Chào mừng quý thầy cô
Về dự giờ Ngữ văn
Lớp: 7/5
Năm học: 2020-2021
Giáo viên giảng dạy: LÊ KIM HỒNG
Trường THCS TÂN NHỰT
Tết Hàn thực với món bánh trôi bánh chay truyền thống là dịp để mọi người tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất
Bánh trôi, bánh chay
Văn bản :
BÁNH TRÔI NƯỚC
(Hồ Xuân Hương)
I. Đọc - hiểu chú thích
a. Tác giả: Hồ Xuân Hương
Trình bày những hiểu biết của em về nhà thơ Hồ Xuân Hương?
- Quê quán: Quỳnh Lưu – Nghệ An
- Là nữ thi sĩ tài hoa và độc đáo nhất thời kì văn học trung đại Việt Nam.
- Được mệnh danh là “Bà chúa
thơ Nôm”.
1. Đọc
2. Tìm hiểu chú thích
Văn bản :
BÁNH TRÔI NƯỚC (Hồ Xuân Hương)
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
Một số tác phẩm của Hồ Xuân Hương
I. Đọc -hiểu chú thích
a. Tác giả: Hồ Xuân Hương
Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Vì sao?
- Quê quán: Quỳnh Lưu – Nghệ An
- Là nữ thi sĩ tài hoa và độc đáo nhất thời kỳ văn học trung đại Việt Nam.
- Được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”.
1. Đọc
2. Tìm hiểu chú thích

Văn bản :
BÁNH TRÔI NƯỚC (Hồ Xuân Hương)
b. Tác phẩm
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son
Cách hợp vần: Gieo vần “on” ở tiếng cuối các câu 1, 2, 4

Số câu: 4
Số chữ trong câu: 7
I. Đọc và tìm hiểu chú thích
1. Đọc
2. Tìm hiểu chú thích

Văn bản :
BÁNH TRÔI NƯỚC (Hồ Xuân Hương)
Một thứ bánh làm từ bột nếp, được nhào nặn và viên tròn, có nhân đường phèn, được luộc chín bằng cách cho vào nước sôi.
rắn là cứng, nát là nhão
c. Từ khó
- Bánh trôi nước:
- Rắn nát:
II. Đọc -hiểu văn bản
Theo em bài thơ có mấy nghĩa? Đó là những lớp nghĩa nào?
1. Hình ảnh bánh trôi nước

Văn bản :
BÁNH TRÔI NƯỚC (Hồ Xuân Hương)
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
Trong bài thơ, bánh trôi nước được miêu tả như thế nào?
II. Đọc- hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bánh trôi nước
- Hình dáng: tròn
- Màu sắc : trắng
- Có nhân bên trong : bằng đường phên, màu nâu đỏ.
Tả thực bánh trôi nước: vừa đẹp về hình thức, vừa ngon.
- Làm bánh khéo “rắn”, vụng “nát” nhưng chất lượng: ngon ngọt không thay đổi.

