PHẦN III: SINH HỌC VI SINH VẬT

CHƯƠNG III: VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM
Bài 43 - CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
Bài 43 - CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
I.KHÁI NIỆM:
1) Lịch sử nghiên cứu: (nghiên cứu SGK)
Không thấy
mầm bệnh
Không thấy khuẩn lạc
Nghiền lá bệnh
Dịch
chiết
Lọc qua nến lọc vi khuẩn
Dịch lọc
Thí nghiệm của D.I.Ivannopxki (1892):
Cây bình thường
Cây bị nhiễm bệnh
Mầm bệnh là một loại vi SV nhỏ hơn vi khuẩn
XEM DƯỚI KÍNH HiỂN VI
Bài 43 - CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
I.KHÁI NIỆM:
1) Lịch sử nghiên cứu:
Năm 1998:
- Người ta gọi là virut (nghĩa là mầm độc).
- Phát hiện ra virut gây bệnh cho động vật (bệnh lỡ mồm long móng ở trâu bò)
Năm 1915 phát hiện ra vi rut ở vi khuẩn và được gọi là thể thực khuẩn (phagơ)
Virut sốt lở mồm long móng
Thể thực khuẩn (phagơ)
Từ cách phát hiện ra virut, em có nhận
Xét gì về đặc điểm chung của virut ?
(kích thước, cấu tạo, cách dinh dưỡng)
Khái niệm về virut ?
Bài 43 - CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
I.KHÁI NIỆM:
Lịch sử nghiên cứu:
2) Khái niệm:
- Chua cĩ c?u t?o t? b�o. Gồm hai phần chính:
+ vỏ prôtêin (capsit) và lõi acid nucleic.
+ Kích thước: rất nhỏ trung bình từ 10-100nm
Cách dinh dưỡng: sống ký sinh bắt buộc trong tế bào chủ (vi sinh vật, động vật, hay thực vật). Khi ở ngoài tế bào chủ được gọi là hạt virus hay virion.
Bài 43 - CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
I.KHÁI NIỆM:
II. HÌNH THÁI & CẤU TẠO:
1. Hình thái:
Căn cứ vào hình thái ngoài của virut người ta chia virut thành 3 loại:
- Cấu trúc xoắn (virut khảm thuốc lá)
- Cấu trúc khối: virut trần (virut Ađênô) và virut có vỏ ngoài (virut HIV).
- Cấu trúc hổn hợp: (Virut của vi khuẩn (phagơ T2))
Căn cứ vào hình dạng ngoài của virut, người ta chia virut ra thành mấy loại ?
Dựa vào thông tin trên hình 43. Hãy điền vào mẫu bảng 43 SGK:

Hình trụ
ARN xoắn đơn
Nhiều capsome ghép đối xứng với nhau thành vòng xoắn

Không có
Khối đa diện 20 mặt, mỗi mặt là một tam giác đều
ADN xoắn kép
Mỗi tam giác đều được cấu tạo bởi chuỗi capsome
Không có
Hình cầu
2 sợi ARN đơn
Nhi?u capsome ghép với nhau.
Có gai glicôprôtêin
Đầu dD?i x?ng khối đa diện. Đuôi dD?i x?ng xo?n trụ mang dDia g?c v?i 6 lơng
ADN xoắn kép.
Đầu do các capsome hình tam giác ghép lại
Không có
Bài 43 - CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
I.KHÁI NIỆM:
II. HÌNH THÁI & CẤU TẠO:
2) Cấu tạo:
- Lõi: Chứa ADN hoặc ARN là bộ gen của virut. ADN, ARN là mạch đơn hoặc mạch kép.
Quan sát hình dạng các loại virut. Hãy cho biết lõi của virut là gì ?
Bài 43 - CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
I.KHÁI NIỆM:
II. HÌNH THÁI & CẤU TẠO:
2) Cấu tạo:
- Vỏ prôtêin (capsit):
Cấu tạo bởi nhiều đơn vị hình thái (capsôme), vỏ mang các thành phần kháng nguyên để bảo vệ lõi. Phức hợp gồm axit nu. với vỏ capsit tạo thành nuclêôcapsit.

Bài 43 - CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
I.KHÁI NIỆM:
II. HÌNH THÁI & CẤU TẠO:
2) Cấu tạo:
* Vỏ ngoài của virut:
Cấu tạo là lipit kép và prôtêin. Trên vỏ ngoài có gai glicôprôtêin chứa các thụ thể giúp virut hấp phụ vào tế bào vật chủ và mang các kháng nguyên.
Hãy trình bày
vỏ ngoài của
một số vi rut ?
Bài 43 - CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
I.KHÁI NIỆM:
II. HÌNH THÁI & CẤU TẠO:
III. PHÂN LOẠI VIRUT:
1. Đặc điểm để phân loại virut:
- Loại axit nuclêic (ADN hay ARN, mạch đơn hay kép, thẳng hay vòng).
- Đặc điểm vỏ prôtêin.
- Vật chủ, phương tiện lây truyền.
Bài 43 - CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
I.KHÁI NIỆM:
II. HÌNH THÁI & CẤU TẠO:
III. PHÂN LOẠI VIRUT:
2. Các nhóm vi rút:

Phân loại virut dựa vào vật chủ:
- Vi rút ở người và động vật: Chứa ADN hoặc ARN
- Vi rút ở vi sinh vật: Hầu hết chứa ADN, một số chứa ARN (có thể mạch đơn hay kép, thẳng hay vòng).
- Vi rút ở thực vật: Mang ARN.
Củng cố
Chọn đáp án đúng nhất
Câu1. Trên lớp vỏ ngoài của vi rút có yếu tố nào sau đây ?
A. Bộ gen
B. Kháng nguyên
C. Phân tử ADN
D. Phân tử ARN
Đúng
Sai
Sai
Sai
Câu 2. Dựa vào hình thái ngoài , virut được phân chia thành các dạng nào sau đây?

A. Dạng que, dạng xoắn
B. Dạng cầu, dạng khối đa diện,dạng que
C. Dạng xoắn , dạng khối đa diện , dạng que
D. Dạng xoắn , dạng khối đa diện, dạng phối hợp
Sai
Sai
Sai
Đúng
Câu 3. Nuclêôcapxit là tên gọi dùng để chỉ :
A. Phức hợp gồm vỏ capxit và axit nucleic
B. Các vỏ capxit của vi rút
C. Bộ gen chứa ADN của vi rút
D. Bộ gen chứa ARN của vi rút
Sai
Đúng
Sai
Sai
Câu 1: Vỏ capxit của vi rút được cấu tạo
bằng chất :
A. Axit đêzôxiribônucleeic
B. Axit ribônuclêic
C. Prôtêin
D. Đisaccarit
Sai
Sai
Sai
Đúng
Dặn dò
- Học bài và trả lời các câu hỏi trong SGK.
- Tìm hiểu thêm các bệnh do virut gây nên đã xuất hiện ở địa phương em trong thời gian qua.
- Xem trước bài mới, tìm hiểu về cơ chế nhân lên của virut trong tế bào vật chủ và virut HIV/AIDS.
- Hoàn thành bài tập sau: Nêu đặc điểm các giai đoạn trong chu trình nhân lên của virut?
Chúc các em học tập
ngày càng tiến bộ!