NGỮ VĂN 7
GIÁO VIÊN: DOÃN DUY NIÊN
TRƯỜNG THCS YÊN TRUNG - THẠCH THẤT - HÀ NỘI
CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC!
CA DAO, DÂN CA
NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
CHỦ ĐỀ
TIẾT 9: NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
I. Đọc- tìm hiểu chung:
1. Ca dao, dân ca :
- Những sáng tác dân gian trữ tình.
- Diễn tả đời sống nội tâm của con người.
Những sáng tác kết hợp giữa lời và nhạc.
Những lời thơ dân gian
*Làn điệu dân ca:
- Dân ca quan họ
- Ca trù
- Hát ru
- Ca Huế (các điệu lí)
- Hò Huế (các điệu hò)
- Dân ca Nam Bộ ...
a. Ca dao
b. Dân ca
Kết hợp giữa lời và nhạc
- Lời thơ của dân ca.
- Những bài thơ dân gian.
- Thể thơ dân gian.
TRỐNG CƠM
Trống cơm khéo vỗ nên vông,
Một bầy con sít lội sông đi tìm,
Thương ai con mắt lim dim,
Một bầy con nhện đi tìm giăng tơ.
Duyên nợ khách tang bồng.
( Ca dao)
Tình bằng có cái trống cơm, khen ai khéo vỗ.Ấy mấy bông nên bông. Ấy mấy bông nên bông. Một bầy tang tình con sít ...Ấy mấy lội,lội, lội sông. Ấy mấy đi tìm. Em nhớ thương ai. Đôi con mắt ấy mấy lim dim. Đôi con mắt ấy mấy lim dim.
Một bầy tang tình con nhện.Ố...ấy mấy giăng tơ. Giăng tơ ấy mấy đi tìm, em nhớ thương ai. Duyên nợ khách tang bồ
( Dân ca)

Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha.
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
( Ca dao)
À à ời... À a ơi...
Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha,
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
À à ơi....À à ơi...
( Hát ru)
TIẾT 9: NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
I. Đọc- tìm hiểu chung:
1. Ca dao, dân ca :
2.Chú thích: SGK/ 35
II. Đọc- tìm hiểu văn bản:
1. Đọc:
Bài 1:
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Bài 2:
Chiều chiều ra đứng ngõ sau,
Trông về quê mẹ ruột đâu chín chiều.
Bài 3:
Ngó lên nuột lạt mái nhà,
Bao nhiêu nuột lại nhớ ông bà bấy nhiêu
Bài 4:
Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hoà thuận, hai thân vui vầy.
II. Đọc- Tìm hiểu văn bản:
Bài 1:
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
TIẾT 9: NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
2. Phân tích:
Hình thức truyền đạt:
Bài 1:
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Là lời hát ru của mẹ với con, nói với con.
Bài 1:
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Nội dung :
- Hai câu đầu:
Công cha - núi ngất trời
Nghĩa mẹ - nước biển Đông
Sự lớn lao, vững chãi
Nguồn yêu thương ngọt ngào
sự ví von, so sánh
So sánh hình ảnh cụ thể về công lao to lớn vĩnh hằng, vô tận của cha mẹ.
- Hai câu sau:
Nhấn mạnh
Ngợi ca công ơn sinh thành, dưỡng dục thiêng liêng của cha mẹ.
Bài 1:
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
CÙ LAO CHÍN CHỮ
Sinh (đẻ)
Cúc ( nâng đỡ)
Phủ ( vuốt ve)
Súc ( cho ăn, cho bú)
Trưởng ( nuôi cho lớn)
Dục ( dạy dỗ)
Cố ( trông nom, đoái hoài)
Phục ( theo dõi)
Phúc (che chở)
*Thành ngữ “Cù lao chín chữ”:
- Cụ thể hoá công ơn cha mẹ
- Sự tôn kính, tâm tình của câu hát
c. Ý nghĩa:
- Ca ngợi công ơn của cha mẹ
- Nhắn gửi về bổn phận của người làm con.
Bài 4:
Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hoà thuận, hai thân vui vầy.
Bài 4:
Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hoà thuận, hai thân vui vầy.
a. Hình thức truyền đạt:
Là lời của ông bà, cô bác với cháu.
Cha mẹ dặn dò con cái.
Anh em tâm sự với nhau.
b. Nội dung:
Anh em
Nào phải người xa
Cùng chung bác mẹ
Một nhà cùng thân
Từ ngữ chỉ sự gắn kết thống nhất.
So sánh: “như thể tay chân”
Tình cảm thiêng liêng, không thể tách rời.
Nhắn nhủ anh em phải hoà thuận để cha mẹ vui lòng.
Bài 4:
Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hoà thuận, hai thân vui vầy.
c. Ý nghĩa:
Khuyên nhủ anh em phải yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ nhau.
Đó cũng là cách báo đền chữ hiếu cụ thể với cha mẹ.
III. TỔNG KẾT:
Nghệ thuật:
- Thể thơ lục bát.
- Âm điệu tâm tình, nhắn nhủ.
2. Nội dung:
- Diễn tả tình cảm gia đình.
- Đó là tình cảm thiêng liêng, quí báu.
* Ghi nhớ ( SGK/36)
DẶN DÒ
1. Học thuộc các bài ca dao đã học.
2. Sưu tầm một số bài ca dao có nội dung tương tự.
3. Soạn bài : Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước, con người.
Bài 1 và 4.