- Cách nấu: luộc trong nước; sống: chìm, chín: nổi
Cách miêu tả bánh trôi nước có đúng thực tế không?
Văn bản :
BÁNH TRÔI NƯỚC (Hồ Xuân Hương)
- Hình thức:
Thân em
Vừa trắng
Vừa tròn
Điệp từ “vừa”: vẻ đẹp đầy đặn, phúc hậu của người phụ nữ.
- Phẩm chất:
2. Vẻ đẹp và thân phận của người phụ nữ trong xã hội xưa
- Thân phận:
+ Bảy nổi ba chìm
Đảo thành ngữ, NT đối: liên tưởng tới cuộc đời lận đận, bấp bênh.
+ Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Thân phận phụ thuộc, không được làm chủ cuộc đời mình
Vẫn giữ tấm lòng son
Son sắt, thủy chung, nghĩa tình, cố gắng vươn lên chiến thắng hoàn cảnh.
Hình ảnh bánh trôi nước ẩn dụ cho người phụ nữ trong xã hội phong kiến: đẹp cả hình thức, tâm hồn nhưng cuộc đời lại chịu nhiều bất hạnh.
II. Đọc- hiểu văn bản
* Nhóm 1: Tác giả đã miêu tả vẻ đẹp của người phụ nữ trong xã hội cũ qua những hình ảnh nào, bằng biện pháp nghệ thuật gì?
* Nhóm 2: Những hình ảnh nào nói lên thân phận của họ? Biện pháp nghệ thuật sử dụng có tác dụng gì ?
*Vẻ đẹp:
Văn bản :
BÁNH TRÔI NƯỚC (Hồ Xuân Hương)
Văn bản :
BÁNH TRÔI NƯỚC (Hồ Xuân Hương)
Ủy viên Bộ chính trị BCHTU Đảng
Tòng Thị Phóng
Quế Trân - một nghệ sĩ tài năng - một người đại biểu của nhân dân được tin cậy
Phó giáo sư Nguyễn Ngọc Lưu Ly 
Hoa hậu Ngô Phương Lan
Các Chi Đoàn nữ của trường THCS Tân Nhựt
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
-Ẩn dụ, đảo thành ngữ, NT đối, điệp từ, quan hệ từ.
-Kết cấu chặt chẽ, độc đáo.
-Ngôn ngữ bình dị, dễ hiểu.
II. Đọc- hiểu văn bản:
3. Ghi nhớ:
b. Nghệ thuật:
Hãy khái quát giá trị
nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
a. Nội dung
- Trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp của người phụ nữ; cảm thông với số phận chìm nổi, bị lệ thuộc của họ.
- Lên án chế độ phong kiến.
Văn bản :
BÁNH TRÔI NƯỚC (Hồ Xuân Hương)
Bài thơ:
Bánh trôi nước
Vẻ đẹp, thân phận
và phẩm chất của
người phụ nữ
Miêu tả
bánh trôi nước
Màu trắng,
viên tròn
Rắn nát do người
nặn khi luộc,
chín thì nổi
chưa chín thì chìm
Giữa nhân
bánh
màu đỏ
ẩn dụ
Vẻ đẹp
hoàn thiện:
“Vừa… lại
vừa…”
Thân phận
“Bảy nổi,
ba chìm”
Phẩm chất
trong trắng,
son sắt,
thủy chung,
tình nghĩa
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
(Hồ Xuân Hương)
Tìm tòi, mở rộng:
Hãy tìm và liên hệ một số tác phẩm thơ khác để thấy những số phận đắng cay của người phụ nữ nhưng ở họ vẫn có nhiều phẩm chất đáng quý và được trân trọng?
MỜI TRẦU ( Hồ Xuân Hương)
Quả cau nho nhỏ  lá trầu hôi,
Này của Xuân Hương mới quệt rồi.
Có phải duyên nhau thì  đỏ thắm,
Đừng xanh như lá, bạc như vôi.
Cảnh Làm Lẻ
Tác giả: Hồ Xuân Hương
Kẻ đắp chăn bông, kẻ lạnh lùng,
Chém cha cái kiếp lấy chồng chung!
Năm thì mười họa, nên chăng chớ,
Một tháng đôi lần, có cũng không ...
Cố đấm ăn xôi, xôi lại hỏng,
Cầm bằng làm mướn, mướn không công.
Thân này ví biết dường này nhỉ,
Thà trước thôi đành ở vậy xong.
THƯƠNG VỢ ( Trần Tế Xương)

Quanh năm buôn bán ở mom sông,
Nuôi đủ năm con với một chồng.
Lặn lội thân cò khi quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
Một duyên, hai nợ, âu đành phận,
Năm nắng, mười mưa, dám quản công.
Cha mẹ thói đời ăn ở bạc:
Có chồng hờ hững cũng như không!


1. Văn bản “Bánh trôi nước”:
- Học thuộc bài thơ.
- Nắm được nghệ thuật và ý nghĩa bài thơ.
2. Chuẩn bị bài mới: “Quan hệ từ”.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