Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
 I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả:

Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

 I. Đọc – Tìm hiểu chung
1. Tác giả:

Các tác phẩm
-Truyện: Xung kích, Mặt trận
trên cao,..
-Phê bình VH: Mấy vấn đề văn học , Công
việc của người viết tiểu thuyết
-Thơ: Bài thơ Hắc Hải, Đất nước,..
-Kịch: Con nai đen, Giấc mơ, Tiếng sóng,
…
-Âm nhạc: Người Hà Nội, Diệt phát xít,..

Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
I. Đọc – Tìm hiểu chung
1. Tác giả:Nguyễn Đình Thi (SGK/13)
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác: Viết năm 1948, in trong cuốn “Mấy vấn
đề văn học”
b. Phương thức biểu đạt: Nghị luận

Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
+ Phần 1: Từ đầu -> tâm hồn: Nội dung
của văn nghệ.
c. Bố cục

+ Phần 2: Tiếp theo -> trang giấy: Sự cần
thiết của văn nghệ đối với con người.
+ Phần 3: Còn lại: Khả năng kì diệu của văn
nghệ

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
- Văn nghệ phản ánh thực tại khách quan và thể hiện tư
tưởng, tình cảm của người nghệ sĩ (chủ quan).
+ Tác phẩm nghệ thuật là sự tái hiện lại hiện thực cuộc
sống một cách sâu sắc (bằng những h/a sinh động, cụ
thể, đẹp đẽ, thơ mộng..)
+ Tác phẩm văn nghệ là những tư tưởng, tình cảm mà
người nghệ sĩ muốn gửi gắm trong đó.

Dẫn chứng:
+ Đó là những câu thơ nổi tiếng về tả cảnh trong
truyện kiều của Nguyễn Du cùng với những lời
bình...
+ Cái chết thảm khốc là An-na Ca-rê-nhi-na trong
tác phẩm cùng tên của Lép.
-> Hai câu thơ của Nguyễn Du làm cho người đọc
rung động với vẻ đẹp tuyệt vời mà tác giả đã miêu
tả; làm cho lòng ta có những sự sống tươi trẻ đang
tái sinh.
-> Cái chết của An-na Ca-rê-nhi-na khiến cho
người đọc buâng khuâng, thương cảm, không quên.
=> Đó chính là lời gửi, lời nhắn, là nội dung tư
tưởng, tình cảm độc đáo của tác phẩm văn học.
? Bằng những kiến thức văn học em hãy lấy một
tác phẩm cụ thể đã để lại lời nhắn gửi sâu sắc
trong em?

Ví dụ: Qua tác phẩm “Chiếc lá cuối
cùng”, nhà văn Mỹ O. Henry muốn gửi
gắm điều gì?
- Tình yêu thương giữa những con
người nghèo khổ trong xã hội

II. Tìm hiểu chi tiết:
HS: Theo dõi SGK trang 11 “Lời gửi của nghệ
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
thuật không những là một bài học luân lí.... Một
- Văn nghệ phản ánh thực tại khách quan và thể hiện tư
cách sống của tâm hồn
tưởng, tình cảm của người nghệ sĩ (chủ quan).
Tại sao
lờivăn
gửinày
của
nghệ
phức
? Trong
đoạn
tácvăn
giả đã
diễnlạigiải
gì vềtạp,
lời
+ Tác phẩm nghệ thuật là sự tái hiện lại hiện thực cuộc ? Theo Nguyễn Đình Thi thì tất cả những lời
phong
sâu sắc hơn?
gửi
củaphú
vănvà
nghệ?
sống một cách sâu sắc (bằng những h/a sinh động, cụ nhắn gửi ấy tác động như thế nào đến con người
- Lời gửi của văn nghệ là không những bài học
thể, đẹp đẽ, thơ mộng..)
+ Tác phẩm văn nghệ là những tư tưởng, tình cảm mà luân lí…
- Lời gửi của văn nghệ phức tạp, phong phú và sâu
người nghệ sĩ muốn gửi gắm trong đó.
- Lời gửi của văn nghệ là những say sưa, vui buồn, yêu sắc hơn…đó là những vui buồn, yêu ghét ….
ghét, mơ mộng, phấn khích
-> Vì ở đó còn chứa đựng những nội dung tư
tưởng, tình cảm phong phú của nhà văn.
-> Khiến ta rung động ngỡ ngàng để rồi thay đổi
- Là những say sưa, vui buồn, yêu ghét, mơ
“mắt ta nhìn, óc ta nghĩ”...
mộng, phấn kích.

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
- Văn nghệ phản ánh thực tại khách quan và thể hiện tư
tưởng, tình cảm của người nghệ sĩ (chủ quan).
+ Tác phẩm nghệ thuật là sự tái hiện lại hiện thực cuộc
sống một cách sâu sắc (bằng những h/a sinh động, cụ
thể, đẹp đẽ, thơ mộng..)
+ Tác phẩm văn nghệ là những tư tưởng, tình cảm mà
người nghệ sĩ muốn gửi gắm trong đó.
- Lời gửi của văn nghệ là những say sưa, vui buồn, yêu
ghét, mơ mộng, phấn kích->
Khiến ta rung động ngỡ ngàng để rồi thay đổi “mắt
ta nhìn, óc ta nghĩ”...
-> Cách lập luận chặt chẽ, kết hợp với những dẫn
chứng sinh động.

