Bài dạy
TRƯỜNG TH-THCS CỬA DƯƠNG
NGỮ VĂN 7
GIÁO VIÊN: LƯU HOÀNG SINH
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Đọc thuộc bài thơ Phò giá về kinh? Nêu nội dung của bài?

Câu 2: Đọc thuộc bài thơ Sông núi nước Nam. Nêu ý nghĩa của bài?
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
Tác giả.
- Quê quán: Quỳnh Lưu – Nghệ An
- Là nữ thi sĩ tài hoa và độc đáo nhất thời kỳ văn học trung đại Việt Nam.
- Được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”.

I. Tìm hiểu chung.
? Dựa vào phần chú thích, em hãy sự hiểu biết của mình về tác giả?
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
1. Tác giả.
2. Tác phẩm.


I. Tìm hiểu chung.
? Bánh trôi nước thuộc thể thơ gì? (nhận diện: số câu, số chữ, cách hiệp vần)
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
1. Tác giả.
2. Tác phẩm.
- Từ khó.
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt.
- Trong chùm thơ: Vịnh vật.
- PTBĐ: Biểu cảm kết hợp miêu tả & tự sự
- Bố cục: 3 phần.
+ Hình ảnh bánh trôi.
+ Vẻ đẹp của người phụ nữ trong xã hội phong kiến
+ Thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến.


I. Tìm hiểu chung.
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -


Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
BÁNH TRÔI NƯỚC
- Thơ vịnh vật xuất hiện vào thời Lục Triều (thế kỉ III-IV) ở Trung Hoa và thịnh hành ở nước ta vào thế kỉ XV với thơ Nôm của Nguyễn Trãi (tập thơ: Hồng Đức quốc âm thi tập).
- Các vật được vịnh có thể:
+ Là động vật: con hạc, con ve…;
+ Thực vật: cây chuối, trúc, mai, ...;
+ Đồ vật: cây đàn, cái quạt, …;
=> gửi gắm tình cảm, tư tưởng,...
1. Tác giả.
2. Tác phẩm.
I. Tìm hiểu chung.
Văn bản. BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Nội dung.
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Nội dung.
1.1. Hình ảnh bánh trôi nước.
Với tầng nghĩa thứ nhất, bánh trôi nước được miêu tả như thế nào? (Cấu tạo bánh: màu sắc, hình dáng, nhân bánh; kĩ thuật làm: cách làm, quá trình luộc, chất lượng bánh)
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Nội dung.
1.1. Hình ảnh bánh trôi nước.
a) Cấu tạo.
- Màu sắc: trắng.
- Hình dáng: tròn.
- Nhân bánh: lòng son.
b) Kĩ thuật làm.
- Cách làm: Nặn bánh: rắn, nát.
- Cách nấu: luộc trong nước - Sống: chìm; chín: nổi  bảy nổi ba chìm
 Sử dụng hàng loạt các tính từ
 Miêu tả chân thực, chính xác về hình dáng chiếc bánh trôi và các bước làm bánh.
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
II. Đọc hiểu văn bản
1. Nội dung.
1.1. Hình ảnh bánh trôi nước
a) Cấu tạo.
b) Kĩ thuật làm.
c) Chất lượng
Ngon ngọt, dẻo, thơm không thay đổi

=> Tả thực bánh trôi nước: đậm đà, hấp dẫn.
Theo em, nhà thơ đã dùng biện pháp nghệ thuật gì để hình ảnh chiếc bánh trôi gợi liên tưởng tới hình tượng người phụ nữ xưa?
 Ẩn dụ
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Nội dung.
1.1. Hình ảnh bánh trôi nước
1.2. Vẻ đẹp của người phụ nữ trong xã hội phong kiến
a. Vẻ đẹp hình thể.
vừa trắng
vừa tròn

-> Điệp ngữ, quan hệ từ, mô típ, ẩn dụ
=> Ca ngợiNgười phụ nữ xinh đẹp, phúc hậu
- Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Thân em
Trắng trẻo, đầy đặn xinh xắn
Thân em như trái bưởi bòng
Đắng the ngoài vỏ trong lòng ngọt thanh.

Thân em như ớt chín cây
Càng tươi ngoài vỏ càng cay trong lòng.

Thân em như quế giữa rừng
Thơm tho ai biết ngát lừng ai hay.

Thân em như giếng giữa đàng
Người khôn rửa mặt người phàm rửa chân.

Thân em như miếng cau khô,
Kẻ thanh chuộng mỏng, kẻ thô chuộng dày.






Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
b. Phẩm chất bên trong
- Dùng từ đa nghĩa, ẩn dụ, cặp từ tương phản.
=> Vẻ đẹp bản lĩnh, son sắc, thủy chung, không thay đổi.
- Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
- Mà em vẫn giữ tấm lòng son
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Nội dung.
1.1. Hình ảnh bánh trôi nước.
1.2. Vẻ đẹp của người PN trong XHPK
1.3. Thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến






-> Đối, đảo, thành ngữ,…
=> Thân phận bất hạnh, cam chịu và phụ thuộc.
- Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
- Bảy nổi ba chìm
Đảo thành ngữ  Lận đận, bấp bênh
- Rắn nát, tay kẻ nặn
Cặp từ đối lập
 Phụ thuộc, cam chịu.
- Mà em vẫn giữ tấm lòng son
“Mà em vẫn giữ tấm lòng son”
- Quan hệ từ: “Mà”
- Ẩn dụ: “Tấm lòng son”
 Sự thủy chung, son sắt.
- “Vẫn giữ”: phó từ
 Giữ cái vốn có
=> khẳng định, ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ
 Trân trọng, tự hào.
 Ẩn dụ
Ca ngợi son sắt, thuỷ chung, tình nghĩa.
Khẳng định vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ.
Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Nội dung.
2. Nghệ thuật.
? Em hãy cho biết những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ?
- Vận dụng điêu luyện những quy tắc của thơ Đường luật.
- Ngôn ngữ thơ bình dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày, với thành ngữ, mô típ dân gian.
- Sáng tạo trong việc xây dựng hình ảnh nhiều tầng ý nghĩa (Ẩn dụ).
? Bài thơ có ý nghĩa ntn? Nhà thơ đã thể hiện thái độ gì đối với người phụ nữ trong XHPK?
3. Ý nghĩa.
Là một bài thơ thể hiện cảm hứng nhân đạo trong VHVN dưới thời PK, ngợi ca vẻ đẹp, phẩm chất của người phụ nữ. Đồng thời lòng thương cảm đối với thân phận chìm nổi của họ.
THẢO LUẬN : Theo em, so sánh vai trò của người phụ nữ trong xã hội xưa và nay?
Phó Chủ tịch Nước CHXHCN Việt Nam
Bà Nguyễn Thị Doan
Bà Nguyễn Thị Kim Ngân
Phó chủ tịch Quốc hội


Bà Julia Pierson - Giám đốc Sở Mật vụ Mỹ.
Bà Hillary Clinton là nhân vật nữ quyền lực
* Về nhà.
- Học thuộc bài thơ.
- Nắm nghệ thuật, nội dung, ý nghĩa của bài thơ.
* Soạn bài.
Quan hệ từ (Nắm vững thế nào là quan hệ từ, sử dụng quan hệ từ thông qua các ví dụ)
DẶN DÒ
25
* Tự học, đọc, tự tìm hểu bài “Sau phút chia ly”