Hướng dẫn học trang 3

NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý
Chuẩn bị sẵn sàng đồ dùng học tập, sách
Hướng dẫn học Lịch sử & Địa lí 5 quyển 1.

Tập trung lắng nghe và làm theo
yêu cầu của cô giáo.
Hoàn thành bài tập cô giao.

Thứ ba, ngày 12 tháng 9 năm
2023
Lịch sử

Bài 1. Chuyện về Trương
Định, Nguyễn Trường Tộ.
Cuộc phản công ở kinh
thành Huế
Hướng dẫn
học trang
(tiết
1+2
+3)3

MỤC TIÊU
- Kể được sơ lược bối cảnh nước ta ở
cuối thế kỉ XIX.
- Trình bày được quyết tâm đứng về
phía nhân dân chống Pháp của Trương
Định, những đề nghị canh tân đất nước
của Nguyễn Trường Tộ và kết quả của
những đề nghị đó.
- Kể về cuộc phản công ở kinh thành
Huế do Tôn Thất Thuyết lãnh đạo.
- Nhận xét được tinh thần yêu nước của
các nhân vật lịch sử trong bài.

Ngày 1- 9 – 1858, thực dân Pháp nổ sung mở đầu
cuộc xâm lược nước ta và từng bước xâm chiếm, biến
nước ta thành thuộc địa của chúng. Từ đó đến Cách
mạng tháng Tám năm 1945, nhân dân ta đã kiên cường
đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược và đô hộ,
quyết giành lại độc lập dân tộc.

 Sự kiện gì xảy ra vào ngày 1/9/1858 ?
 Ngày 1 – 9 – 1858, thực dân Pháp nổ súng

mở đầu cuộc xâm lược nước ta và từng bước
xâm chiếm, biến nước ta thành thuộc địa của
chúng.

Bán đảo Sơn Trà- Đà Nẵng

Ngày 1- 9 – 1858, thực dân Pháp nổ sung mở đầu
cuộc xâm lược nước ta và từng bước xâm chiếm, biến
nước ta thành thuộc địa của chúng. Từ đó, đến Cách
mạng tháng Tám năm 1945, nhân dân ta đã kiên cường
đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược và đô hộ,
quyết giành lại độc lập dân tộc.
 Từ đó cho đến năm 1945, nhân dân đã phản ứng
như thế nào?

 Từ đó cho đến năm 1945, nhân dân đã kiên
cường đấu tranh, dũng cảm đứng lên chống
thực dân Pháp xâm lược và đô hộ, quyết giành
lại độc lập dân tộc.

b. Vận dụng hiểu biết của mình
để trả lời câu hỏi sau:
- Em đã biết những nhân vật
lịch sử nào tiêu biểu cho cuộc
kháng chiến chống Pháp ở cuối
thể kỉ XIX? Nếu biết, em hãy giới
thiệu đôi nét về nhân vật lịch sử
đó?

- Nhân vật lịch sử tiêu biểu cho cuộc kháng chiến chống
Pháp cuối thế kỉ XIX là: Trương Định, Nguyễn Trường Tộ
và Tôn Thất Thuyết, Nguyễn Trung Trực...
- Một số nét về các nhân vật lịch sử đó là:
   + Tôn Thất Thuyết (1839 – 1913), là quan phụ chính đại
thần, nhiếp chính dưới triều Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến
Phúc và Hàm Nghi của triều đại nhà Nguyễn trong lịch
sử Việt Nam.
   + Ông là người đã phế lập Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến
Phúc và Hàm Nghi trong một thời gian ngắn của lịch sử,
gây nên một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng bên trong
hoàng tộc. Khi thất bại trong một cuộc binh biến năm
1885, Tôn Thất Thuyết đã phò tá vua Hàm Nghi đi Quảng
Trị, tổ chức nghĩa quân chống Pháp, và chính ông nhân
danh Hàm Nghi đã ra chiếu Cần Vương, bản chiếu thư
nổi tiếng kêu gọi nhân dân Việt Nam chống Pháp. Toàn
bộ gia đình ông cũng tham gia kháng chiến và nhiều
người đã hy sinh, được người dân ca tụng là "Toàn gia

- Trương Công Định
(Trương Đăng Định)
- Sinh tại Quảng Ngãi
- Là một lãnh tụ
nghĩa quân chống
Pháp giai đoạn 1859
– 1864, thời vua Tự
Đức.

