BÀI 10:

BIỆN PHÁP CẢI TẠO và sử dụng ĐẤT MẶN, ĐẤT PHÈN
NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Cải tạo và sử dụng đất mặn
Đất mặn là loại đất có chứa nhiều cation natri hấp phụ trên bề mặt keo đất và trong dung dịch đất.
Phân bố: ở vùng đồng bằng ven biển như: Cà Mau, Kiên Giang….
1. Nguyên nhân hình thành
Thế nào là đất mặn? Hãy cho biết đất mặn phân bố ở đâu?
I. Cải tạo và sử dụng đất mặn
1. Nguyên nhân hình thành
Đê bị sạt lở nghiêm trọng chưa kịp thời nâng cấp, khắc phục khiến nước mặn xâm nhập ngày một sâu vào đất liền.
 Do nước biển tràn vào đất liền làm cho đất bị nhiễm mặn
Nhiều diện tích lúa ở Cà Mau sau khi thu hoạch vẫn không thể cày ải, phơi đất vì bị nước mặn
I. Cải tạo và sử dụng đất mặn
1. Nguyên nhân hình thành

Nước ngầm: Na+
Mao quản
Do ảnh hưởng của
mạch nước ngầm
nên làm đất nhiễm mặn
Quan sát mô hình và cho biết nguyên nhân
gây nhiễm mặn tầng đất mặt?
Na+
Na+
I. Cải tạo và sử dụng đất mặn
1. Nguyên nhân hình thành

Đất mặn là loại đất có chứa nhiều cation natri hấp phụ trên bề mặt keo đất và trong dung dịch đất.
Phân bố: ở vùng đồng bằng ven biển như: Kiên Giang, Cà Mau…
Có 2 nguyên nhân chính hình thành đất mặn:
- Do nước biển tràn vào.
Do ảnh hưởng của mạch nước ngầm nên làm đất nhiễm
mặn.
I. Cải tạo và sử dụng đất mặn
Thành phần cơ giới nặng, tỉ lệ sét cao 50 – 60%
Dung dịch đất chứa nhiều muối tan: NaCl, Na2SO4
Phản ứng trung tính hoặc hơi kiềm
Nghèo mùn, nghèo đạm
Hoạt động của vi sinh vật yếu
2. Đặc điểm, tính chất đất mặn
I. Cải tạo và sử dụng đất mặn

BIỆN PHÁP CẢI TẠO
Biện pháp thủy lợi
Biện pháp bón vôi
Trồng cây chịu mặn
3. Biện pháp cải tạo và hướng sử dụng

a) Biện pháp cải tạo
I. Cải tạo và sử dụng đất mặn

Đắp đê ngăn nước biển, xây dựng hệ thống mương máng tưới, tiêu hợp lý
3. Biện pháp cải tạo và hướng sử dụng

Biện pháp thủy lợi
MỤC ĐÍCH CỦA BIỆN PHÁP THỦY LỢI LÀ GÌ?
Tạo điều kiện thuận lợi cho
việc rửa mặn
Nhằm ngăn nước biển tràn
Tạo điều kiện thuận lợi cho việc rửa mặn
Nhằm ngăn nước biển tràn
I. Cải tạo và sử dụng đất mặn
3. Biện pháp cải tạo và hướng sử dụng

14
11/1/2021
14
KĐ
Na+
+
Ca2+
Na+
KĐ
+
Bón vôi có tác dụng đẩy ion Na+ ra khỏi bề mặt keo
đất
Sau đó tiến hành tháo nước vào ruộng để rửa mặn,
sau 1 thời gian cần bổ sung chất hữu cơ cho đất
sau khi bón vôi.
Qua PƯ trên bạn hãy cho biết bón vôi có tác dụng gì?
Biện pháp bón vôi
11/1/2021
15
- Làm giảm bớt Na trong đất
sau đó sẽ trồng các cây
trồng khác
Làm tăng hiệu quả kinh
tế cho sản xuất nông nghiệp
I. Cải tạo và sử dụng đất mặn
3. Biện pháp cải tạo và hướng sử dụng

