BẾP LỬA
--Bằng Việt--

BẾP LỬA (Bằng Việt)
I. Trải nghiệm cùng văn bản:
1. Đọc văn bản:

BẾP
LỬA
(Bằng
Việt)
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa. 

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi,
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay
Tám năm ròng, cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà,

Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế.
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về,
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe,
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học,
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà,
Kêu chỉ hoài trên những cánh đồng xa?

BẾP
LỬA
(Bằng
Việt)
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranhVẫn
vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!” 

Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen,
Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn,
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…

Lận đận đòi bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới, sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ...
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa! 

BẾP LỬA (Bằng Việt)
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu,
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả,
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
- Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa?..

1963

BẾP LỬA (Bằng Việt)

I. Trải nghiệm cùng văn bản:
1. Đọc văn bản:
2. Tìm hiểu chung:
a. Tác giả:

-

Tác
phẩmNguyễn
tiêu biểu:
tập thơ “Hương cây – Bếp lửa”
Tên thật:
Việtcác
Bằng
Ngày tháng
năm sinh:
(1968,
in chung
với 15/06/1941
Lưu Quang Vũ), “Đất sau mưa”
Quê quán:
xãlửa
Chàng
Sơn, trời
huyện
Thạch
(1977),
“Bếp
– khoảng
(1986),
…Thất, Thành phố
Hà Nội
- Phong cách sáng tác: phong cách viết đa dạng, trẻ trung
và đầy sức sống; ngôn ngữ thơ tài hoa, giàu hình ảnh; tư
tưởng thơ Bằng Việt chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng trí
thức phương Tây.

BẾP LỬA (Bằng Việt)

I. Trải nghiệm cùng văn bản:
1. Đọc văn bản:
2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả:
b. Tác phẩm:

- Xuất xứ: In trong “Bằng Việt” – Thơ với tuổi thơ
- Thể loại: Thơ tự do.
- PTBĐ: Biểu cảm kết hợp miêu tả, tự sự.
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được sáng tác vào năm 1963 khi tác
giả đang là sinh viên ngành Luật du học Liên Xô.

II. Suy ngẫm và phản hồi:
Câu 1: Phân tích mối quan hệ giữa hình ảnh bếp lửa và hình ảnh bà trong bài
thơ. Hình ảnh bếp lửa có sự thay đổi như thế nào qua các khổ thơ?
- Mối quan hệ giữa hình ảnh bếp lửa và hình ảnh bà
trong bài thơ là mối quan hệ gắn bó và bổ sung cho nhau. Hình
ảnh bếp lửa khơi nguồn cảm xúc về bà, về những hồi ức đẹp đẽ
của tuổi
thơ, ảnh
về tình
bàlửa
cháu.
- Hình
bếp
có sự thay đổi qua các khổ thơ là:
+ Khổ 1: thể hiện sự tần tảo sớm hôm, chịu thương,
chịu khó của người bà.
+ Khổ 3: ngọn lửa của niềm tin và sự sống, của tình
yêu thương gia đình và đất nước vô bờ bến.
+ Khổ 4: thể hiện biết bao ước mơ, hi vọng về tương
lai. Ngọn lửa thắp lên tương lai cho người cháu.