Trương Định kiên quyết
cùng nhân dân chống
quân xâm lược.

Đọc thông tin
và quan sát
hình 1 Hướng
dẫn học trang
4.

 Năm 1862, sự kiện gì xảy ra?

 Triều đình nhà Nguyễn có thái độ như thế nào
trước cuộc xâm lược của thực dân Pháp?
 Năm 1862, thực dân Pháp hoang mang lo sợ
nghĩa quân Trương Định thì triều đình ban lệnh
xuống buộc Trương Định phải giải tán nghĩa
quân và đi nhận chức ở An Giang.
 Triều đình nhà Nguyễn có thái độ như thế nào

trước cuộc xâm lược của thực dân Pháp?

 Triều đình nhà Nguyễn nhượng bộ, nhường 3
tỉnh miền Đông Nam Kì cho Pháp, không kiên
quyết chiến đấu bảo vệ đất nước.

 Điều gì khiến Trương Định lại băn khoăn, lo
nghĩ?
 Điều khiến Trương Định lại băn khoăn, lo nghĩ
là làm quan thì phải tuân lệnh vua, nếu không sẽ
chịu tội phản nghịch; nhưng dân chúng và nghĩa
quân không muốn giải tán lực lượng, một lòng,
một dạ tiếp tục kháng chiến.
 Trước những băn khoăn đó, nghĩa
quân và dân chúng đã làm gì?
 Trước những băn khoăn đó, nghĩa quân và dân
chúng đã suy tôn Trương Định là “Bình Tây Đại
Nguyên Soái”. Điều đó đã cổ vũ, động viên ông
quyết tâm đánh giặc.

- Vì sao Trương Định không nghe lệnh triều
đình, quyết tâm chống Pháp? 
- Trương Định không nghe lệnh triều đình,
quyết tâm chống Pháp vì:
   + Lúc ông đang băn khoăn trước sự lựa chọn
của mình thì trong nhân gian, mọi người truyền
thư đi khắp nơi, suy tôn ông lên làm chủ soái và
được nhiều người ủng hộ.
  + Cảm kích trước niềm tin yêu của nghĩa quân
và dân chúng, Trương Định đã ở lại tiếp tục
cùng nhân dân chống giặc.

Em có nhận xét gì
về hành động của
Trương Định?

Hành động của Trương Định thể
hiện tinh thần yêu nước, ông sẵn sàng
phản lại lệnh vua để cùng nhân dân
đánh giặc.
  + Cố gắng đem lại cuộc sống bình yên
cho nhân dân.
  + Ông luôn đặt nhân dân lên hàng
đầu, không quan tâm đến tính mạng
của bản thân.

Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn kí hòa
ước nhường 3 tỉnh miền Đông Nam Kì cho
thực dân Pháp. Vua ra lệnh cho Trương Định
phải giải tán lực lượng nhưng ông kiên quyết
cùng nhân dân chống quân xâm lược.

Lòng biết ơn, tự hào của nhân dân ta với
Bình Tây đại nguyên soái .

 Ông là người yêu nước, dũng cảm, sẵn sàng hi
sinh bản thân mình cho dân tộc, cho đất nước.

Triều đình kí hòa ước với

Nhân dân suy tôn ông là

Pháp và lệnh cho ông giải

“Bình Tây Đại Nguyên

tán lực lượng.

Soái”

TRƯƠNG ĐỊNH
Quyết tâm chống lệnh vua để ở lại
cùng nhân dân đánh giặc

Đọc thông tin
Hướng dẫn
học trang 5

NGUYỄN TRƯỜNG TỘ
MONG MUỐN CANH TÂN ĐẤT NƯỚC
1. Giới thiệu về Nguyễn Trường Tộ:
Trước
mốilàhọa
xâm
một số
nho yêu
nước
đã biết
làm
Thế nào
canh
tânlăng
? Trình
bàynhà
những
thông
tin em
gì?
về Nguyễn Trường Tộ:
• Quê
Nghệ
An.
“ Canhmối
tân”họa
là xâm
từ bỏlăng
những
cách
làmnho
cũ, yêu
lạc hậu.
Trước
một
sốở nhà
nước đã
• Làđạt
Thực
hiện cách
để
sựminh.
phát
triển
người
chủ
trương
canh làm
tân mới
đất nước
đểđược
tựthông
lập,
tự
cường.
tốt đẹp hơn.
•1860, ông sang Pháp.
•Trình lên vua Tự Đức nhiều bản
điều trần.