Trồng cây chịu mặn
TRỒNG CÂY CHỊU MẶN ĐỂ LÀM GÌ?
MỘT SỐ LOÀI CÂY CHỊU MẶN
CÂY SẢ
CÂY CÓI
b) Sử dung đất mặn
- Đất mặn sau khi cải tạo có thể dùng để trồng lúa, nhất là các giống lúa đặc sản
- Đất mặn thích hợp cho việc trồng cói, mở rộng diện tích nuôi trồng thủy sản
- Vùng đất mặn ngoài đê cần phải trồng rừng để giữ đất và bảo vệ môi trường
TRỒNG CÓI
TRỒNG RỪNG NGOÀI ĐÊ
RỪNG ĐƯỚC
NUÔI TRỒNG THỦY SẢN
Đất phèn là loại đất được hình thành ở vùng đồng bằng ven biển có nhiều xác sinh vật chứa lưu huỳnh
Các xác sinh vật này bị phân hủy giải phóng ra lưu huỳnh (S).
Trong điều kiện yếm khí (kị khí), lưu huỳnh phản ứng với sắt trong phù sa theo phương trình:
HÃY CHO BIẾT NGUYÊN NHÂN NÀO DẪN ĐẾN HÌNH THÀNH NÊN ĐẤT PHÈN?
1. Nguyên nhân hình thành
II. Cải tạo và sử dụng đất phèn
Fe
S
FeS2
H2SO4
Pyrit
+ O2
Đất chua trầm trọng
ĐẤT PHÈN
II. Cải tạo và sử dụng đất phèn
- Có thành phần cơ giới nặng
- Tầng đất mặt: khi khô thì cứng, nhiều vết nứt nẻ
- Đất rất chua, pH < 4
- Trong đất có nhiều chất độc hại cho cây trồng: Al3+, Fe3+, CH4, H2S
- Đất có độ phì nhiêu thấp, nghèo mùn, nghèo đạm
- Hoạt động vi sinh vật rất kém
2. Đặc điểm, tính chất đất phèn
KỂ TÊN MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM, TÍNH CHẤT CỦA ĐẤT PHÈN
Biện pháp thủy lợi
Biện pháp bón vôi
Cày sâu, phơi ải
3. Biện pháp cải tạo và hướng sử dụng

KỂ TÊN CÁC BIỆN PHÁP CẢI TẠO MÀ BẠN BIẾT?
a) Biện pháp cải tạo
Lên liếp (luống)
Bón phân hữu cơ/ đạm/ lân
II. Cải tạo và sử dụng đất phèn

Xây dựng hệ thống kênh tưới, tiêu nước hợp lý
3. Biện pháp cải tạo và hướng sử dụng

Biện pháp thủy lợi
Nhằm thau chua, rửa mặn, xổ phèn (rửa phèn), hạ
thấp mạch nước ngầm
26
11/1/2021
26
 Nhằm giảm độc hại của nhôm tự do Al3+ vì được
đẩy ra khỏi keo đất
Biện pháp bón vôi
KĐ
H+
+ H2O
+
Al3+
+ Al(OH)3
Phản ứng bón vôi cho đất phèn
KĐ
Ca2+

CaO
CaO
Ca2+

Bón vôi cải tạo đất mặn khác đất phèn ở điểm gì?
Sự khác nhau giữa bón vôi đất mặn với bón vôi đất phèn
Đẩy ion Na+ ra khỏi bề mặt keo đất
Cation canxi tham gia phản ứng trao đổi
Khử chua, làm giảm độc hại của nhôm tự do Al3+
11/1/2021
28
- Bón phân đạm, lân, phân hữu cơ, vi lượng để
tăng độ phì nhiêu của đất.
Bón phân
NGƯỜI TA THƯỜNG BÓN PHÂN GÌ VÀ ĐỂ LÀM GÌ?
BÓN PHÂN
11/1/2021
29
- Cày sâu, phơi ải để quá trình chua hóa diễn ra
mạnh, sau đó nước mưa, nước tưới sẽ rửa trôi
phèn.
Cày sâu, phơi ải
CÀY SÂU, PHƠI ẢI ĐỂ LÀM GÌ?
11/1/2021
30
- Lật úp đất thành luống cao.
Lớp đất phèn phía dưới được lật lên trên.
- Gốc rạ, cỏ dại bị úp xuống  Tạo thành lớp đệm
hữu cơ.
* CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG:
- Khi tưới nước ngọt vào liếp, chất phèn được hòa
tan & trôi xuống rãnh tiêu
Làm liếp (luống)
NGƯỜI TA LÊN LIẾP (LUỐNG) NHƯ TẾ NÀO?
11/1/2021
31
Chất phèn
Liếp( luống)
Mương tiêu phèn
Lên liếp
Trồng tràm
Trồng dứa
Dùng để trồng lúa.
Trồng cây chịu phèn
b) Sử dụng đất phèn
NÊU MỘT SỐ CÁCH SỬ DỤNG ĐẤT PHÈN?
- Không chạm vào lớp đất phía dưới (vì càng xuống dưới nồng độ phèn càng lớn),
- Rửa bớt độ phèn trong đất
- Hạn chế tối đa tác hại của đất phèn khi thu hoạch, ảnh hưởng đến lợi nhuận của bà con nông dân.