CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP
Ngữ Văn 9
Giáo viên: Nguyễn Thị Kim Liên.
KIỂM TRA BÀI CŨ
Quan sát các hình 1,2,3 và cho biết mỗi hình trên liên quan đến tên bài thơ và tác giả nào chúng ta đã học? Hãy đọc thuộc bài thơ em thích?
H1
H2
H3
* HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
Tiết 53+54: BẾP LỬA
(Bằng Việt)
2. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Tác giả Bằng Việt
Tên thật: Nguyễn Việt Bằng
Sinh năm 1941 – Thạch Thất - Hà Tây
- Thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ
Phong cách thơ :trầm lắng suy tư, mượt mà trong sáng.
* Tác phẩm chính:
Hương cây - Bếp lửa .
Bếp lửa khoảng trời.

- Sáng tác năm 1963, khi đó tác giả đang là sinh viên học Luật ở nước ngoài.

- Bài thơ trích trong tập “ Hương cây – Bếp lửa” ( in năm 1968 ).
. “Những năm đầu theo học Luật tại đây tôi nhớ nhà kinh khủng.Tháng 9 ở bên đó trời se se lạnh, buổi sáng sương khói thường bay mờ mờ mặt đất, ngoài cửa sổ, trên các vòm cây, gợi nhớ cảnh mùa đông ở quê nhà. Mỗi buổi dậy sớm đi học, tôi hay nhớ đến khung cảnh một bếp lửa thân quen, nhớ lại hình ảnh bà nội lụi cụi dậy sớm nấu nồi xôi, luộc củ khoai củ sắn cho cả nhà”.
Nhà thơ Bằng Việt trả lời phỏng vấn hoàn cảnh và cảm xúc khi viết bài thơ

B?P L?A

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên”

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng….

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!

Giờ cháu đã đi xa có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
( Bằng Việt)
- Đinh ninh: ở đây có nghĩa là nhắc đi nhắc lại cho người khác nắm chắc, nhớ chăc.
- Chiến khu: Vùng căn cứ của lực lượng cách mạng hay lực lược kháng chiến
Phần 1: Từ đầu ...nắng mưa
Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cảm xúc nhớ bà.
Phần 2: Tiếp ...dai dẳng
Dòng hồi tưởng kỉ niệm thời thơ ấu bên bà.
Phần 3: Tiếp ...bếp lửa
Suy ngẫm về cuộc đời bà
Phần 4: còn lại
Niềm thương nhớ bà.




Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.






*THẢO LUẬN NHÓM .
- Xác định các hình ảnh được nhắc đến trong ba câu thơ đầu.
- Chỉ ra các yếu tố nghệ thuật được sử dụng để diễn tả các hình ảnh ấy , ba câu thơ thể nội dung gì?
- Hình ảnh: bếp lửa
bà
-NT: + Điệp ngữ “một bếp lửa”
+Từ láy “chờn vờn”, “ấp iu”
+ Phương thức biểu cảm trực tiếp với phép tu từ ẩn dụ “biết mấy nắng mưa”
=> Hình ảnh bếp bình dị, thân thuộc; người bà vất vả, lo toan và đầy tình yêu thương, gợi nỗi nhớ về bà và tình bà cháu
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.

- Điệp ngữ: Một bếp lửa -> gần gũi,bình dị.
- Từ láy:
+ “chờn vờn” miêu tả hình ảnh ngọn lửa mới nhóm như mờ ảo trong màn sương sớm . Đồng thời còn gợi cái mờ mờ của ký ức tuổi thơ theo thời gian.
+ “ấp iu” gợi nhớ đến bàn tay kiên nhẫn,nâng niu, khéo léo và tấm lòng chi chút của bà.
- Thành ngữ, cách nói ẩn dụ: biết mấy nắng mưa -> sự vất vả của cuộc đời bà.
=>Bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng cảm xúc về bà. Bếp lửa bình dị, thân thuộc; người bà vất vả, lo toan và đầy tình yêu thương.





“Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay”!
“Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy”
Hãy tìm những câu thơ có liên quan đến hình ảnh này?

ĐOẠN PHIM NẠN ĐÓI NĂM ẤT DẬU
“Năm Ất Dậu tháng ba còn nhớ mãi 
Giống Lạc Hồng cực trải lắm đau thương! 
Những thây ma thất thểu đầy đường, 
Rồi gục ngã không đứng lên vì đói”

c1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cảm xúc.
c2. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu.
* Kỉ niệm năm 4 tuổi
Đói mòn, đói mỏi: hình ảnh tả thực, miêu tả rõ nét nhất về nạn đói.
Mùi khói: khói hun nhèm mắt, sống mũi còn cay.
->Tuổi thơ có nhiều nhọc nhằn thiếu thốn, vất vả, gian nan, đói khổ nhưng hạnh phúc vì có bà và có bàn tay bà chăm sóc.




Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói,
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy.
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay !
Em hãy cho biết trong hồi tưởng của người cháu những kỷ niệm nào về tình bà cháu đã được gợi lại?
Kỉ niệm khi cháu lên 4 tuổi có gì đáng chú ý?
Những hình ảnh đó gợi lại tuổi thơ như thế nào của tác giả?
1945 –Nhật Bản
A
1950 – Trung Quốc
B
1954 – Đức
c
1963 – Nga ( Liên Xô cũ)
D
Câu 1
0
1
2
3
4
B�i tho ` B?p L?a` du?c tỏc gi? sỏng tỏc v�o nam n�o, ? dõu?
3: HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Chính Hữu
A
Phạm Tiến Duật
B
Huy Cận
c
Bằng Việt
D
Câu 2
0
1
2
3
4
5
Tờn tỏc gi? vi?t b�i tho ` B?p L?a` ?
3: HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Bài thơ ‘ Bếp lửa’ thuộc thể thơ nào?
Thất ngôn tứ tuyệt
A
Thơ lục bát
B
Thơ tự do
c
Tho ngu ngơn
D
0
1
2
3
4
5
Câu 3
Bếp lửa thân thuộc, gần gũi
A
Bà vất vả, chăm lo, đầy yêu thương
B
Nỗi nhớ bà, tình bà cháu
c
Cả A, B và C
D
Câu 4
0
1
2
3
4
5
Nội dung thể hiện ở ba câu thơ đầu bài “Bếp lửa”
Nghệ thuật sử dụng ở ba câu thơ
đầu bài thơ “ Bếp lửa” ?
Ẩn dụ, so sánh, nhân hoá.
A
Điệp ngữ, từ láy, ẩn dụ.
B
So sánh, từ láy, hoán dụ .
c
Từ láy, so sánh, nhân hoá.
D
Câu 5
0
1
2
3
4
5
“Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy”
Miêu tả nạn đói năm nào?
1930
A
1935
B
1945
c
1954
D
0
1
2
3
4
5
Câu 6
Bài tập về nhà
- Học thuộc lòng và đọc diễn cảm bài thơ.
- Vẽ tranh theo đề tài : Bà, bà cháu.
- Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về đoạn thơ đầu.
18