- Qua những đề nghị canh tân đất

nước, Nguyễn Trường Tộ mong
muốn điều gì?
Qua những đề nghị canh tân đất
nước Nguyễn Trường Tộ mong
muốn làm cho đất nước giàu
mạnh, tiến kịp các nước phát triển
khác.


Những
đề hệ
nghị
Mở rộng quan
ngoạicanh
giao.
Thuê
gia nướccủa
ngoài.
tânchuyên
đất nước

Nguyễn
Mở các trường
dạy đóng Tộ
tàu,
Trường
đúc súng, sử dụng máy móc, ...

là
gì?
Xây dựng quân đội.

Vì sao những đề nghị canh
tân đất nước của Nguyễn
Trường Tộ không được vua
Tự Đức và triều đình chấp
nhận?

Những đề nghị canh tân đất
nước của Nguyễn Trường Tộ
không được vua Tự Đức và
triều đình chấp nhận vì: Theo
vua Tự Đức, những phương
pháp cũ đã đủ để điều khiển
quốc gia rồi.

Nêu ý kiến của em về
nhân vật
Nguyễn Trường Tộ.
Nguyễn Trường Tộ là một người
giàu lòng yêu nước. Ông luôn nghĩ
cho đất nước, cho nhân dân, muốn
tìm cách đưa đất nước ngày càng
giàu mạnh. Nhưng tiếc thay, những
đề nghị canh tân đất nước của ông
đều bị Vua Tự Đức từ chối. 

Nguyễn Trường Tộ đã nhiều
lần đề nghị canh tân đất nước.
Nhưng những đề nghị của ông
không được vua quan nhà
Nguyễn nghe theo và thực hiện.

1
2

N G H Ệ A N
Đ I

Ề U T R Ầ N

3

T Ự Đ Ứ C

4

C A N H T Â N

5

Ủ N G H Ộ Đ Ổ I

M Ớ I

Từ bỏ những
cách
cũ,phe
lạc hậu,thực
hiện
cách
làm mới
5.4.Nguyễn
Trường
Tộ làm
thuộc
nào trong
triều
đình?
3. Nguyễn
2.
Bản
Trường
ý kiếnTrường
Tộ
để trình lên
bản
điềucòn
trần
làvua
gì??nào ?
1.
Nguyễn
Tộ vua
sinh
ra gọi
ởlên
đâu
để đạt được sự phát triển tốt hơn được gọi là gì ?

N
T

T
R

R
Ạ

T
N

G
A

T
G Ô
Ộ

Vua Hàm Nghi

Tôn Thất Thuyết

• Tôn Thất Thuyết là ai?
Tôn Thất Thuyết là người đại diện phái chủ
chiến trong triều đình nhà Nguyễn, chủ trương
cùng nhân dân chiến đấu chống Pháp, giành lại
độc lập dân tộc.
• Vì sao Tôn Thất Thuyết quyết định phản công
quân Pháp ở kinh thành Huế?
Tôn Thất Thuyết quyết định phản công quân
Pháp ở kinh thành Huế vì khi biết Tôn Thất
Thuyết chuẩn bị chống Pháp. Giặc Pháp vờ mời
ông đến họp để bắt ông. Biết được âm mưu
của giặc, Tôn Thất Thuyết quyết định nổ súng
để giành thế chủ động.

•Diễn biến của sự kiện ra sao? Kết quả thế
nào?
 Diễn biến của sự kiện:
Đêm mồng 4 rạng sáng mồng 5 - 7 - 1885,
trong cảnh khuya vắng lặng của kinh thành Huế,
bỗng có tiếng súng thần công nổ rầm trời, lửa
cháy sáng rực. Đó là cuộc tấn công vào đồn Mang
Cá và tòa Khâm sứ Pháp của các đạo quân theo
lệnh của Tôn Thất Thuyết. Bị đánh bất ngờ, quân
Pháp vô cùng bối rối, ra sức cố thủ. Đến gần
sáng, chúng tố chức đánh trả lại.
=> Kết quả: Quân ta thua, Tôn Thất Thuyết đưa
vua Hàm Nghi rút lên vùng rừng núi, tiếp tục
kháng chiến.