II. Suy ngẫm và phản hồi:
Câu 2: Nêu một số biện pháp tu từ được sử dụng trong bài thơ và
làm rõ hiệu quả Rồi
củasớm
chúng.
Một
bếp
lửa
chờn
sương
rồi
chiều,
lạinồng
bếp
lửa sớm
bà nhen,
Nhóm
bếp
lửa
ấp iuvờn
đượm
Giờ
đã
đi
xa.
Có
trăm
tàu,
- Biện pháp tu từ điệp
Mộtcháu
bếp
lửa
ấplòng
iuthương,
nồng
đượm
ngữ:
cụm
từ
“một
bếp
lửa” 
ngọn
lửa,
bà ngọn
luôn
ủkhói
sẵn,
Nhóm
niềm
yêu
khoai
sắn
ngọt
bùi
Có
lửa
trăm
nhà,
niềm
vui
trăm
ngả,
Cháu
thương
bà
biết
mấy
nắng
mưa. 
=> Cụm từ được
đặt
ởlửa
đầu
hai
dòng
thơ
mang đến âm hưởng
Một
ngọn
chứa
niềm
dai
dẳng…
Nhóm
nồi
xôi
gạo
mới,
sẻtin
chung
vui
Nhưng
vẫn
chẳng
lúc
nào
quên
nhắc
nhở:
ngân vang, sâu
lắng
và
nhấn
mạnh
rằng
hình ảnh bếp lửa
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ...
này,
bàliêng
nhóm
lên
chưa?..
có ý nghĩa đặc-ÔiSớm
biệt,
luôn
khắc
sâu
tâm hồn nhân vật
kì lạmai
và
thiêng
– bếp
bếptrong
lửa! 
trữ
tình.
- Điệp từ “trăm”, “có” kết hợp cùng thủ pháp liệt kê.
=> Nhằm diễn tả sự thay đổi, tìm thấy những niềm vui mới
của người cháu. Thế nhưng, giữa thế giới bộn bề rộng lớn, cháu
vẫn không bao giờ quên đi hình ảnh bà gắn với bếp lửa,
những kỉ niệm khi còn sống bên bà, từng bài học mà bà dạy
dỗ...

II. Suy ngẫm và phản hồi:
Câu 3. Sự kết hợp giữa yếu tố biểu cảm với miêu tả, tự sự
trong văn bản có tác dụng gì?
Yếu tố biểu cảm
Yếu tố miêu tả
 
- Từ ngữ biểu cảm trực tiếp:
- Bếp lửa: “chờn vờn sương sớm”,
“thương”.
“ấp iu nồng đượm”.
- Biểu cảm gián tiếp: từng chi
- Ngựa: “khô rạc”, “gầy”.
- Làng: “cháy tàn cháy rụi”.
tiết, hình ảnh trong bài thơ đều
- Bà: “lận đận”, “khó nhọc”.
thể hiện tình cảm yêu thương,
- …
kính trọng dành cho bà.
=> Sự kết hợp giữa yếu tố biểu cảm với miêu tả, tự sự trong văn bản giúp
cho văn bản trở nên sinh động, sâu sắc hơn. Thể hiện rõ tình cảm của
nhân vật trữ tình trong bài thơ trở nên ý nghĩa, gần gũi hơn.

II. Suy ngẫm và phản hồi:
Câu 4: Xác định mạch cảm xúc và cảm hứng chủ đạo của văn
bản. - Mạch cảm xúc của văn bản: đi từ quá khứ đến hiện
tại, từ kỉ niệm đến suy ngẫm theo dòng hồi tưởng.
- Cảm hứng chủ đạo của văn bản: Tình cảm yêu thương
của người cháu đối với người bà tần tảo, hi sinh vì gia đình.
Câu 5. Hãy chỉ ra một vài nét đặc sắc về kết cấu của bài thơ.
- Thơ tự do: không bị giới hạn bởi số tiếng ở mỗi câu.
- Gieo vần: Vần chân và vần liền - theo cặp câu.
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với miêu tả, tự sự.
=> Góp phần thể hiện lòng kính yêu trân trọng và biết
ơn của người cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình,
quê hương, đất nước.

II. Suy ngẫm và phản hồi:
Câu 6. Theo em, tác giả muốn gửi đến người đọc thông điệp gì
qua văn bản này?
- Tác giả muốn gửi đến thông điệp qua văn
+ là:
Phải biết trân trọng tình cảm và yêu thương những
bản
người thân xung quanh ta.
+ Yêu thương gia đình, quê hương và đất nước.
Câu 7. Bài thơ thể hiện tư tưởng gì? Các động từ “nhóm”,
“nhen” và hình ảnh “bếp lửa” đã góp phần như thế nào vào việc
thể hiện
tưởng
- Bàitưthơ
thể đó?
hiện tư tưởng về tình cảm bà cháu, tình yêu quê
hương,
đấtđộng
nước.từ “nhóm”, “nhen” góp phần thể hiện thái độ nâng
 - Các
niu, trân trọng trong tình cảm của hai bà cháu; đặc biệt hình
ảnh “bếp lửa” đã thể hiện tình yêu và hi vọng về một tương lai