Nồi nào úp vung nấy

Nói một cách hú hoạ, không có căn cứ là .
..
Nói có căn cứ chắc chắn là . . .

Nói có sách, mách
có chứng
Nói dối

Nói nhảm nhí, vu vơ là . . . .

Nói mò

Nói sai sự thật một cách cố ý, nhằm che
giấu điều gì đó là . . .

Nói nhăng nói cuội

Nói khoác lác, làm ra vẻ tài giỏi hoặc nói
những chuyện bông đùa, khoác lác cho
vui là . . .

Nói trạng

Các phương
châm hội
thoại

I.
Phươn
g
châm

PHIẾU BÀI TẬP
An : - Cậu có biết bơi không ?
Ba : - Biết chứ, thậm chí còn bơi giỏi
nữa.
An : - Cậu học bơi ở đâu vậy ?
Ba : - Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ còn
1. Khi An hỏi “học bơi ở đâu” ý muốn hỏi điều gì ?
ở đâu.

……………………………………………………………………………
2. Câu trả lời “ở dưới nước” của Ba có đáp ứng điều mà
An cần biết không?
……………………………………………………………………………
3. Theo em, Ba nên trả lời thế nào?
……………………………………………………………………………

Hỏi
“Học
bơi ở
đâu”

Đáp “Ở
dưới
nước”

Gợi ý
trả lời

Ý hỏi địa
điểm

Thông tin thừa,
không giải đáp
đúng thắc mắc

“Tớ học bơi ở
câu lạc bộ
thành phố.”

- Bác có thấy con lợn
cưới của tôi chạy qua
đây không?
- Từ lúc tôi mặc cái áo
mới này, tôi chẳng thấy
con lợn nào chạy qua
đây cả!

Vì sao truyện này lại
gây cười ? Theo em,
anh có lợn cưới và
anh có áo mới phải
hỏi và trả lời như thế
nào ?

Phương
châm về
lượng

- Không nói ít hơn những thông tin
mà người hỏi muốn biết
- Không nói thừa những thông tin
hiển nhiên

Phương châm về lượng nói vừa
Nội dung không thiếu, không thừa nghe em!

Bài
tập
nhan
h

Đọc và
cho
biết
câu
chuyệ

CÓ NUÔI ĐƯỢC KHÔNG?
Một anh, vợ có thai mới hơn bảy tháng mà đã sinh
con. Anh ta sợ nuôi không được, gặp ai cũng hỏi. Một
người bạn an ủi:
- Không can gì mà sợ. Bà tôi sinh ra bố tôi, cũng đẻ
non trước hai tháng đấy !
Anh kia giật mình hỏi lại:
- Thế à ? Rồi có nuôi được không?

Vi phạm phương
châm về lượng
Thừa câu hỏi cuối, vì
nếu không nuôi được
“bố” thì làm gì có tôi.
Mà có “tôi” nghĩa là
“bố tôi” nuôi được.

II.
Phươn
g
châm

Đọc và cho biết câu chuyện sau phê phán điều
gì:
QUẢ BÍ KHỔNG LỒ

Hai anh chàng đi qua một khu vườn trồng bí. Một anh thấy quả bí to kêu lên:
- Chà, quả bí kia to thật !
Anh bạn có tính hay nói khoác, cười mà bảo rằng :
- Thế thì đã lấy gì làm to. Tôi đã từng thấy những quả bí to hơn nhiều. Có một lần, tôi tận
mắt trông thấy một quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa.
Anh kia nói ngay :
- Thế thì đã lấy gì làm lạ. Tôi còn nhớ, một bận tôi trông thấy một cái nồi đồng to bằng cả
cái đình làng ta.
Anh nói khoác ngạc nhiên hỏi
- Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy ?
Anh kia giải thích :
- Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói ấy mà.
Anh nói khoác biết bạn chế nhạo mình bèn nói lảng sang chuyện khác.

Phê phán tính
nói khoác

 Không nên nói những điều mà
mình không tin là đúng sự thật.

Giải trí một
chút với mức độ
vi phạm phương
châm về chất
của các Cung
hoàng đạo nhé!

 Xử
– 22/09)
SưNữ
Tử(23/08
(23/07
– 22/08)

ThiênMã
Bình
(23/09
– 23/10)
Nhân
(23/11
– 21/12)

Phương
châm về
chất

- Khi giao tiếp, đừng nói những
điều mà mình không tin là đúng
hay không có bằng chứng xác thực

Phương châm về chất nhớ thêm
Nói điều tin đúng chứng bằng có ngay.

