Tiết 28:VĂN BẢN
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
- Nguyễn Khuyến -

“Rượu ngon không có bạn hiền
Không mua không phải không tiền không mua
Câu thơ nghĩ, đắn đo không viết
Viết đưa ai, ai biết mà đưa”
Trích “Khóc Dương Khuê” – Nguyễn Khuyến -
TÌNH BẠN
Tiết 28:VĂN BẢN
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
- Nguyễn Khuyến -

I/Đọc-hiểu chú thích
1/ Tác giả:
+ Nguyễn Khuyến (1835 - 1909)
+ Quê ở xã Yên Đổ, nay thuộc xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
+ Là người đỗ đầu 3 kì thi nên có tên là Tam Nguyên Yên Đổ.
+ Là nhà thơ lớn của dân tộc, là nhà thơ của làng quê Việt Nam.
Nguyễn Khuyến lúc làm quan
Từ đường Nguyễn Khuyến tại xã Trung Lương (Bình Lục)
2/Tác phẩm:
-Được sáng tác lúc ông về ở ẩn tại quê nhà.
+ nước cả: nước đầy, nước lớn
+ khôn: không thể, khó, e rằng khó
+ chửa: chưa
+ rốn: cánh hoa đã héo sau khi đậu quả.

BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
3/Thể thơ : thất ngôn bát cú Đường luật:
Bài thơ có 8 câu, mỗi câu 7 tiếng.
Phép đối: câu 3 - 4; câu 5 - 6: đối ý, đối thanh…
Gieo vần: tiếng thứ 7 các câu 1,2,4,6,8
xa
nhà
gà
hoa.
ta
Cảm xúc của nhà thơ khi bạn đến chơi nhà
Hoàn cảnh tiếp đãi bạn của nhà thơ
Tình bạn đậm đà, thắm thiết
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!

“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,”
II/Đọc-hiểu văn bản :
1/Cảm xúc của nhà thơ khi bạn đến



Đã bấy lâu nay




bác



- Chỉ thời gian lâu ngày
- Sự mong ngóng của nhà thơ



thân mật, sự nể trọng của nhà thơ với bạn


- Giọng điệu vồn vã, chân thành, cởi mở


- Cách mở đầu tự nhiên, giản dị như lời nói thường ngày, như lời chào, như tiếng reo vui của nhà thơ.
=> Thể hiện niềm vui mừng, xúc động của nhà thơ khi có bạn lâu ngày đến thăm.
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
2/Hoàn cảnh tiếp đãi bạn của nhà thơ



- Phép liệt kê: chợ, gà, cá, cải, cà, bầu, mướp, trầu
- Phép đối lập: đối lập giữa cái CÓ và cái KHÔNG
- Ngôn ngữ thơ dung dị, tự nhiên như cách diễn đạt thường ngày.
- Sử dụng nhiều tính từ : sâu, cả, rộng, thưa
- Nhiều phó từ chỉ sự phủ định: khôn, chửa; chỉ thời gian hay sự tiếp diễn của hoạt động: mới, đương, vừa; lặp cấu trúc cụm từ ”chửa ra cây”, ”vừa rụng rốn”, ”mới nụ”, ”đương hoa”...
- Giọng điệu: vui đùa, thấp thoáng nụ cười hóm hỉnh của nhà thơ.
=> Khiến cho ngôn ngữ thơ chặt chẽ, nhất quán trong trong việc thể hiện nội dung.
=> Giúp tác giả giãi bày với bạn về tình huống khó xử của mình khi bạn đến thăm.
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
- Biện pháp nghệ thuật: phép liệt kê; đối lập; nói quá; sử dụng ngôn ngữ dung dị, tự nhiên; nhiều tính từ, phó từ; tạo tình huống khó xử thật bất ngờ, thú vị: có sẵn mọi thứ nhưng hóa ra lại chẳng có gì đãi bạn.
- Nhấn mạnh sự đối lập giữa mong muốn thết đãi bạn chu đáo của nhà thơ với hiện thực không thể thực hiện được do những lí do khách quan.
- Thể hiện cuộc sống thanh bạch của nhà Nho nghèo giữa chốn hương quê bằng giọng điệu hóm hỉnh, hài hước.
3/Tình bạn đậm đà, thắm thiết
Bác đến chơi đây, ta với ta!
.
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Câu thơ kết là sự bùng nổ cả ý và tình, bộc lộ tình cảm sâu sắc của nhà thơ với bạn, khẳng định tình bạn đậm đà, thắm thiết, trọn vẹn, trong sáng, vượt qua mọi thử thách tầm thường.
III/GHI NHỚ :
Nghệ thuật
- Tạo tình huống bất ngờ, thú vị.
- Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật với bố cục độc đáo; giọng thơ chất phác, hóm hỉnh, hồn nhiên.
- Ngôn ngữ thơ dung dị, tự nhiên mà thấm thía, sâu sắc...

Nội dung:
Bài thơ ca ngợi tình bạn chân thành thắm thiết, đậm đà, mộc mạc và tràn đầy niềm vui dân dã của tác giả.
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Bạn đến chơi nhà
(Nguyễn Khuyến)
Câu 1: Cảm xúc vui mừng của nhà thơ khi bạn tới chơi nhà.
6 câu tiếp: Hoàn cảnh đặc biệt, chẳng có gì tiếp đãi bạn của nhà thơ.
Câu kết: Khẳng định tình bạn đậm đà, thắm thiết, vượt lên trên mọi thứ vật chất đời thường.
Nội dung
Nghệ thuật
Tạo tình huống bất ngờ, thú vị.
Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, bố cục độc đáo; giọng thơ chất phác, hóm hỉnh, hồn nhiên.
Ngôn ngữ thơ dung dị, tự nhiên mà thấm thía, sâu sắc...
DẶN DÒ:

- Học thuộc lòng bài thơ, nắm vững giá trị nội dung, nghệ thuật
- Làm bài tập luyện tập vào vở bài tập
- Tự lập bản đồ tư duy bài học
- Sưu tầm tài liệu liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp của tác giả Nguyễn Khuyến, tìm đọc các bài thơ của ông.
- Chuẩn bị tài liệu về một loài cây em yêu, 2 tiết sau viết bài TLV số 2 biểu cảm về một loài cây.
.