KHỞI ĐỘNG

Quan sát hình ảnh
và đặt câu phù hợp .

Quan sát hình ảnh sau

Con chim màu vàng bị nhốt
trong lồng

Quan sát hình ảnh sau

Những con mèo rất đáng yêu

Quan sát hình ảnh sau

Trời nắng chói chang

- Con chim màu vàng bị nhốt trong lồng
- Những con mèo thật đáng yêu
- Trời nắng chói chang
 

Giao nhiệm vụ
Hãy xác định các thành
phần chính trong những câu
trên?

=> là những câu hoàn chỉnh có đầy đủ các thành phần chính trong
câu.

BÀI 1:
Tiết 8: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH
CỦA CÂU BẰNG CỤM TỪ

I. Tìm hiểu lí thuyết

I. Tìm hiểu lí thuyết
Từ kiến thức đã học,
em hãy cho biết thế
nào là thành phần
chính trong câu?

1. Khái niệm
bao gồm chủ ngữ và vị ngữ
câu.

Thành phần
chính của câu
đây là thành phần bắt buộc
phải có mặt trong câu.

• Hãy đặt câu có thành phần chính là một từ , sau đó mở rộng thành
phần chính bằng cụm từ .
• Chỉ ra sự khác nhau giứ câu có TP chính là một từ và câu có TP chính
là 1 cụm từ?

Đặt câu
Trời mưa.

CN

VN

-> Vị ngữ “mưa” là một từ.
Trời mưa tầm tã.
CN

VN

-> Vị ngữ “mưa tầm tã” là một cụm từ.
-> Cụ thể mức độ của trận mưa.

Đặt câu
Chiếc xe đang lao xuống dốc.
CN

VN

-> Chủ ngữ “chiếc xe” là một từ.
Chiếc xe cà tàng đang lao xuống đốc.
CN

VN

-> Chủ ngữ “chiếc xe cà tàng” là một cụm danh
từ.
-> Cụ thể sự cũ nát của chiếc xe

2. Mở rộng
cụm danh từ
Có thể mở
rộng thành
phần chính của
câu bằng

cụm động từ

cụm tính từ

VÍ DỤ
- Cụm danh từ làm vị ngữ: Tôi luôn nhớ về những
ngôi nhà xinh đẹp bên bờ biển.
- Cụm danh từ làm chủ ngữ: Những cánh đồng lúa
Chỉtrải
ra tác
của miền quê.
chín
dài dụng
trên khắp
việc mở
rộng
- Cụm
động
từ thành
làm vị ngữ: Các bạn học sinh đang
vuiphần
đùa chính
trong của
lớp câu
bằng cụm từ?
- Cụm tính từ làm vị ngữ: Cô ấy rất đẹp.
- Cụm tính từ làm chủ ngữ: Trong xanh vời vời
là nét đẹp của bầu trời hôm nay.

3. Tác dụng
Mở rộng thành
phần chính
bằng cụm từ

có thể giúp câu cung
cấp được nhiều thông
tin hơn cho người đọc,
người nghe

II. Luyện tập

Bài 1

Trong đoạn văn trên, Đoàn Giỏi đã sử dụng các câu mở rộng
thành phần vị ngữ bằng cụm từ để miêu tả cảnh vật ở rừng U
Minh. Tác dụng của việc mở rộng thành phần vị ngữ đó là:
+ Câu (1): cụ thể hóa tiếng hót của chim.
+ Câu (2): cụ thể hóa cảm giác về mùi thơm của hương hoa
tràm.
+ Câu (3): cung cấp thêm thông tin về hướng mà hương thơm
lan tỏa.
+ Câu (4): cung cấp thêm thông tin về vị trí mà tính chất màu
da của đối tượng (con kì nhông).

