TRƯỜNG THCS BÌNH MỸ


NGỮ VĂN 9


GIÁO VIÊN : PHAN TẤN QUAN
TIẾT
59, 60

I/ Giới thiệu :
1/ Tác giả :
Bằng Việt, tên thật Nguyễn Việt Bằng, sinh 1941, quê ở Hà Nội. Ông thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kì chống Mĩ.
2/ Tác phẩm :
Bài thơ sáng tác năm 1963 khi tác giả đang là sinh viên học ngành luật ở Liên Xô và được đưa vào tập thơ Hương cây – Bếp lửa ( 1968 ).
3/ Thể thơ :
Thơ tự do
ĐỌC THƠ
II/ Đọc – hiểu văn bản :
Bài thơ là lời của nhân vật nào, nói về ai và về điều gì ?
Dựa vào mạch tâm trạng của nhân vật trữ tình, em hãy nêu bố cục của bài thơ.
II/ Đọc – hiểu văn bản :
Bài thơ là lời của nhân vật nào, nói về ai và về điều gì ?
1/ Bài thơ là lời của người cháu ở nơi xa nói về bà, nhớ về những kỉ niệm sống với bà, thể hiện lòng kính yêu và những suy ngẫm về bà.
Dựa vào mạch tâm trạng của nhân vật trữ tình, em hãy nêu bố cục của bài thơ.
* Bố cục :
- Khổ 1 : Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho mạch cảm xúc về bà.
- Khổ 2 – 5 : Hồi tưởng những kỉ niệm tuổi thơ sống cùng bà, hình ảnh bà gắn liền với hình ảnh bếp lửa.
- Khổ 6 : Suy ngẫm của người cháu về cuộc đời bà.
- Khổ cuối : Cháu đã trưởng thành, đi xa nhưng vẫn nhớ về bà.
Trong hồi tưởng của người cháu, những kỉ niệm nào về bà và tình bà cháu đã được gợi lại ?
Em hãy chỉ ra sự kết hợp giữa biểu cảm với miêu tả, tự sự, bình luận trong bài thơ và tác dụng của sự kết hợp ấy ?
Trong h?i tu?ng c?a ngu?i chỏu, nh?ng k? ni?m n�o v? b� v� tỡnh b� chỏu dó du?c g?i l?i ?
2/ Nh?ng k? ni?m v? b� v� tỡnh b� chỏu :
- Nh?ng k? ni?m v? b� du?c b?t d?u t? hỡnh ?nh b?p l?a : Hỡnh ?nh gi?n d? quen thu?c trong m?i gia dỡnh Vi?t Nam.
2/ Những kỉ niệm về bà và tình bà cháu :
- Những kỉ niệm về bà được bắt đầu từ hình ảnh bếp lửa : Hình ảnh giản dị quen thuộc trong mỗi gia đình Việt Nam.
- Từ đó, gợi lên một thời thơ ấu bên bà. Năm cháu lên bốn tuổi là năm đói kém, nhọc nhằn đã ám ảnh cháu.
2/ Những kỉ niệm về bà và tình bà cháu :
- Những kỉ niệm về bà được bắt đầu từ hình ảnh bếp lửa : Hình ảnh giản dị quen thuộc trong mỗi gia đình Việt Nam.
- Từ đó, gợi lên một thời thơ ấu bên bà. Năm cháu lên bốn tuổi là năm đói kém, nhọc nhằn đã ám ảnh cháu.
- Tám năm cháu ở cùng bà khi cha mẹ bận
công tác, bà thay cha mẹ dạy dỗ cháu.
- Năm giặc đốt làng, bà vẫn vững lòng dặn cháu giữ kín chuyện để bố mẹ yên tâm công tác.
Tóm lại, kỉ niệm về bà và những năm tháng tuổi thơ sống bên bà gắn liền với hình ảnh bếp lửa :
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay
Bếp lửa quê hương, bếp lửa của tình bà cháu lại gợi thêm một liên tưởng khác đó là sự xuất hiện của tiếng chim tu hú. Tiếng chim quen thuộc của đồng quê vào mùa hè khiến lòng người trỗi dậy những hoài niệm
nhớ mong :
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế ?
... Tu hú ơi ! Chẳng đến ở cùng bà ...

