KHỞI ĐỘNG

Nếu là em, em sẽ chọn
được sống trong gia đình
bên phải hay trái? Vì sao?

TIẾT 49 + 50 – VĂN BẢN:

BÀI TOÁN DÂN SỐ

TIẾT 49-50: BÀI TOÁN DÂN SỐ

 MỤC TIÊU
Nắm được nội dung và mục đích tác giả đặt ra qua văn bản là cần phải
hạn chế sự gia tăng dân số, đó là con đường “tồn tại hay không tồn tại”của
chính loài người.
- Thấy được cách viết nhẹ nhàng, kết hợp kể chuyện với lập luận trong
việc thể hiện nội dung bài viết.

TIẾT 49-50: BÀI TOÁN DÂN SỐ

I

II

III

Tìm hiều
chung

Đọc – Hiểu
văn bản

Tổng kết

I. Tìm hiểu
chung

1. Xuất xứ

Báo Giáo dục
và Thời đại

2. PTBĐ

1. Nội dung
chính

Tự sự +
Nghị luận

Vấn đề gia tăng dân
số có liên quan chặt
chẽ đến chất lượng
con người và xã hội.

4. Bố cục
Phần 1
“ Có người bảo….
sáng mắt ra” 
Nêu vấn đề dân số
và kế hoạch hóa
gia đình

Phần 2
“Đó là … ô thứ
34 của bàn cờ” 
Chứng minh, giải
thích vấn đề dân
số xung quanh bài
toán cổ

Phần 3

Còn lại  Lời kêu
gọi của tác giả

II. Tìm
hiểu văn
bản

1. Nêu vấn đề dân số và kế hoạch hóa gia đình

Đọc thông tin sau + Đọc đoạn 1 và cho
biết: Theo em điều gì làm cho tác giả
sáng mắt ra? Nhận xét về cách đặt vấn
đề của tác giả?
Dân số: là số ng­ười sinh sống trên phạm vi
một quốc gia, một châu lục hay toàn cầu.
Kế hoạch hóa gia đình: Mỗi cặp vợ chồng
chỉ nên có từ 1 đến 2 con.

Dân số và kế hoạch hoá gia đình là vấn
đề đã và đang đ­ược quan tâm
trên toàn thế giới
Hiện tại >< Thời cổ đại
Không tin >< Sáng mắt ra
 Lập luận tương phản; cách đặt
vấn đề nhẹ nhàng, gây hứng thú

Những gia
đình đông
con nhất thế
giới

Gia đình bà Valentina Vassilyeva ở Nga đã lập
kỷ lục thế giới khi sinh đến 69 người con (16
lần sinh đôi, 7 lần sinh ba và 4 lần sinh tư).
Trong 40 năm (1725 -1765) bà đã sinh tổng
cộng 27 lần và 67/69 người con khỏe mạnh. 

Cô Sulenman Gutierrez (Mỹ) nổi tiếng khắp thế
giới khi sinh một lúc tới 8 em bé vào tháng
1/2009. Đặc biệt là trước khi sinh 8 em bé này
cô đã có 6 đứa con khác. 14 đứa con của cô đều
ra đời bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo.

Noel và Sue Radford nên vợ chồng Ông Ziona (Ấn Độ) và kết hôn với
khi cô mới 14 tuổi và anh 18 tuổi. Họ người vợ đầu tiên tên Zathiangi năm
là một gia đình lớn nhất ở Anh với 21 17 tuổi. Hiện tại, ông có một gia
người con, chưa kể một đứa trẻ đã
đình cực lớn với 39 người vợ và 94
qua đời vì sinh non.
người con. 

Ông Ancentus Akuku (Kenya), được biết đến
với biệt danh "Kẻ nguy hiểm". Ông kết hôn với
hơn 100 phụ nữ, hơn 30 lần ly dị và làm cha
của gần 200 người con. Với một gia đình quá
đông đúc như thế, Akuku đã xây dựng 2 trường
tiểu học chỉ chuyên giáo dục các con mình, và
một nhà thờ cho đại gia đình của ông dự lễ.