Huế

Sơ đồ cuộc phản công ở Kinh thành Huế

SÚNG THẦN CÔNG TRIỀU NGUYỄN

Sau khi cuộc phản công ở kinh thành Huế
thất bại, Tôn Thất Thuyết đã làm gì?
• Sau khi cuộc phản công ở kinh thành Huế
thất bại, Tôn Thất Thuyết đã đưa vua
Hàm Nghi lên vùng rừng núi Quảng Trị
để tiếp tục kháng chiến.
• Tại đây, ông đã lấy danh nghĩa vua Hàm
Nghi ra Chiếu Cần Vương kêu gọi nhân
dân cả nước đứng lên giúp vua.

CHIẾU CẦN VƯƠNG

Giới thiệu về vua Hàm Nghi
• Nhà vua tên thật là Nguyễn Phúc
Ưng Lịch (1872-1943) lên ngôi
vua ngày 1-7-1884. Khi kinh thành
Huế thất thủ, Tôn Thất Thuyết hạ
lệnh bỏ kinh thành, đưa nhà vua
rời xa kinh thành, chạy ra Tân Sở,
lúc đó nhà vua mới 14 tuổi. Ngày
13-7-1885, đến Tân Sở, Tôn Thất
Thuyết xin vua phê chuẩn chiếu
Cần Vương. Vua Hàm Nghi chăm
chú đọc tờ chiếu hai lần rồi phê
chuẩn.

Kể tên các cuộc khởi
nghĩa tiêu biểu hưởng
ứng Chiếu Cần Vương.

• Phạm Bành, Đinh Công Tráng (Ba Đình - Thanh Hóa).
• Phan Đình Phùng (Hương Khê - Hà Tĩnh).
• Nguyễn Thiện Thuật (Bãi Sậy - Hưng Yên).

Đinh Công Tráng

Phan Đình Phùng

Nguyễn Thiện Thuật

MỘT SỐ CẢNH ĐẸP Ở HUẾ

MỘT SỐ CẢNH ĐẸP Ở HUẾ

Cầu Trường Tiền

Đại nội

5. Đọc và ghi vào vở

Trương Định không theo lệnh vua mà đứng
về phía nhân dân chống Pháp. Nguyễn Trường
Tộ mong muốn canh tân đất nước để làm cho
đất nước giàu mạnh. Là người đứng đầu phe
chủ chiến, dù nhà Nguyễn kí hiệp ước đầu
hàng hoàn toàn thực dân Pháp, nhưng Tôn
Thất Thuyết cùng vua Hàm Nghi vẫn lãnh đạo
nhân dân chống pháp. Ý nguyện của Trương
Định, Nguyễn Trường Tộ, Tôn Thất Thuyết cuối
cùng đều không đạt được, song muôn đời sau,
nhân dân vẫn ghi nhớ tinh thần yêu nước của
các ông.

1. Hãy lập bảng theo mẫu sau vào vở và
điền nội dung phù hợp vào cột để trông về
những việc làm của Trương Định, Nguyễn
Trường Tộ và Tôn Thất Thuyết.
Nhân vật lịch sử

Việc làm

Trương Định

.....................

Nguyễn Trường Tộ

.....................

Tôn Thất Thuyết

.....................

Nhân vật lịch sử
Trương Định

Việc làm

Chống lại lệnh vua, cùng nghĩa
quân và nhân dân đứng lên
chống giặc.
Nguyễn Trường Đưa ra đề nghị canh tân đất
Tộ
nước với mong muốn giúp
nước nhà thoát khỏi cảnh
nghèo đói, góp phần đưa đất
nước ngày càng giàu mạnh
nhưng bị vua Tự Đức từ chối.
Tôn Thất Thuyết Cùng vua Hàm Nghi lãnh đạo
nhân dân chiến đấu chống
Pháp.

Kể lại trước lớp sự kiện
cuộc phản công quân
Pháp ở kinh thành Huế
(theo dàn ý: Nguyên
nhân, diễn biến, kết quả)