NGỮ
VĂN 6
CHÂN TRỜI

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG.
30/4 tới đây, con được nghỉ
 Không. 30/4 chúng con có
1. Em
có đồng
suy
học thì cả nhà
về thăm
ôngý với lời nói vàdự
định đi chơi công viên
An không?
Trong tình huống
bà ngoại, vì nghĩ
mấycủa
tháng
rồi
rồi. Hôm đấy lại là sinh
này,
em
sẽ
hành
động
như
thế
nào?
dịch bệnh chưa về quê được.
nhật
của bạn con.
Hãy này
chia sẻ
với
bạn
về
một
chuyện
Công viên2. lần
con
 Con đã bảo không về quê.
đángsau
nhớtới,
màcòn
em từng trải qua.
chưa tới thì lần
Ông bà ngày nào chẳng
việc về thăm ông bà thì bố
gọi điện lên nhà mình!
mẹ đã lên kế hoạch rồi.

Mẹ nói với An

Cuộc sống của mỗi người là một chuỗi những trải nghiệm. Có trải nghiệm
tạo ra niềm vui, hạnh phúc. Có trải nghiệm mang đến kinh nghiệm. Có trải
nghiệm để lại sự nuối tiếc, day dứt. Tất cả đều là bài học quý giá trong
hành trình khôn lớn, trưởng thành của chúng ta.
Hôm nay, các em sẽ được trải nghiệm về những bài học đáng quý ấy qua
những truyện đồng thoại – những bài học giúp chúng ta trưởng thành hơn.

HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KIẾN THỨC.
1. Truyện.
Truyện là một loại tác phẩm văn học kể lại
truyện khác
thơ truyện,
chỗ nào? nhân vật,
một Theo
câu em
chuyện,
có cốt
Thếgian,
nào làthời
truyện
đồng
thoại?
Đốidiễn ra các
không
gian,
hoàn
cảnh
tượng của truyện đồng thoại là ai?
sự việc.

HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KIẾN THỨC.
1. Truyện.
2.Truyện đồng thoại.
 Là truyện viết cho trẻ em (thiếu nhi), có nhân
vật thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân
cách hóa. Các nhân vật này vừa mang những
đặc tính vốn có của loài vật hoặc đồ vật vừa
thể hiện đặc điểm của con người.
 Cốt truyện: gồm các sự kiến chính được sắp
xếp theo một trình tự nhất định: có mở đầu,
diễn biến và kết thúc.

Văn bản 1:

Bài học đường đời đầu tiên
(Tô Hoài)

I. Trải nghiệm cùng văn bản

I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Tô Hoài

 Là nhà văn lớn, sáng tác nhiều thể loại (truyện ngắn,
truyện dài, hồi kí, tự truyện). Số lượng tác phẩm đạt
kỉ lục trong nền văn học Việt Nam hiện đại. Trong
đó có nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi
 Sáng tác thiên về diễn tả những sự thật đời thường:
“Viết văn là một quá trình đấu tranh để nói ra sự
thật. Đã là sự thật thì không tầm thường, cho dù phải
đập vỡ những thần tượng trong lòng người đọc”.
 Có vốn hiểu biết sâu sắc, phong phú về phong tục,
tập quán của nhiều vùng khác nhau.
 Lối trần thuật rất hóm hỉnh, sinh động nhờ vốn từ
vựng giàu có, phần lớn là bình dân và thông tục
nhưng nhờ sử dụng đắc địa nên đầy ma lực và mang
sức mạnh lay chuyển tâm tư.

I. Trải nghiệm cùng văn bản
2. Tác phẩm: Dế mèn phiêu lưu kí
“Dế Mèn phiêu lưu ký” (1941) là truyện
đồng thoại dành cho lứa tuổi thiếu nhi, tác
đượchãy
dịch ra 40 thứ tiếng trên thế
Qua phần chuẩn bịphẩm
bài ởđãnhà,
giới.lưu
Trong
cho biết Dế mèn phiêu
kí truyện,
được nhân vật chính là Dế
Mèn,nào?
cậu đã
trải qua muôn vạn cuộc phiêu
Tô Hoài sáng tác năm
Thuộc
lưu thử thách đầy mạo hiểm. Ở chặng đường
loại truyện gì?
ấy là những bài học giúp Dế Mèn trưởng
thành và trở thành một chàng Dế cao
thượng. Chúng ta có thể đúc kết kinh
nghiệm từ chính nhân vật Dế Mèn, đó là đi
một ngày đàng học một sàng khôn.

