CHƯƠNG II. BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC VÀ ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN
Tiết 12,13,14. Cấu tạo của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Nội Dung
I
Lịch sử phát minh bảng
tuần hoàn các nguyên tố
hóa học

1

2

II
Nguyên tắc sắp xếp các
nguyên tố trong bảng
tuần hoàn

3
III
Cấu tạo của bảng tuần
hoàn

Câu hỏi mở đầu

Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học có cấu tạo như thế nào? Trong
bảng tuần hoàn, các nguyên tố được sắp xếp theo nguyên tắc nào?

I. Lịch sử phát minh bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Bảng tuần hoàn của
John Newlands (1964)

Bảng hệ thống tuần hoàn của
De Chancourtois (1962)

Bảng tuần hoàn các
nguyên tố hóa học hiện
nay

Dmitry Mendeleyev ( 1869 )

Các dạng bảng tuần hoàn
khác

Bảng hệ thống tuần
hoàn của
De Chancourtois
(1962)

Bảng tuần hoàn của John Newlands (1964)

John Newland (1837 - 1898) người Anh, ông đã xếp các nguyên tố vào bộ tám. Và ông nhận thấy
8 nguyên tố xếp sau lặp lại tính chất 8 nguyên tố đứng trước

Dmitry Mendeleyev ( 1834 – 1907 )

Năm 1869, Mendeleyev đã tìm ra được định luật tuần hoàn và công bố bảng tuần hoàn các nguyên
tố hóa học. Ở thời kì của ông, chỉ có 63 nguyên tố được tìm thấy, nên ông phải để trống một số ô
trong bảng và dự đoán các tính chất của các nguyên tố này trong các ô đó. Sau này các nguyên tố đó
đã được tìm thấy với các tính chất đúng với các dự đoán của ông.

Đến năm 2018, BTH các nguyên tố hóa học hiện đại sắp xếp 118 nguyên tố theo chiều tăng của điện tích hạt nhân.

Một số dạng bảng tuần hoàn khác

II. Nguyên tắc sắp xếp của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
+ Các nguyên tố được sắp xếp theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân : sắp xếp
từ trái sang phải, từ trên xuống dưới
+ Các nguyên tố mà nguyên tử có cùng số lớp electron được sắp xếp vào 1 hàng.
+ Các nguyên tố mà nguyên tử có số electron hoá trị như nhau được sắp xếp vào
1 cột.
Chú ý. Electron hoá trị là e có khả năng tham gia hình thành liên kết hoá học.

Thảo Luận
Trong BTH, Các nguyên tố hóa học sắp xếp theo ba nguyên tắc,
nguyên tắc nào sau đây là đúng:
A. Nguyên tử khối tăng dần

B. Cùng số lớp e xếp cùng cột

C. Điện tích hạt nhân tăng dần

D. Cùng số lớp e hóa trị xếp cùng
hàng

III. Cấu tạo của bảng tuần hoàn
Ô nguyên tố

Chu kì

Nhóm nguyên tố

Phân loại nguyên tố

Ô nguyên tố
Số hiệu nguyên
tử

Tên nguyên
tố hoá học

Nguyên tử
khối trung
bình
Kí hiệu
hoá học

Chu Kì
Chu kì là tập hợp các nguyên tố hoá học
mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp
electron, xếp theo chiều tăng dần điện tích
hạt nhân từ trái sang phải

Số thứ tự của chu kì bằng số lớp e của
nguyên tử nguyên tố trong chu kì

Chu kì 1 : 1 nguyên tố.
Chu kì 2: 8 nguyên tố
Chu kì 3: 8 nguyên tố.

CHU KÌ NHỎ

Chu kì 4, 5 : 18 nguyên tố
Chu kì 6 : 32 nguyên tố
CHU KÌ LỚN
Chu kì 7: 32 nguyên tố

Nhóm Nguyên Tố

Trong 1 nhóm, số đơn vị điện tích hạt
nhân tăng, cấu hình e lớp ngoài cùng
tương tự nhau

Nhóm nguyên tố gồm các nguyên tố mà
nguyên tử của chúng có cấu hình e giống
nhau và được xếp thành 1 cột

Phân loại các nguyên tố

Theo cấu hình e

Theo tính chất hóa học

Nguyên tử có e cuối cùng xếp vào
các phân lớp s,p,d,f thì tương ứng
với các nguyên tử đó là các nguyên
tố s,p,d,f

Theo cấu hình e

Nguyên tử có e cuối cùng xếp vào
các phân lớp s,p,d,f thì tương ứng
với các nguyên tử đó là các nguyên
tố s,p,d,f

Theo cấu hình e

23
11

2

2
6
Nguyên tố s

𝑁𝑎:1𝑠 2𝑠 2𝑝 3𝑠

1

Nguyên tử có e cuối cùng xếp vào
các phân lớp s,p,d,f thì tương ứng
với các nguyên tử đó là các nguyên
tố s,p,d,f

Theo cấu hình e

23
11

2

2
6
Nguyên tố s

𝑁𝑎:1𝑠 2𝑠 2𝑝 3𝑠

12
6

2Nguyên tố2p

𝐶 :1 𝑠 2 𝑠 2 𝑝

1

2

Theo tính chất hóa học

Các nguyên tố nhóm IA, IIA,
IIIA (gồm các nguyên tố s,p) là
các kim loại (trừ H và B)

Các nguyên tố nhóm VA, VIA,
VIIA (gồm các nguyên tố p)
thường là phi kim

Nhóm VIIIA gồm các nguyên
tố khí hiếm

Các nguyên tố nhóm B (gồm các nguyên tố d,f) đều là kim loại chuyển tiếp

Luyện tập

Luyện tập
Câu 1: Các nguyên tố s thuộc nhóm nào trong bảng tuần hoàn ?
A. IA
B. IIA
C. IIIA
D. IA, IIA
Câu 2: Các nguyên tố p thuộc nhóm nào trong bảng tuần hoàn ?
A. IVA, VA
B. VA, VIA
C. VIA, VIIA, VIIIA
D. IIIA, IVA, VA, VIA, VIIA, VIIIA
Câu 3: Các nguyên tố nhóm A trong bảng hệ thống tuần hoàn là :
A. các nguyên tố s.
B. các nguyên tố p.
C. các nguyên tố s và các nguyên tố p.
D. các nguyên tố d.

BTVN
Bài 1. Cho 8,8 gam 1 hỗn hợp 2 kim loại ở 2 chu kì liên tiếp và thuộc
nhóm IIIA, tác dụng với HCl dư thu được 6,72 lít khí H2 (đktc). Dựa
vào bảng tuần hoàn cho biết tên 2 kim loại đó.
Bài 2. X và Y là 2 nguyên tố thuộc 2 chu kì liên tiếp và cùng thuộc 1
nhóm A, trong đó ZXvà Y là 22. Xác định X,Y.

Thank you for listening