TIẾT 10:
CA DAO, DÂN CA
NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Dân ca: Những sáng tác dân gian kết hợp lời và nhạc, tức là những câu hát dân gian trong diễn xướng.
2. Ca dao: lời thơ của dân ca và những bài thơ dân gian mang phong cách nghệ thuật chung với lời thơ của dân ca.
Dân ca = lời + nhạc
bài thơ dân gian
Ca dao =
Phong cách nghệ thuật chung
*Khái niệm ca dao, dân ca
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
Chín chữ cù lao gồm: 
Sinh (đẻ)
Cúc (nâng đỡ)
Phủ ( vuốt ve)
Súc (cho ăn, cho uống)
Trưởng (nuôi cho lớn)
Dục (dạy dỗ)
Cố ( trông nom)
Phục (theo dõi để uốn nắn) 
Phúc ( che chở)
Bài ca dao thứ nhất là lời của ai? Tại sao em khẳng định như vậy?
Lời ru của: - Cha mẹ nói với con.
- Ông bà dạy dỗ cháu.
Thể thơ được sử dụng chủ yếu trong bài ca dao trên là gì?
Thể lục bát và lục bát biến thể
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Lời ru
-so sánh
-ví công cha, nghĩa mẹ với hình ảnh to lớn, mang tầm vĩ mô
 Công ơn cha mẹ vô cùng lớn lao, vĩ đại
-Nhấn mạnh
Khẳng định công lao dưỡng dục của bậc sinh thành (không gì có thể đong đếm được)
-chín chữ: sinh, cúc, phủ,súc, trưởng, dục, cố, phục, phúc (Ẩn dụ)
nhắc nhở con cái phải hiểu tấm lòng cha mẹ, ghi nhớ và biết ơn cha mẹ.
- Công lao của ba mẹ vô cùng to lớn
- Lời dạy dỗ: con cái phải ghi nhớ công ơn của ba mẹ.
1. Bài 1
- Nội dung: Ca ngợi công lao trời biển của cha mẹ đối với con cái và bổn phận trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ.
Nghệ thuật:
+ Thể thơ lục bát, giọng điệu ngọt ngào của điệu hát ru.
+ Hình ảnh so sánh, ẩn dụ đặc sắc.
+ Từ láy: mênh mông. 
+ Điệp từ: núi, biển.
Ơn cha nặng lắm ai ơi
Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang
Những bài ca dao có nội dung tương tự
Công cha như núi Thái Sơn
…….
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
Nuôi con mẹ héo vóc hình
Cạn bầu sữa ngọt mà tình không vơi.
Lên non mới biết non cao
Nuôi con mới biết công lao mẫu từ.
III. Tổng kết
Ghi nhớ sgk/36
Bài 1: Bài ca dao số 1 nói lên những tình cảm nào? Em hãy nhận xét về tình cảm đó?
Bài 2: Em hãy tìm và chép lại 1 số bài ca dao có nội dung tương tự.
Một số bài ca dao khác về tình cảm gia đình:
1. Còn cha còn mẹ thì hơn,
Không cha không mẹ như đờn đứt dây.
2. Khôn ngoan đối đáp người ngoài,
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.
3. Chim trời ai dễ đếm lông
Nuôi con ai dễ kể công tháng ngày
4. Gió mùa thu mẹ ru con ngủ
Năm canh chày mẹ thức đủ năm canh
5. Trăng khuya trăng rụng xuống cầu,
Vì con cha mẹ dãi dầu nắng mưa.


Một số bài ca dao khác về tình cảm gia đình:
6. Con có cha như nhà có nóc
Con không cha như nòng nọc đứt đuôi.
7. Nuôi con chẳng quản chi thân,
Chỗ ướt mẹ nằm, chỗ ráo con lăn.
8. Đi khắp thế gian không ai tốt bằng Mẹ,
Gánh nặng cuộc đời không ai khổ bằng Cha.





Anh em như thể chân tay
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.
Những bài ca dao có nội dung tương tự
Chị em như chuối nhiều tàu
Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nặng lời.
Khôn ngoan đối đáp người ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.
Câu 1. Ca dao, dân ca là gì?
A. Khái niệm tương đương, chỉ các thể loại dân gian kết hợp lời và nhạc, diễn tả đời sống nội tâm con người.
B. Dân ca là những sáng tác kết hợp lời và nhạc, tức những câu hát dân gian trong diễn sướng
C. Ca dao bao gồm những bài thơ dân gian mang phong cách nghệ thuật chung với lời thơ của dân ca
D. Cả 3 đáp án trên
D
Câu 2. Bài ca dao sau diễn đạt điều gì?
Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước ngời ngời biển Đông
A. Ca ngợi công lao sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ
B. Ca ngợi công sinh thành, dưỡng dục trời bể của cha mẹ, nhắc nhở mỗi người sống có hiếu
C. So sánh công cha với núi ngất trời, nghĩa mẹ với nước biển Đông
D. Cả 3 đáp án trên đều đúng
B