Ông Bello Maasaba có 107 bà vợ (bao gồm
đang chung sống , đã li dị và đã mất) và 185
đứa con. Hiện tại, ông này có tất cả 5.000
người thân thích gồm con cái, cháu chắt, dâu rể
và những anh em họ hàng khác.

2. Giải thích, chứng minh bài toán dân số

Để nêu bật chủ đề của tác phẩm, tác giả đã dẫn ra bài toán cổ
(bàn cờ) và kinh thánh. Hoàn thiện sơ đồ sau
theo nhóm (10') để làm rõ điều đó:
Câu chuyện bàn

..................................................................................

cờ

..................................................

Theo Kinh

..................................................................................

Thánh

..................................................

 Vai trò của 2 câu chuyện trong việc thể hiện chủ đề: ..............
.............................................................................................

THEO KINH THÁNH (BÀI TOÁN DÂN SỐ)

BÀI TOÁN DÂN SỐ
- Khởi điểm: 1 hạt thóc

- Ban đầu chỉ có 2 người (A-đam và Ê-va)

- Số thóc tăng theo cấp số nhân

- Năm 1995: Dân số Trái đất: 5.63 tỉ

 Phủ khắp bề mặt Trái Đất

 Xấp xỉ ô thứ 33 của bàn cờ

 Tưởng ít mà lại rất nhiều

- Năm 2015: 7 tỉ người  Ô thứ 34 của bàn cờ

...

Câu chuyện kén rể của nhà thông
thái gây tò mò, hấp dẫn người đọc,
đưa đến kết luận bất ngờ: tưởng số
thóc ít hóa ra lại rất nhiều. Từ sự so
sánh số thóc với con người, tác giả
giúp người đọc hình dung ra tốc độ
gia tăng dân số hết sức nhanh chóng.

Đọc số liệu sau + Đoạn 4 (sgk - tr131)
và hoàn thiện sơ đồ:
Thực trạng:
………………………………………………………………………
………………………………………………………………

Gia tăng
dân số

………………………………………………………………………
Tác hại: ....
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
…………………………
…………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………

 Nhận xét về mối quan hệ giữa sự phát triển dân số và sự phát triển kinh tế
……………………………
của mỗi quốc gia:
………………………………………………………………………………
……………………..

Tỉ lệ sinh con
ở các nước
phát triển
Ý: 1,43

Ru-ma-ni: 1,31

Sing-ga-po: 1,209
Mĩ: 0,6

Hàn Quốc: 1,1

Đài Loan: 1,15
Ma Cao: 1,2

Thực trạng
của việc gia tăng dân số

Hậu quả
của việc gia tăng dân số

- Tỉ lệ sinh con của người phụ nữ là
rất cao.
- Dân số gia tăng theo cấp số nhân.

- Thiếu chỗ ở
- Nghèo đói, bệnh tật.

- Dân số tăng nhanh ở các nước
chậm phát triển (châu Phi, châu Á)

- Ô nhiễm môi trường.

- Năm 2017 dân số thế giới là hơn
7,5 tỉ người

- Kinh tế, văn hóa kém phát triển.
- Tài nguyên cạn kiệt.
- Tệ nạn xã hội

 Lập luân đơn giản, thuyết phục; dẫn chứng cụ thể, xác thực
 Gia tăng dân số tỉ lệ nghịch với sự phát triển của kinh tế, xã hội.

Kinh tế kém
phát triển

Bùng nổ
dân số

Nghèo nàn,
lạc hậu

Dân trí thấp

Dân
số tăng
nhanh
ảnh
hưởng
đến
tương lai
dân tộc
và nhân
loại

Hậu quả
của bùng
nổ dân
số

Đất chật, người đông

Ùn tắc giao thông

Ô nhiễm môi trường

Nghèo đói

Khu ổ chuột ở Ấn Độ

Một em bé Ấn Độ đói quá phải bú sữa
của chó
Và ở Việt Nam

Kinh tế chậm phát triển,
thất nghiệp gia tăng

Chất lượng cuộc sống thấp

Chăm sóc không
được chu đáo

Bệnh viện quá tải

3. Biện pháp giảm gia tăng dân số

Sau khi đọc văn bản này, em có suy
nghĩ gì về con đường hạn chế
sự gia tăng dân số?
Em nghĩ, con
đường hạn
chế sự gia
tăng dân số
là:
……………
……………
…………

