BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU
TIÊN
Chào mừng quý thầy cô và các em học sinh đến với buổi học hôm nay. Chúng ta sẽ cùng
nhau đi sâu khám phá những giá trị và bài học ý nghĩa từ đoạn trích "Bài học đường đời
đầu tiên" thuộc tác phẩm kinh điển _Dế Mèn phiêu lưu ký_ của nhà văn Tô Hoài.

Mục tiêu bài học
Trong bài học này, chúng ta sẽ cùng nhau:

Hiểu rõ nội dung và thông điệp mà đoạn trích muốn gửi gắm.

Nhận biết và phân tích các đặc điểm của thể loại truyện đồng thoại.

Phân tích sâu sắc nhân vật Dế Mèn, từ đó rút ra những bài học quý giá.

Rút ra những bài học đạo đức sâu sắc và ý nghĩa cho cuộc sống.

Tác giả Tô Hoài
Tô Hoài (1920-2014)
Tên thật: Nguyễn Sen
Quê quán: Làng Nghĩa Đô, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông (nay thuộc Hà Nội).
Phong cách sáng tác: Gần gũi, sinh động, giàu chất hiện thực, đậm chất văn hóa dân gian. Ông thường viết về cuộc sống của những người nghèo khổ và
các loài vật nhỏ bé.
Tác phẩm tiêu biểu: Dế Mèn phiêu lưu ký, Vợ chồng A Phủ, Truyện Tây Bắc,...

Giới thiệu truyện và đoạn trích
Tác phẩm

Thể loại

Dế Mèn phiêu lưu ký (1941) là một

Truyện đồng thoại, kể về cuộc

trong những tác phẩm văn học

phiêu lưu của Dế Mèn và những

thiếu nhi nổi tiếng nhất của Việt

bài học mà chú rút ra trên đường

Nam.

đời.

Đoạn trích
"Bài học đường đời đầu tiên" kể về sự bồng bột, kiêu căng của Dế Mèn và cái giá
mà chú phải trả cho hành động dại dột của mình.

Đặc điểm truyện đồng thoại

Nhân vật

Yếu tố

Thông điệp

Nhân vật chính thường là các loài vật, đồ vật

Sử dụng yếu tố nhân hóa, tưởng tượng, kỳ ảo để

Truyền tải những bài học nhân sinh sâu sắc, nhẹ

hoặc cây cối được nhân hóa, mang đặc điểm và

tạo nên một thế giới sinh động và hấp dẫn.

nhàng, dễ hiểu, hướng đến những giá trị tốt đẹp.

tính cách của con người.

Bố cục đoạn trích
Đoạn 1

Đoạn 2

Đoạn 3

Dế Mèn tự miêu tả bản thân: ngoại hình, tính

Quan hệ giữa Dế Mèn và Dế Choắt: hàng

Dế Mèn trêu chị Cốc → gây ra cái chết thương

cách

xóm, đối lập

tâm cho Dế Choắt → Dế Mèn nhận ra bài học
đường đời đầu tiên.

Đoạn trích được chia làm ba phần rõ ràng, mỗi phần đóng góp vào việc xây dựng câu chuyện và truyền tải thông điệp.

Phân tích nhân vật Dế Mèn
Ngoại hình: Khỏe mạnh, cường tráng, đẹp đẽ, oai phong, đầy sức sống.
"Tôi tợn lắm. Dãi nắng dầm mưa chẳng thấy đau ốm gì. Sáng dậy, tôi giũa
vuốt đôi càng. Lúc bấy giờ, tôi đi đứng oai vệ, mỗi bước đi làm điệu dún dẩy
các khoeo chân. Tôi ra vẻ con nhà võ..."
Tính cách: Kiêu căng, tự phụ, xốc nổi, bồng bột, coi thường người khác.
Hành động: Trêu chọc chị Cốc → gây ra cái chết thương tâm cho Dế Choắt.

Nhân vật Dế Choắt
Ngoại hình: Ốm yếu, gầy gò, bé nhỏ, đáng thương.
Tính cách: Hiền lành, nhu mì, nhút nhát, khiêm tốn, lễ phép.
"...anh Choắt người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện.
Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn..."

Lời nói cuối: Khuyên Dế Mèn sống tốt hơn, chu đáo hơn với mọi người.

Tình huống truyện và bài học
Tình huống
Dế Mèn trêu chọc chị Cốc → Chị Cốc tức giận, không phân biệt phải trái → Dế
Choắt bị vạ lây, mất mạng.

Bài học
•

Không được kiêu căng, coi thường người khác.

•

Phải suy nghĩ kỹ trước khi hành động, tránh gây hậu quả nghiêm trọng.

•

Sống phải có trách nhiệm với bản thân và những người xung quanh.

•

Biết hối lỗi và sửa sai khi phạm lỗi.

Lời kết
"Bài học đường đời đầu tiên" là một câu chuyện ý nghĩa, giúp chúng ta nhận ra những sai
lầm và trưởng thành hơn. Mong rằng, sau bài học này, các em sẽ rút ra được những bài
học quý giá cho bản thân.