CHÀO MỪNG 
CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY
_ ____ ____ __
- Cao Bá Quát-
BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
- Cao Bá Quát (1809 ? -1855) ở Bắc Ninh, gia đình có truyền thống khoa cử.
Có tài, có nhân cách, phóng khoáng, cứng cõi.
- Con đường làm quan làm chông gai -> bị đẩy khỏi kinh đô về làm giáo thụ ở ở Sơn Tây.
- 1854 lãnh đạo phong trào nông dân khởi nghĩa ở Mỹ Lương chống triều đình -> thất bại, Cao Bá Quát hy sinh, triều đình ra lệnh tru di tam tộc dòng họ Cao.
Tượng Cao Bá Quát
Phần mộ của Cao Bá Quát
Sự
nghiệp
sáng tác:
+ Khoảng
1400 bài thơ.
+ Nội dung:
▪ Phê phán chế độ phong
kiến bảo thủ, trì trệ.
▪ Chứa đựng tư tưởng khai
sáng, phản ánh nhu cầu
đổi mới.
 Người đời suy tôn ông là “Thánh Quát”
(Trong “Thần Siêu Thánh Quát”)
Hoàn cảnh ra đời bài thơ:
Cao Bá Quát đã nhiều lần vào Huế để thi Hội. Hành trình từ Hà Nội vào Huế đi qua nhiều tỉnh miền Trung có những bãi cát trắng mênh mông. Hình ảnh này đã gợi cảm húng cho nhà thơ sáng tác
c) Bố cục: 3 đoạn (dịch thơ)
Đoạn 1: Ý nghĩa hình tượng “ bãi cát” (4 câu đầu )
- Đoạn 2: Những suy nghĩ của người đi đường về công danh ( 6 câu )
Đoạn 3: Tâm trạng và tầm tư tưởng của tác giả trước con đường danh lợi (7 câu)
b) Thể loại: ca hành
2/ Tác phẩm:
Bãi cát tác giã đã đi qua (Quang Bình)
- Không gian: Bãi cát dài
“ Bãi cát dài lại bãi cát dài
Đi một bước như lùi một bước”
II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bãi cát dài (4 câu đầu):
a. Ý nghĩa tả thực:
- Điệp từ “ bãi cát dài”,“bước” → miêu tả bãi cát mênh mông vô tận, con người đi một bước lại lùi một bước, dường như không thể vượt qua
- Thời gian “mặt trời lặn”: Con người vẫn tất tả đi khi bóng chiều đã tắt, cô đơn, mệt mỏi
“ Mặt trời đã lặn, chưa dừng được
Lữ khách trên đường nước mắt rơi”
→ Hoàn cảnh rất khó khăn.

- Hình ảnh người đi trên bãi cát: tượng trưng cho người đời vất vả tất cả vì danh lợi, con đường đi tìm chân lý xa xôi mịt mù muốn đến được đích phải đầy nhọc nhằn
a. Ý nghĩa tượng trưng:
Hình tượng “ bãi cát” tượng trưng cho con đường danh lợi lắm gian nan, nhọc nhằn.
“ Không học được tiên ông phép ngủ,
Trèo non, lội suối, giận khôn vơi!”
- “giận khôn vơi”: không muốn đi tiếp nhưng phải đi vì không còn con đường nào khác → suy nghĩ đầy mâu thuẫn.
2. Những suy nghĩ của người đi đường về công danh
Sử dụng điển cố “ông tiên ngũ kĩ” → Tự trách mình, chán nản vì ham danh lợi nên phải tất tả trên đường đời

Từ láy “tất tả” + hình ảnh so sánh Người tỉnh thì ít >< người say vô số + câu hỏi tu từ

Suy nghĩ về con đường mưu cầu danh lợi:
“ Xưa nay, phường danh lợi,
Tất tả trên đường đời.
Đầu gió hơi men thơm quán rượu
Người say vô số, tỉnh bao người?”
→ Diễn tả sự cám dỗ của danh lợi đối với người đời, cũng giống như sự cám giỗ của men rượu mấy ai thoát khỏi
- Nhiều băn khoăn mâu thuẫn:
“ Bãi cát dài, bãi cát dài ơi!
Tính sao đây? Đường bằng mờ mịt,
Đường ghê sợ còn nhiều, đâu ít?
- Điệp từ “bãi cát dài” + câu cảm thán + câu hỏi tu từ + từ láy “mờ mịt”
→ nhấn mạnh tâm trạng bế tắc của người đi đường ngao ngán, bị lạc lối, mất phương hướng.
=> Sống có lý tưởng cao đẹp nhưng không hòa nhâp được với phường danh lợi tầm thường.
3. Tâm trạng và tầm tư tưởng của tác giả trước con đường danh lợi:
“ Hãy nghe ta hát khúc “ đường cùng”
Phía bắc núi Bắc, núi muôn trùng
Phía nam núi Nam, sóng dào dạt”
Phép điệp + nghệ thuật đối + Tính từ → nhấn mạnh đường đời không lối thoát và sự bế tắc của người tri thức thời ấy.
“ Anh đứng làm chi trên bãi cát?”
- Câu hỏi: “Anh …bãi cát” thể hiện ý thức:
+ Sự chán ghét con đường danh lợi đương thời, khao khát thay đổi cuộc sống.
+ Mặc dù chưa tìm thấy lối con đường khác nhưng quyết không đi tiếp trên con đường danh lợi đó.
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Nhịp thơ đa dạng, phù hợp với tâm trạng.
+ Âm điệu bi tráng đau buồn.
+ Cách xưng hô đa dạng bộc lộ nhiều tâm trạng.
- Hình ảnh giàu tính biểu tượng.
- Sử dụng thơ cổ thể, hình ảnh có tính biểu tượng.
- Thủ pháp đối lập, sáng tạo trong dùng điển tích.
Khúc bi ca mang đậm tính nhân văn của một con người cô đơn, tuyệt vọng trên đường đời thể hiện qua hình ảnh bãi cát dài, con đường cùng và hình ảnh người đi đường.
 
2.Ý nghĩa văn bản:
Đề ôn:
Phân tích bài thơ Bài ca ngắn đi trên bãi cát của Cao Bá Quát
Học bài
Làm bài tập về nhà
- Soạn bài Thực hành thành ngữ, điển cố + Kiểm tra thường xuyên + rèn kĩ năng