Em nghĩ như
thế vì:………
……………
……………
……………
……………
……………

Biện pháp
giảm gia
tăng dân số

Đẩy mạnh giáo dục cho
phụ nữ

Hạn chế sinh đẻ

Vẽ
tranh
tuyên
truyền
về
dân
số
và
kế
hoạch
hóa
gia
đình

Gái một con trông mòn con mắt,
Gái hai con, con mắt liếc ngang.
Ba con cổ ngẳng, răng vàng,
Bốn con quần áo đi ngang khét mù.
Năm con tóc rối tổ cu,
Sáu con yếm tụt, váy dù vặn ngang.

Có thể
bạn chưa
biết

Thống
kê và
dự báo
sự phát
triển
của dân
số thế
giới từ
1950 
2050

Dân số Việt Nam tính đến thời điểm ngày 7/11/2018
Tổng số dân: 96.823.191
Chiếm 1,27% dân số thế giới, đứng thứ 14.
Số trẻ em được sinh ra hằng ngày: 4.270 trẻ
Trung bình mỗi ngày dân số tăng: 2.604 người

Dân số thế giới, châu Phi, châu Á, Việt Nam
Tên

Năm 2015

Năm 2016

Năm 2017

Việt Nam

93.447.601

94.444.200

95.414.640

Châu Á

4.419.897.601

4.462.676.731

4.504.428.373

Châu Phi

1.194.369.908

1.225.080.510

1.256.268.025

Thế giới

7.349.472.099

7.432.663.275

7.515.284.153

III. Tổng
kết

1.
Nghệ
thuật

Sử dụng đầy đủ các phương pháp
thuyết minh.

Lập luận chặt chẽ

Ngôn ngữ khoa học, giàu sức thuyết
phục.

2. Nội dung
Đất đai không sinh thêm, con người
lại ngày càng nhiều lên gấp bội. Nếu không
hạn chế sự gia tăng dân số thì con người sẽ tự
làm hại chính mình.
Từ câu chuyện một bài toán cổ về cấp
số nhân, tác giả đã đưa ra các con số buộc
người đọc phải liên tưởng và suy ngẫm về sự
gia tăng dân số đáng lo ngại của thế giới,
nhất là những nước chậm phát triển.

Bài tập nhanh: Nhận định sau đây về cách trình bày nội dung của văn
bản bài toán dân số là đúng hay sai? Khoanh vào đáp án phù hợp
STT

1
2
3
4

Nhận định

Văn bản được viết theo phương thức thuyết
minh
Văn bản được viết theo phương thức nghị luận
kết hợp với tự sự
Văn bản sử dụng các số liệu minh chứng phong
phú và giàu sức thuyết phục
Văn bản đặt vấn đề một cách mạnh mẽ, gây ấn
tượng

Đúng Sai

Đ

S

Đ

S

Đ

S

Đ

S

Câu 1: Văn bản Bài toán dân số được trích từ
đâu?
A. Báo Giáo dục
và Thời đại

B. Báo Gia đình

C. Báo Dân trí

D. Cả A, B, C
đều sai

Câu 2: Tác giả của văn bản Bài toán dân số là ai?
A. Thái An

B. Khánh Hoài

C. Nguyễn Khắc
Viện

D. Theo tài liệu
của Sở Khoa học

Câu 3: Văn bản Bài toán dân số có thể xếp vào
kiểu văn bản nào?
A. Văn bản nhật
dụng

B.
Văn
bản
thuyết minh

C. Văn bản tự sự

D. Văn bản miêu
tả

Câu 4: Văn bản Bài toán dân số được viết theo
phương thức nào?
A. Lập luận kết
hợp tự sự

B. Lập luận kết
hợp thuyết minh

C. Lập luận kết
hợp miêu tả

D. Lập luận kết
hợp biểu cảm