I.
Trảihiểu
nghiệm
I. Tìm
chungcùng văn bản
3. Đoạn trích: Bài học đường đời đầu tiên.
Đọc to, rõ ràng, giọng
đầy kiêu hãnh khi
miêu tả về vẻ đẹp của
Dế Mèn. Đoạn trêu
chị Cốc đọc với giọng
hách dịch, khi kể về
cái chết của chị Cốc
đọc với giọng buồn,
hối hận.

I. Trải nghiệm cùng văn bản
3. Đoạn trích: Bài học đường đời đầu tiên.

Đọc lời của
Dế Choắt

Đọc lời của
Dế Mèn
Đọc lời của
chị Cốc
Em hãy nêu vị trí của đoạn
trích trong tác phẩm?
Kể tóm tắt.

I. Trải nghiệm cùng văn bản

3. Đoạn trích: Bài học đường đời đầu tiên.
a. Vị trí: Trích chương I của “ Dế Mèn phiêu lưu ký”.
b. Đọc- kể tóm tắt

I. Trải nghiệm cùng văn bản
3. Đoạn trích: Bài học đường đời đầu tiên.
c. Bố cục: 2 phần

Phần 1: từ đầu đến “Tôi
càng tưởng tôi là tay ghê
gớm, có thể sắp đứng đầu
thiên hạ rồi”: Miêu tả hình
dáng, tính cách của Dế Mèn.

Phần 2: Đoạn còn
lại: Diễn biến câu
chuyện về bài học
đường đời đầu tiên
của Dế Mèn.

II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Yếu tố thể loại trong văn bản
a. Cốt truyện đồng thoại

Quan sát các thẻ sự việc và sắp xếp theo trình tự đúng
Thẻ 1: Dế Mèn chứng kiến Dế Choắt ra đi và
nhận ra bài học đường đời đầu tiên cho mình
Thẻ 2: Dế Mèn coi thường và thẳng thừng từ
chối đề nghị giúp đỡ của Dế Choắt
Thẻ 3: Dế Mèn nằm trong hang khiếp sợ khi
nghe tiếng chị Cốc dọa dẫm và giáng mỏ vào
Dế Choắt vì hiểu nhầm Dế Choắt trêu mình
Thẻ 4: Rủ Dế Choắt trêu chị Cốc bất thành,
Dế Mèn hát ghẹo chị Cốc rồi trốn vào hang
chạy trốn
Thẻ 5: Dế Mèn cường tráng nhưng kiêu căng

Trình tự sắp
xếp đúng:
Thẻ 5 – 2 – 4
-3–1

? Thời điểm Dế Choắt kể bài học đường đời đầu tiên là
trước hay sau cái chết của Dế Choắt? Dấu hiệu nào
giúp em nhận ra? Từ đó có có nhận xét gì về mạch kể
chuyện của văn bản?

- Thời điểm Dế Mèn kể là sau cái chết của Dế Choắt
- Mạch kể chuyện theo trình tự: Thời gian (kết hợp mạch
kể thời gian xuôi và thời gian ngược)

II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Yếu tố thể loại trong văn bản
a. Cốt truyện đồng thoại
b. Người kể chuyện, lời kể và lời đối thoại của nhân vật

? Người kể chuyện trong văn bản
là ai, theo ngôi kể nào? Lựa chọn
ngôi kể ấy mang lại hiệu quả gì?

II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Yếu tố thể loại trong văn bản
a. Cốt truyện đồng thoại
b. Người kể chuyện, lời kể và lời đối thoại của nhân vật

- Người kể chuyện: Dế Mèn, xưng “tôi” kể theo ngôi
thứ nhất tạo sự chân thực, chiêm nghiệm sâu sắc cho
câu chuyện
- Lời kể và lời đối thoại của Dế Mèn

TT
1

Lời kể
Lời đối thoại
của Dế Mèn
của Dế Mèn
Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc - Được chú mình cứ nói thẳng thừng ra
có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm nào.

2

Tôi đi đứng oai vệ

- Hức thông ngách sang nhà ta, dễ nghe
nhỉ! ….

3

Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi - Chú mình muốn cùng tớ vui đùa
ghi nhớ suốt đời
không?

