SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯNG YÊN
GIÁO VIÊN: Th.s PHẠM THỊ HẰNG
TRƯỜNG THPT NGUYỄN SIÊU
CHƯƠNG TRÌNH DẠY HỌC TRÊN TRUYỀN HÌNH
MÔN SINH HỌC LỚP 12
KHỞI ĐỘNG
KHỞI ĐỘNG
Bài 38
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
(Tiếp theo)
NỘI DUNG BÀI
V. Kích thước quần thể sinh vật
VI. Tăng trưởng của quần thể sinh vật
VII. Tăng trưởng của quần thể người
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
V. Kích thước quần thể sinh vật
1. Kích thước tối thiểu và kích thước tối đa
2. Những nhân tố ảnh hưởng đến kích thước của quần thể sinh vật
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
V. KÍCH THƯỚC QUẦN THỂ SINH VẬT
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
V. KÍCH THƯỚC QUẦN THỂ SINH VẬT
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
Kích thước của quần thể sinh vật là số lượng cá thể (hoặc khối lượng hoặc năng lượng tích lũy trong các cá thể) phân bố trong khoảng không gian của quần thể
1. Kích thước tối thiểu và kích thước tối đa
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
a. Kích thước tối thiểu: Là số lượng cá thể ít nhất mà quần thể cần có để duy trì và phát triển
b. Kích thước tối đa: Là giới hạn lớn nhất về số lượng cá thể mà quần thể có thể đạt được, phù hợp với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường
1. Kích thước tối thiểu và kích thước tối đa
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
a. Kích thước tối thiểu: Là số lượng cá thể ít nhất mà quần thể cần có để duy trì và phát triển
Bò rừng
Voọc chà vá
1. Kích thước tối thiểu và kích thước tối đa
+ Nếu kích thước của quần thể xuống dưới mức tối thiểu => quần thể dễ rơi vào trạng thái suy giảm dẫn tới diệt vong
- Sự hỗ trợ giữa các cá thể bị giảm, quần thể giảm có khả năng chống chọi với những thay đổi của môi trường
Nguyên nhân
- Cơ hội gặp nhau giữa của các cá thể đực với cá thể cái ít => Khả năng sinh sản suy giảm.
- Sự giao phối gần thường xảy ra => đe dọa sự tồn tại của quần thể.
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
1. Kích thước tối thiểu và kích thước tối đa
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
+ Kích thước tối đa: Là giới hạn lớn nhất về số lượng mà quần thể có thể đạt được, phù hợp với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường
1. Kích thước tối thiểu và kích thước tối đa
Nguồn sống môi trường cung cấp đủ cho 400.000 – 450.000 cá thể
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
+ Nếu kích thước quá lớn => tử vong cao và một số cá thể di cư khỏi quần thể.
Nguyên nhân
Thức ăn cạn kiệt, ô nhiễm tăng, dịch bệnh tăng …
1. Kích thước tối thiểu và kích thước tối đa
Cạnh tranh giữa các cá thể tăng
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
1. Kích thước tối thiểu và kích thước tối đa
Nguồn sống môi trường cung cấp đủ cho 400.000 – 450.000 cá thể
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
2. Những nhân tố ảnh hưởng đến kích thước của quần thể sinh vật
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
a. Yếu tố làm tăng kích thước của quần thể sinh vật
Mức độ sinh sản của quần thể sinh vật.
Nhập cư của các cá thể
Mức độ sinh sản là số lượng cá thể của quần thể được sinh ra trong một đơn vị thời gian.
Mức độ sinh sản phụ thuộc vào số lượng trứng (hay con non) của một lứa đẻ, số lứa đẻ của một cá thể cái trong đời, tuổi trưởng thành sinh dục của cá thể, tỉ lệ đực/ cái của quần thể …và điều kiện môi trường
Nhập cư là hiện tượng một số cá thể nằm ngoài quần thể chuyển tới sống trong quần thể.
Khi quần thể có điều kiện sống thuận lợi, nguồn thức ăn dồi dào … => nhập cư
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
b. Yếu tố làm giảm kích thước của quần thể sinh vật
Mức độ tử vong của quần thể sinh vật.
Xuất cư của các cá thể
Mức độ tử vong là số lượng cá thể của quần thể bị chết trong một đơn vị thời gian.
Mức độ tử vong phụ thuộc vào trạng thái của quần thể và điều kiện môi trường
Xuất cư là hiện tượng một số cá thể rời bỏ quần thể của mình đến sống ở quần thể bên cạnh hoặc di cư đến một nơi sống mới
Khi nguồn sống của quần thể cạn kiệt, nơi ở chật chội, nguồn thức ăn khan hiếm …=> Xuất cư
BÀI 38. CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT (Tiếp theo)
Kích thước quần thể tăng
Kích thước quần thể ổn định
Kích thước quần thể giảm
2. Những nhân tố ảnh hưởng đến kích thước quần thể sinh vật
LUYỆN TẬP
Câu 1: Kích thước của quần thể không phản ánh yếu tố nào sau đây?
A. Tổng số cá thể của quần thể.
B. Kích thước nơi sống của quần thể.
C. Tổng sinh khối của quần thể.
D. Tổng năng lượng tích lũy của quần thể
LUYỆN TẬP
Câu 2: Khi số lượng cá thể của quần thể ở mức cao nhất mà quần thể có khả năng duy trì để phù hợp với nguồn sống được gọi là
A. Kích thước tối thiểu của quần thể sinh vật.
B. Kích thước ổn định của quần thể sinh vật.
C. Kích thước tối ưu của quần thể sinh vật.
D. Kích thước tối đa của quần thể sinh vật.
D
LUYỆN TẬP
Câu 3: Kích thước của quần thể luôn thay đổi và phụ thuộc vào nhân tố nào sau đây?
1. Mức sinh sản của quần thể
2. Sự phân bố cá thể trong không gian quần thể
3. Mức tử vong của quần thể
4. Phát tán cá thể của quần thể
Số đáp án đúng là
A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
C
Nhóm tuổi
Sự phân bố cá thể của quần thể
Tỉ lệ giới tính

Mật độ cá thể của quần thể
Kích thước của quần thể
Tăng trưởng của quần thể
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Ứng dụng trong thực tiễn sản xuất nhằm mục đích vừa khai thác, vừa bảo vệ quần thể sinh vật
Tăng trưởng của quần thể sinh vật
Câu 1.
Câu 2.
Nguyên nhân vì sao số lượng cá thể của quần thể sinh vật luôn thay đổi và nhiều quần thể sinh vật không tăng trưởng theo tiềm năng sinh học?
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
Tăng trưởng của quần thể người
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
Câu 4. Hãy chỉ ra những hậu quả của việc gia tăng dân số trên thế giới và ở Việt Nam? Chính phủ các nước đã có những biện pháp chủ yếu nào để thực hiện việc kiểm soát gia tăng dân số? Hãy liên hệ ở nước ta?
Câu 3. Thế nào là “Bùng nổ dân số”? Trong quá trình phát triển, loài người đã trải qua những đợt “Bùng nổ dân số” nào? Nêu nguyên nhân?
HƯỚNG DẪN TÌM HIỂU BÀI MỚI
Câu 6. Quần thể điều chỉnh số lượng cá thể như thế nào? Khi nào quần thể được điều chỉnh về mức cân bằng? Chỉ ra ý nghĩa của hiện tượng đó?
Câu 5. Số lượng cá thể của quần thể sinh vật có thể bị biến động theo những dạng nào? Chỉ ra nguyên nhân gây biến động số lượng cá thể của quần thể?