TÌNH HUỐNG
Bạn A, hôm nay nghỉ học. Không biết vì lí do gì.
Cô giáo hỏi : “Vì sao bạn A nghỉ học?”
Nếu không biết chắc chắn lí do của A, thì các em sẽ trả
lời thầy thế nào?
- Thưa cô, hình như bạn ấy bị ốm .
- Thưa cô, em nghĩ là bạn ấy bị ốm.
- Thưa cô, có lẽ là bạn ấy bị ốm.

III.
Luyệ
n tập

5

CHÚC MỪNG ĐỘI BẠN THỎ
CONGRATULATIONS RABBIT TEAM

CHÚC MỪNG ĐỘI BẠN CỌP
CONGRATULATIONS TIGER TEAM

5

4

4

3

3

AI LÊN CAO HƠN

2

2

1

1

overtop

RABBIT TEAM
Giải thích nghĩa của thành ngữ “Ăn đơm nói đặt” và
“Ăn ốc nói mò” + Cho biết thành ngữ này liên
quan đến phương châm hội thoại nào ?
- Ăn đơm nói đặt: Chê những kẻ bịa chuyện, vu
khống, đặt điều để nói xấu người khác
- Ăn ốc nói mò: Phê phán những kẻ chỉ phỏng đoán,
nói không chính xác, không có căn cứ chắc chắn

RABBIT TEAM
Giải thích nghĩa của thành ngữ “Ăn không nói có” và
“Cãi chày cãi cối” + Cho biết thành ngữ này liên
quan đến phương châm hội thoại nào ?

- Ăn không nói có: điêu toa không thật thà,
dựng chuyện, bịa đặt, vu khống hoàn toàn
- Cãi chày cãi cối: cố tranh cãi cho bằng
được mặc dù không có lí lẽ thuyết phục

RABBIT TEAM
Sau khi học về PCHT, theo em, vì sao người nói đôi
khi phải dùng những cách diễn đạt như: như tôi
được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì,
tôi nghe nói, theo tôi nghĩ, hình như là . . .

Vì người nói thể hiện thái độ thận trọng với
những thông tin họ nói chưa chắc chắn,
chưa hoàn toàn xác thực

RABBIT TEAM

Câu “Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà.”
đã vi phạm phương châm nào, vì sao?
 Thừa cụm từ “nuôi ở nhà”  Vi phạm PC
về lượng

RABBIT TEAM

Thế nào là phương châm về
chất?
Khi giao tiếp không nên nói những diều mà
mình không tin là đúng hay không có
bằng chứng xác thực

TIGER TEAM
Giải thích nghĩa của thành ngữ “Khua môi múa mép”
và “Nói dơi nói chuột” + Cho biết thành ngữ này liên
quan đến phương châm hội thoại nào ?

- Khua môi múa mép: bẻm mép, nói nhiều, tỏ ra
hùng biện,thường ba hoa, khoác lác
- Nói dơi nói chuột: nói những chuyện đâu
đâu,không thiết thực, không ăn nhập vào vấn đề

TIGER TEAM
Giải thích nghĩa của thành ngữ “Hứa hươu hứa
vượn” và “Ăn ngay nói thật” + Cho biết thành ngữ
này liên quan đến phương châm hội thoại nào ?

- Hứa hươu hứa vượn: hứa liều để được
lòng nhưng không thực hiện lời hứa
- Ăn ngay nói thật: Ăn ở ngay ngắn, thật
thà (Không nói khoác/ dối)

TIGER TEAM
Sau khi học về PCHT, theo em, vì sao người nói đôi
khi phải dùng những cách diễn đạt như: như tôi đã
trình bày, như mọi người đều biết …

Vì người nói muốn báo cho người nghe biết
việc nhắc lại nội dung đã cũ là có chủ ý.

TIGER TEAM

Câu “Bồ câu là loài chim có hai cánh.” đã
vi phạm phương châm nào, vì sao?
 Thừa cụm từ “có hai cánh”  Vi phạm PC
về lượng

TIGER TEAM

Phương châm về lượng là gì?

Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội
dung phải đáp ứng yêu cầu của cuộc giao tiếp

Hướng dẫn tự học

Làm bài tập
SGK
Học
thuộc
ghi nhớ.

Soạn bài: “Sử dụng
1 số BPNT trong
văn bản thuyết
minh”
Đặt 2 đoạn hội
thoại vi phạm
2
phương
châm hội thoại
trên