4

Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng - Sao? Sao?
miệng thôi

c. Nhân vật
Phương diện
xây dựng nhân vật
1. Ngoại hình

Chi tiết thể hiện

Nhận xét

Phương diện
Chi tiết thể hiện
Nhận xét
xây dựng nhân vật
1. Ngoại hình
Đôi càng: mẫm bóng
Đẹp đẽ, cường
Đôi cánh: dài đến chấm đuôi, vũ lên tráng, ưa nhìn
nghe phành phạch giòn giã
Thân hình: màu nâu bóng mỡ ưa nhìn
Đầu: to ra, nổi tảng rất bướng
Răng: đen nhánh, nhai ngoàm ngoạp
như hai lưỡi liềm máy làm việc
Sợi râu: dài, uốn cong một v hùng
dũng

Phương
diện
xây dựng
nhân vật
 
2.
Hành
động

Chi tiết thể hiện

Nhận xét

 
2.
Hành
động

Phương
diện
xây dựng
nhân vật
Đối với mọi
người trong
xóm và chị
Cốc

Chi tiết thể hiện
- Cà khịa với tất cả bà con
- Quát chị Cào Cào
- Đá anh Gọng Vó
- Hát trêu chị Cốc

Đối với Dế - Từ chối đề nghị giúp đỡ đào ngách
Choắt trước thông hang ở của Dế Choắt
khi trêu chị
Cốc

Nhận xét
Hung
hăng,
ngang ngược,
không coi ai
ra gì và ích kỉ

Phương diện
xây dựng nhân vật
3. Ngôn ngữ

Chi tiết thể hiện

Nhận xét

Phương diện
xây dựng nhân vật
3. Ngôn ngữ

Chi tiết thể hiện

Tự xưng mình: “ta”
Gọi Dế Choắt: “chú mày”
Giọng điệu: mỉa mai, hách dịch

Nhận xét

Trịch
thượng, kẻ
cả
 

Phương
diện
xây dựng
nhân vật
 
Trước khi
2. Thái trêu chị
độ, tâm
Cốc
trạng

Sau khi
trêu chị
Cốc

Chi tiết thể hiện

Nhận xét

 
 
4.
Thái
độ,
tâm
trạng

Trước kẻ yếu
kiêu căng, tự
phụ
nhưng
khi đối diện
với kẻ mạnh
thì run sợ,
gây ra thảm
Sau khi - Chui tọt vào hàng, năm im thin thít kịch mới biết
trêu chị - Nghe tiếng chị Cốc trị nhầm Choắt hối hận muộn
màng
Cốc
mà khiếp vía

Trước
khi trêu
chị Cốc
 

Tự cho mình là giỏi, sắp đứng đầu
thiên hạ,
- Coi thường, chê bai Dế Choắt
- Huênh hoang, tỏ vẻ, cho mình là
nhất không biết sợ ai

- Hốt hoảng, ăn năn, hối hận

Đánh
giá
chun
g:

Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Dùng từ láy,
nghệ thuật so sánh, miêu tả tâm lí nhân vật,
nhân hóa
Đặc điểm nhân vật: Dế Mèn có đặc điểm của một
chàng dế thanh niên với vẻ ngoài đẹp đẽ, cường
tráng nhưng tính cách ích kỉ, kiêu căng, hống hách
xốc nổi, phải đến khi gây ra hậu quả mới biết nhận
ra lỗi lầm

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn và thông điệp của văn bản

? Bài học đường đời
đầu tiên mà Dế Mèn
rút ra sau sự việc xảy
ra với Dế Choắt là gì?
Nếu bài học của Dế
Mèn được kể bởi
người khác thì sự sâu
sắc thấm thía của bài
học có giảm đi không?

? Có thể xem cái chết
của Dế Choắt là một
bước ngoặt khiến Dế
Mèn thay đổi cách
nhìn về bản thân và về
người khác không? Vì
sao?

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn và thông điệp của văn bản

? Từ trải nghiệm và bài học của Dế Mèn, em hiểu thêm điều gì
về lỗi lầm của những người ở tuổi mới lớn và về thái độ cần có
trước những lỗi lầm có thể mắc phải trong cuộc sống?

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn và thông điệp của văn bản
- Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn:
Hung hăng hống hách bậy bạ sớm muộn cũng sẽ mang vạ cho bản thân
hoặc cho người khác
- Cái chết của Dế Choắt là một bước ngoặt khiến Dế Mèn thay đổi
- Bài học cuộc sống:
+ Tuổi trẻ rất dễ có sự ngạo mạn, tự kiêu dẫn đến sai lầm nên mỗi người
trẻ cần biết tiết chế, khiêm nhường để tránh gây ra những hậu quả đáng
tiếc
+ Cần biết thành khẩn nhận lỗi và khắc phục khi mắc sai lầm, gây ra tổn
thương cho người khác