nước
2. Đặc điểm nhà nước
3. Luật pháp
4. Kinh tế
5. Xã hội
6. Văn hoá, giáo dục, khoa học, nghệ thuật
TháI thượng hoàng

vua
đại thần
Quan văn
Quan võ
Các chức quan
Các cơ quan
Quốc
Sử
viện
TháI
Y
Viện
Tôn
Nhân
phủ
Hà
đê
Sứ
Khuyến
Nông
Sứ
Đồn
điền
Sứ
12 Lộ
(Chánh phó An phủ sứ)
phủ
(Tri phủ)
Châu, huyện
(Tri châu, tri huyện)
Xã
(Xã quan)
thời Lê sơ
thời Trần
- So s¸nh bé m¸y nhµ n­íc:
1. Bộ máy nhà nước thời Lê sơ tổ chức hoàn chỉnh và chặt chẽ hơn thời Lý – Trần thể hiện ở những điểm sau:
- Triều đình:
+ Quyền lực Vua ngày càng củng cố, tăng cường tính tập quyền.
+ Cơ quan và chức vụ giúp Vua sắp xếp quy củ và bổ sung đầy đủ không căn cứ là phải người trong họ.
Đơn vị hành chính:
+ Tổ chức chặt chẽ, mở rộng hơn, đặc biệt là cấp thừa tuyên và cấp xã
+ Chia nươc làm 13 đạo
Cách đào tạo và tuyển chọn nhân tài:
+ Mở rộng thi cử, chon nhân tài công bằng.
+ Nhà nước lấy phương thức học tập, thi cử làm nguyên tắc để tuyển dụng, bổ nhiệm quan lại.
2. Đặc điểm nhà nước
- Tổ chức theo chế độ quân chủ tập quyền (vua nắm mọi quyền hành) nhưng không sát bằng thời Lê sơ.
=> Nhà nước quân chủ quý tộc.
- Vua lµ ng­êi trùc tiÕp n¾m mäi quyÒn hµnh, kÓ c¶ trong chØ huy qu©n ®éi
=> Nhµ n­íc qu©n chñ quan liªu chuyªn chÕ.
3. Luật pháp
+ Pháp luật bảo vệ vua và các quan đại thần
+ Cấm giết mổ trâu bò
+ Đơn giản chưa chặt chẽ.
+ Bảo vệ quyền tư hữu.
+ Chưa bảo vệ quyền lợi của phụ nữ.
+ Bảo vệ quyền lợi quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tế.
+ Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
+ Bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ, hạn chế nô tì.
4. Kinh tế (V? nh�)
+ Nông nghiệp: thực hiện khai hoang để mở rộng diện tích trồng trọt, chăm lo đắp đê phòng lũ lụt, đào vét kênh mương đưa nước vào ruộng, cấm giết hại trâu bò để bảo vệ sức kéo.
+ Thủ công nghiệp: Phát triển nghề thủ công cổ truyền
+ Thương nghiệp: Mở chợ, mở cửa biển buôn bán với người nước ngoài.
+ Nông nghiệp: Cày ruộng tịch điền (thời Lý), thời Trần thì cho vương hầu công chúa lập điền trang
+ Thủ công nghiệp: Thời Lý vua dạy cung nữ dệt gấm vóc
+ Nông nghiệp: Đặt một số chức quan chuyên về nông nghiệp, cho vợi lính về quê cày ruộng sau chiến tranh, thực hiện phép quân điền.
+ Thủ công nghiệp: Có các làng thủ công, phường thủ công, các xưởng do nhà nước quản lý gọi là cục bách tác.
5. Xã hội.
Xã hội có các giai cấp, tầng lớp sau:
+ Giai c?p th?ng tr?: Vua - Vương hầu - Quý tộc - Quan l?i địa chủ.
+ Giai c?p b? tr?: Nông dân - Thương nhân, thợ thủ công - nô tì.
+ Tầng lớp quý tộc vương hầu rất đông đảo, nắm mọi quyền lực, tầng lớp nông nô, nô tì chiếm số đông.
+ Số lượng nô tì giảm dần và được giải phóng cuối thời Lê. Tầng lớp địa chủ phát triển do pháp luật nhà Lê hạn chế nghiêm ngặt việc bán mình làm nô tì hoặc bức dân tự do làm nô tì.
6. Văn hoá, giáo dục, khoa học, nghệ thuật.
(V? t? so sỏnh)
Mở rộng:
Các đời vua triều Lê sơ đã trải qua:
Lê Thái Tổ (1428 - 1433)
Lê Thái tông (1434 - 1442)
Lê Nhân Tông (1443 - 1459)
Lê Thánh Tông (1460 - 1497)
Lê Hiến Tông (1497 - 1504)
Lê Túc Tông (1504)
Lê Uy Mục (1505 - 1509)
Lê Tương Dực (1510 - 1516)
Lê Chiêu Tông (1516 – 1522)
Lê cung Hoàng (1522 - 1527)
Chuyên mục: hỏi - đáp lịch sử
Câu 1: Sơ đồ bộ máy nhà nước1, 2, 3 dưới đây tương ứng với triều đại nào?
1
2
3
Lý
Trần
Lê sơ
Câu 3: Điểm giống nhau giữa tổ chức quân đội thời Lê sơ so với thời Lý - Trần:
Câu 2: So với tổ chức nhà nước thời Trần, tổ chức nhà nước thời Lê sơ tập quyền hơn, chặt chẽ, hoàn chỉnh hơn?
a. Đúng
b. Sai
c. Có quân đội của các vương hầu, quý tộc.
e. Vua trực tiếp chỉ huy quân đội
d. Có năng lực chiến đấu bảo vệ lãnh thổ
b. Tổ chức chặt, luyện tập võ nghệ hằng năm
a. Ngụ binh ư nông
Câu 4: Sắp xếp nội dung ở cột A với cột B cho phù hợp
Câu 5: Điểm tiến bộ trong luật pháp thời Lê sơ?
Bảo vệ quyền lợi Vua và giai cấp thống trị.
b. Bảo vệ quyền lợi phụ nữ, đề cập vấn đề bình đẳng nam nữ.
c. Bảo vệ sản xuất nông nghiệp, trật tự xã hội
1-c; 2-a; 3-b
Câu 6: Tổ chức bộ máy chính quyền và pháp luật thời Lê sơ được hoàn chỉnh nhất, chặt chẽ nhất, đầy đủ và tiến bộ nhất ở thời vua nào?
a. Lê Thái Tổ
b. Lê Thái Tông
c. Lê Nhân Tông
d. Lê Thánh Tông
Cõu 7.
Em cú nh?n xột gỡ v? tinh th?n chi?n d?u c?a nghia quõn Lam Son trong nh?ng nam 1418 - 1423?