-Thào luận nhóm
-Hoàn thành PHT SỐ 1
và PHT SỐ 2 để hoàn
thành bài tập 2 và 3

Câu Chủ ngữ (cụm từ) Chủ ngữ (cụm từ) sau Sự thay đổi nghĩa của câu sau
khi rút gọn
khi chủ ngữ được rút gọn

a

Một tiếng lá
rơi lúc này

- Tiếng lá rơi lúc này Không xác định được
- Một tiếng lá rơi
địa điểm, thời gian, số
- Tiếng lá rơi
lượng của tiếng lá rơi.
- Tiếng lá

b

Phút yên tĩnh - Phút yên tĩnh của
của rừng ban rừng
- Phút yên tĩnh
mai

Không xác định được
chủ thể của phút yên
tĩnh.

c

Mấy con gầm
ghì sắc lông
màu xanh

Không xác định được
đặc điểm (màu lông)
của mấy con gầm ghì.

Mấy con gầm
ghì

Câu

a

b

c

Vị ngữ (cụm từ) Vị ngữ (cụm từ) sau khi Sự thay đổi nghĩa của câu sau
rút gọn
khi vị ngữ được rút gọn

vẫn không thể
rời tổ ong lúc
nhúc trên cây
tràm thấp kia.

không thể rời tổ ong Không xác định được
vị trí của tổ ong ở đâu.

im lặng quá

im lặng

lại lợp, bện
lại lợp bằng
bằng rơm đủ
rơm
kiểu, hình thù
khác nhau...

Không biểu thị được
thái độ của người nói.
Không cung cấp đầy đủ
thông tin về các tổ ong ở
Tây Âu.

Bài 3

Vị ngữ trong các câu sau làm một cụm từ. Hay thử
rút gọn các cụm từ này và nhận xét về sự thay đổi
nghĩa của câu sau khi vị ngữ được rút gọn
a. Mắt tôi vẫn không rời tổ ong lúc nhúc trên
cây tràm thấp kia.
b. Rừng cây im lặng quá.
c. Ở xứ Tây Âu, tổ ong lại lợp, bện bằng rơm
đủ kiểu, hình thù khác nhau…

Bài 3

Rút gọn và nhận xét
a. Mắt tôi vẫn không rời tổ ong.
-> Vị ngữ không nêu được đặc điểm và vị
trí của tổ ong.
b. Rừng cây im lặng.
-> Vị ngữ không nêu được mức độ của trạng
thái.
c. Ở xứ Tây Âu, tổ ong lại lợp, bện bằng rơm.

-> Việc rút gọn làm
cho nghĩa của câu
không được rõ rang.

Bài 4
Các câu sau có thành phần chính là một từ. Hãy mở
rộng thành phần chính của câu thành cụm từ:
a. Gió thổi.
b. Không
trong lành.
c. Ong bay.

a. Gió mùa đông bắc đã thổivề lạnh buốt.
khí

b. Không khí buổi sáng thật trong lành .

b. Đàn ong đang bay đi tìm mật.

VẬN DỤNG

Viết một đoạn văn khoảng 5-7 câu kể
lại một trải nghiệm đáng nhớ của
em, trong đó có sử dụng ít nhất 1 câu
có thành phần chính là cụm từ

Trải nghiệm đáng nhớ nhất của em cho đến thời
điểm này là chuyến tham quan suối cá thần ở Cẩm
Thủy. Ở dòng suối chỉ sâu khoảng nửa mét, rộng bốn
đến năm mét, hàng ngàn con cá / tung tăng bơi lội.
Mỗi con cá có thể nặng từ 2kg đến 8kg gồm các loài:
cá dốc quý hiếm, cá chài, cá mại… với hình dáng lạ
mắt, nhiều màu sắc, mỗi khi bơi thân cá lấp lánh ánh
bạc rất đẹp. Tuy mật độ cá dày đặc nhưng nước suối
không tanh. Đặc biệt, nước ở suối cá thần/ lúc nào
cũng trong vắt, chỗ nào không bị đàn cá che khuất thì
có thể nhìn rõ những viên sỏi và rong rêu. Em hi vọng
sẽ có cơ hội trở lại đây vào một ngày không xa.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
Bài cũ: Hoàn thành bài
tập. Sưu tầm các câu văn,
đoạn văn có mở rộng
thành phần câu.
Bài mới: Ngàn sao làm
việc
- Đọc bài 5 lần.
- Hoàn thành phiếu HT.