Em hãy chỉ ra sự kết hợp giữa biểu cảm với miêu tả, tự sự, bình luận trong bài thơ
và tác dụng của sự kết hợp ấy ?
Bài thơ có sự kết hợp giữa biểu cảm với miêu tả, tự sự, bình luận có tác dụng làm cho nội dung bài thơ thêm sinh động, sâu sắc :
- Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm ( miêu tả )
- Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi ( tự sự )
- Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
.......
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa ! ( bình luận )

Phõn tớch hỡnh ?nh b?p l?a trong b�i tho:
Hỡnh ?nh b?p l?a du?c nh?c d?n bao nhiờu l?n ?
T?i sao khi nh?c d?n b?p l?a l� ngu?i chỏu l?i nh? d?n b�, v� ngu?c l?i, khi nh? v? b� l� nh? ngay d?n hỡnh ?nh b?p l?a ?
Hỡnh ?nh ?y mang ý nghia gỡ trong b�i tho n�y ?
Vỡ sao tỏc gi? l?i vi?t "ễi kỡ l? v� thiờng liờng b?p l?a" ?
3/ Hình ảnh bếp lửa trong bài thơ :
Hình ảnh bếp lửa được nhắc đến bao nhiêu lần ?
- Hình ảnh bếp lửa được nhắc lại 10 lần.
Tại sao khi nhắc đến bếp lửa là người cháu lại nhớ đến bà, và ngược lại, khi nhớ về bà là nhớ ngay đến hình ảnh bếp lửa ?
- Khi nhắc về bếp lửa, người cháu người cháu lại nhớ đến bà, và ngược lại, khi nhớ về bà là nhớ ngay đến hình ảnh bếp lửa vì đó là hình ảnh gắn bó gắn liền với bà trong suốt những năm tháng tuổi thơ được sống bên bà.
Hình ảnh ấy mang ý nghĩa gì trong bài thơ này ?
- Hình ảnh bếp lửa tượng trưng cho tình cảm bà cháu thiêng liêng.
Vì sao tác giả lại viết "Ôi kì lạ và thiêng liêng bếp lửa“ ?
- Tác giả viết “Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa” : câu thơ như một tiếng reo vang - chỉ với bếp lửa mà làm nên biết bao điều kỳ diệu, đó chính là nhờ có đôi bàn tay của bà.
Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen,
Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn,
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…
Vì sao ở hai câu dưới tác giả dùng từ “ngọn lửa” mà không nhắc lại “bếp lửa” ? “Ngọn lửa” ở đây có ý nghĩa gì ?
Em hiểu những câu thơ trên như thế nào?




Vì sao ở hai câu dưới tác giả dùng từ ngọn lửa mà không nhắc lại bếp lửa ?
4/ Tác giả dùng từ ngọn lửa mà không nhắc lại bếp lửa vì ngọn lửa mang ý nghĩa khái quát, rộng lớn hơn.



Ngọn lửa ở đây có ý nghĩa gì ?
Ngọn lửa ở đây có ý nghĩa được nhóm từ lòng bà : ngọn lửa của sức sống, của yêu thương, niềm tin. Bà không chỉ là người nhóm lửa, giữ lửa mà còn là người truyền lửa, truyền cho cháu những kỉ niệm ấm lòng, những niềm tin thiêng liêng, kì diệu nâng bước cháu trên suốt hành trình dài rộng của cuộc đời.



Em hiểu những câu thơ trên như thế nào ?
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
 Bà là người nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa cho thế hệ nối tiếp.
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
 Bà đem đến niềm tin, hy vọng về tương lai.



Cảm nhận của em về tình cảm bà cháu được thể hiện trong bài thơ. Tình cảm ấy được gắn liền với những tình cảm nào khác ?
5/ Cảm nhận về tình bà cháu trong bài thơ :
- Tình bà cháu được khắc họa thật chân thực, sinh động. Tình bà cháu đã vượt qua mọi khoảng cách về không gian, thời gian và trở thành kỷ niệm cũng như động lực của người cháu.
- Tình cảm bà cháu gắn liền với tình yêu với gia đình, quê hương, đất nước.



những yếu tố kì ảo
III/ GHI NHỚ
SGK/146
CA KHÚC NỘI TÔI – SÁNG TÁC ĐÌNH VĂN
III/ Luyện tập :
Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nghĩ của em về hình ảnh bếp lửa trong bài thơ.
Bếp lửa là một trong những bài thơ hay và cảm động của Bằng Việt nói về tình bà cháu. Hình ảnh bếp lửa trong bài đầy ấn tượng, thiêng liêng vì bếp lửa gắn liền với tuổi thơ người cháu khi có bà chăm sóc, nuôi nấng. Bà không chỉ chăm sóc còn nhóm dậy cả tình yêu thương, niềm hi vọng cho đứa cháu. Hình ảnh bếp lửa thiêng liêng là biểu tượng tình yêu thương, tình cảm gia đình. Bếp lửa mãi thắp sáng tình cảm yêu thương, tình bà cháu ấm áp, ân tình.
GIAO NHIỆM VỤ
Tiết 41,42 : Các nhóm xem SGK/ 133
XIN CHÀO TẠM BIỆT