KIỂM TRA BÀI CŨ
? Tóm tắt tác phẩm “Cuộc chia tay của những con búp bê”?
? Cảm nhận của em sau khi học xong văn bản này?
Ti?t 9: Ca dao, dõn ca
Nh?ng cõu hỏt v? tỡnh c?m gia dỡnh
- Th? lo?i tr? tỡnh dõn gian, k?t h?p l?i v� nh?c, di?n t? d?i s?ng tỡnh c?m c?a con ngu?i.

Ca dao
Là lời thơ của dân ca và các bài thơ mang phong cách thơ dân gian ( th? ca dao ).


Dân ca
Là những sáng tác dõn gian kết hợp lời và nhạc.
* So sánh: Ca dao và dân ca ?

B�i ca dao Tr?ng com
Tr?ng com khộo v? nờn vụng
M?t b?y con sớt l?i sụng di tỡm
Thuong ai con m?t lim dim
M?t b?y con nh?n di tỡm giang to .

Bài dân ca Trống cơm
Tình bằng có cái trống cơm khen ai khéo vỗ ấy mấy vông nên vông. Một bầy tang tình con sít, ấy mấy lội, lội sông, ấy mấy đi tìm. Em nhớ thương ai, đôi con mắt ấy mấy lim dim. Một bầy tang tình con nhện ới a, ấy mấy giăng tơ, giăng tơ ấy mấy đi tìm em nhớ thương ai. Duyên nợ khách tang bồng. Duyên nợ khách tang bồng.
Một số làn điệu dân ca các vùng miền :
- Hát quan họ Bắc Ninh
- Hát ghẹo Phú Thọ
- Hát giặm Nghệ Tĩnh
- Hát bài chòi Quảng Nam
- Hát xẩm
- Ca trù
- Ca Huế
- Hò Huế
- Dân ca Nam Bộ
- Hát ru …
Phương thức biểu đạt
- Bi?u c?m v?i nhi?u hỡnh th?c th? hi?n : hỏt ru,
d?i dỏp, ch�o m?i
Nội dung phản ánh
- Tỡnh c?m gia dỡnh, tỡnh yờu quờ huong d?t nu?c,
Cu?c s?ng lao d?ng s?n xu?t, ch?ng phong ki?n...
Bài 1 :
Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông
Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi !

Bài 4 :
Anh em nào phải người xa
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân
Yêu nhau như thể tay chân
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông


Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
- Lời của ng­ười mẹ khi ru con nói với con.
- Hình thức: lời hát ru, thể thơ lục bát.
- Phép so sánh: dùng cái bao la vô tân của thiên nhiên.
- Phép điệp
- Âm điệu tôn kính, nhắn nhủ.
→ Bài ca dao đã ngợi ca công lao của cha mẹ. Răn dạy con cháu phải ghi lòng tạc dạ, báo đáp công lao ấy.
Em hãy chỉ ra cái hay của ngôn ngữ, hình ảnh, âm điệu của bài ca dao?
1. Sinh: Cha mẹ đẻ ra
2. Cúc: Nâng đỡ
3. Phủ: Vỗ về vuốt ve
4. Súc: Cho ăn bú mớm
5. Trưởng: Nuôi dưỡng thể xác
6. Dục: Giáo dưỡng tinh thần
7. Cố: Trông xem – nhìn ngắm
8. Phục : Quấn quít – săn sóc không rời tay
9. Phúc : ẳm bồng, gìn giữ, lo cho con đầy đủ, sợ con bị ăn hiếp
- Nuôi con mẹ héo vóc hình
Cạn bầu sữa ngọt mà tình không vơi.
- Lên non mới biết non cao
Nuôi con mới biết công lao mẫu từ.
- Ngày nào em bé cỏn con
Bây giờ em đã lớn khôn thế này.
Cơm cha, áo mẹ, chữ thầy
Nghĩ sao cho bõ những ngày ước ao.
…


Những bài ca dao có nội dung tương tự
Anh em nào phải người xa
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
- Lời của người lớn với con cháu, hoặc giữa những người anh em.
- “ Cùng”, “ chung” “ một” diễn tả về tình cảm anh em thân thương, ruột thit một cách thiêng liêng cao cả.
- Phép so sánh: khẳng định mối quan hệ máu mủ ruột già.
- Phép điệp
→ Anh em phảỉ yêu thương hoà thuận, phải nương tựa vào nhau, trên kính dưới nhường để đem lại hạnh phúc cho cha mẹ.
Tình cảm anh em đ­ược diễn tả bằng những từ ngữ , biện pháp nghệ thuật nào? Tác dụng?
- Anh em như thể chân tay
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.
- Khôn ngoan đá đáp người ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.


Tìm những bài ca dao có nội dung tương tự
- Ch? em nhu chu?i nhi?u t�u
T?m l�nh che t?m rỏch, d?ng núi
nhau n?ng l?i.
.
4.1 Nghệ thuật
- Sử dụng thể thơ lục bát ngọt ngào.
- Dùng phép so sánh, điệp từ.
- Âm điệu tâm tình, nhắn nhủ.
- Cả hai bài đều là lời độc thoại.
4.2 Nội dung
- Ca ngợi: + Công lao của cha mẹ.
+ Tình cảm anh em.
- Giáo dục lòng biết ơn và tình cảm yêu thương.