KHỞI ĐỘNG
Thời gian: 1 phút
Viết tất cả những câu ca dao em biết vào phiếu
NHỮNG CÂU HÁT VỀ
TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
KT: - Hiểu rõ khái niệm ca dao
- Hiểu nội dung, ý nghĩa, nghệ thuật
KN: Nhận diện ca dao + phát hiện biện pháp tu từ
MỤC TIÊU
I. TÌM HIỂU CHUNG
Khái niệm
- Ca dao là lời thơ của dân ca. Ca dao còn bao gồm cả những bài thơ dân gian mang phong cách nghệ thuật chung với lời thơ của dân ca.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Khái niệm
- Dân ca là những sáng tác kết hợp lời và nhạc, tức những câu hát dân gian trong diễn xướng.
2. Đọc
3. Chú thích
4. Nội dung
Xác định nội dung của từng bài ca dao.
- Bài 1: Ơn nghĩa công lao cha mẹ.
- Bài 2 : Nỗi nhớ mẹ nơi quê nhà.
- Bài 3 : Nỗi nhớ và lòng kính yêu ông bà.
- Bài 4 : Tình anh em ruột thịt.

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
4. Tìm hiểu văn bản
*Em có nhận xét gì về sự giống nhau trong hình thức diễn đạt của 4 bài ca dao?
* Sự giống nhau về hình thức diễn đạt trong 4 bài ca dao:
- Thể thơ: lục bát.
- Hình ảnh quen thuộc, gần gũi.
- Giọng điệu tâm tình.
4.1 Ơn nghĩa công lao cha mẹ
- Bài 1 là lời của ai nói với ai?
- Em hãy chỉ ra nét đặc sắc về mặt nghệ thuật của bài ca dao này?
- Bài 1 là lời người mẹ ru con, nói với con về công lao trời biển cha mẹ.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
4.1 Ơn nghĩa công lao cha mẹ
- Bài 1 là lời của ai nói với ai?
- Em hãy chỉ ra nét đặc sắc về mặt nghệ thuật của bài ca dao này?
- Nét đặc sắc về nghệ thuật trong bài ca dao:
+ Hình ảnh so sánh “núi ngất trời”, “nước biển Đông” – những hình ảnh chỉ các sự vật, hiện tượng to lớn, bao la, vô hạn không thể đong đếm được. Lối so sánh này mới nói hết được công lao to lớn của cha mẹ với con cái.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
4.1 Ơn nghĩa công lao cha mẹ
+ Phép đối xứng: Cha_mẹ; trời_biển
+ Âm điệu trữ tình, sâu lắng, nhẹ nhàng mà thấm thía.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
4.2 Nỗi nhớ mẹ nơi quê nhà
- Tâm trạng của người phụ nữ lấy chồng xa: buồn xót xa, sâu lắng của người con gái lấy chồng xa quê, nhớ mẹ nơi quê nhà.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
4.2 Nỗi nhớ mẹ nơi quê nhà
- Thời gian: chiều chiều  thường gợi nhớ, gợi buồn một nỗi buồn triền miên.
- Không gian: ngõ sau  cô gái như muốn che giấu nỗi niềm riêng tư, sâu kín, cảnh ngộ cô đơn, lẻ loi của người phụ nữ xa quê.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
4.2 Nỗi nhớ mẹ nơi quê nhà
=> Thời gian, không gian nghệ thuật ước lệ, hình ảnh ẩn dụ, phép lặp đã gợi tả nỗi niềm, thân phận đáng thương của người phụ nữ xa quê.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
4.3 Nỗi nhớ và lòng kính yêu ông bà
- Bài 3 là lời của con cháu nói về ông bà.
- Nội dung: bày tỏ lòng nhớ thương ông bà.
- Hình thức nghệ thuật trong bài ca dao: phép liên tưởng, so sánh mức độ bao nhiêu... bấy nhiêu, ngôn từ chân thật, giản dị, gần gũi.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
4.4 Tình anh em ruột thịt
- Bài ca dao này nói đến tình cảm gì trong gia đình?
- Tình cảm ấy được diễn tả ntn?
- Nội dung: bài 4 nói về tình cảm anh em.
- Tình cảm đó được diễn tả bằng những từ ngữ “cùng chung”, “một nhà”... chỉ sự gắn bó, gần gũi, cùng máu mủ, ruột thịt...
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
4.4 Tình anh em ruột thịt
- Nét đặc sắc về nghệ thuật của bài ca dao?
- Sử dụng biện pháp so sánh: “Anh em như thể tay chân”  Gợi lên tình cảm thiêng liêng ruột rà như cùng một cơ thể.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
4.4 Tình anh em ruột thịt
- Bài ca dao khuyên nhủ chúng ta điều gì?
- Bài ca dao khuyên nhủ anh em phải đoàn kết, hoà thuận để cha mẹ vui lòng, phải biết nương tựa lẫn nhau.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung
Hãy nêu nội dung của những câu hát về tình cảm gia đình.
Tình cảm gia đình là một trong những chủ đề tiêu biểu của ca dao, dân ca. Những câu thuộc chủ đề này thường là lời ru của mẹ, lời của cha mẹ, ông bà nói với con cháu, lời của con cháu nói về cha mẹ, ông bà để bày tỏ tâm tình, nhắc nhở về công ơn sinh thành, về tình mẫu tử, tình anh em ruột thịt.
III. TỔNG KẾT
2. Nghệ thuật
Đặc sắc nghệ thuật của ca dao, dân ca, những câu hát về tình cảm gia đình.
- Biện pháp tu từ so sánh, ẩn dụ, đối xứng…

- Ngôn ngữ giản dị, tâm tình, thiết tha, giọng điệu ngọt ngào.
DẶN DÒ
Xem lại nội dung bài học
Hoàn thành sơ đồ tư duy
Đọc trước bài mới