? Nội dung phản ánh, thể hiện của các tác phẩm
? Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả
văn nghệ khác với nội dung của các bộ môn khoa
trong phần thứ nhất này?
học khác như thế nào?
- Các bộ môn KH: ( chính trị, kinh tế, địa lý, lịch
sử..) khám phá, miêu tả, đúc kết bộ mặt tự nhiên
hay XH, các quy luật khái quát.
- ND văn nghệ: Tập trung khám phá thể hiện chiều
sâu tính cách, số phận con người, thế giới bên trong
của con người. Nội chủ yếu của văn nghệ là hiện
thực mang tính cụ thể, (khách quan) sinh động, là
đời sống tình cảm của con người qua cái nhìn và
tình cảm có tính chất cá nhân của người nghệ sĩ.

II. Tìm hiểu chi tiết:
HS: Theo dõi phần 2 SGK trang 11/12: “Chúng ta
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
nhận rõ cái kì diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con
đến .... mắt không rời trang giấy.
người.
? Để làm rõ chức năng của văn nghệ tác giả đã
- Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn:
đưa ra mấy luận cứ?
- Tác giả đưa ra 3 luận cứ:
+ VN là tiếng nói của tâm hồn… -> đoạn 1,2­
+ VN là tiếng nói của tình cảm… -> đoạn 3
+ VN là tiếng nói của tư tưởng… đoạn 4

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con
người.
- Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn: Văn nghệ giúp
chúng ta sống đầy đủ, phong phú hơn với cuộc đời và
chính mình.

HS: Theo dõi đoạn 1,2 SGK trang 11: “Chúng ta
nhận rõ cái kì diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ
đến .... nhất là trí thức.
? Để
Những
làm dẫn
rõ luận
chứng
cứ 1,
đótác
chogiả
ta lấy
thấy
dẫn
sự chứng
cần thiết
cụ
thể
của nào?
tiếng nói văn nghệ đối với con người như thế
nào?
- Người ở trong nhà giam...tù chung thân... tiếp xúc
với cuộc sống bên ngoài....
- Những người đàn bà lam lũ... Đầu tắt mặt tối,
sống tối tăm...khác hẳn khi ru con, hát ghẹo....được
cười hả dạ hay rỏ giấu một giọt nước mắt...

KHI CON TU HÚ (TỐ HỮU)

NGẮM TRĂNG – HỒ CHÍ MINH

“Văn nghệ là sợi dây buộc chặt con người với cuộc sống
bên ngoài.”

“…Những người đàn bà nhà quê lam lũ ngày trước, suốt đời đầu
tắt mặt tối, sống tối tăm, vậy mà biến đổi khác hẳn, khi họ ru con
hay hát ghẹo nhau bằng một câu ca dao, khi họ chen nhau say mê
xem một buổi chèo…..làm cho những con người ấy trong một buổi
được cười hả dạ hay rỏ giấu một giọt nước mắt…”

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con
người.
- Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn: Văn nghệ giúp
chúng ta sống đầy đủ, phong phú hơn với cuộc đời và
chính mình.
- Văn nghệ là tiếng nói của tình cảm:

HS: Theo dõi đoạn 3 SGK trang 11: “Chúng ta
nhận rõ cái kì diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ
đến .... nhất là trí thức.
? Để làm rõ luận cứ 2, tác giả lấy dẫn chứng cụ
thể nào?

“ …Chỗ đứng của văn nghệ chính là chỗ giao nhau của tâm hồn con
người với cuộc sống hành động, cuộc đời sản xuất, cuộc đời làm nụng
hàng ngày, giữa thiên nhiên và giữa những người làm lụng khác.
Chỗ đứng chính của văn nghệ là ở tình yêu ghét, niềm vui buồn, ý đẹp
xấu trong đời sống thiên nhiên và đời sống xã hội của chúng ta…”

=> Tôn- xtôi nói vắn tắt: Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm.

II. Tìm hiểu chi tiết
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con
người.
- Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn: Văn nghệ giúp
chúng ta sống đầy đủ, phong phú hơn với cuộc đời và
chính mình.
- Văn nghệ là tiếng nói của tình cảm:
là tình yêu
ghét, niềm vui buồn, ý đẹp xấu trong đời sống thiên
nhiên và đời sống xã hội của chúng ta.
- Văn nghệ là tiếng nói của tư tưởng:

HS: Theo dõi đoạn 4 SGK trang 11: “Chúng ta
nhận rõ cái kì diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ
đến .... nhất là trí thức.
? Để làm rõ văn nghệ là tiếng nói của tư tưởng,
tác giả đã lập luận như thế nào?

“…Một câu thơ, một trang truyện, một vở kịch cho đến một bức
tranh một bản đàn, ngay khi làm chúng ta rung động trong cảm
xúc có bao giờ để đầu óc chúng ta nằm lười một chỗ…rồi từ
những con người, những câu chuyện, hình ảnh, những nỗi niềm
của tác phẩm sẽ khơi mung lung trong trí óc ta những vẫn đề suy
nghĩ. Cái tư tưởng trong nghệ thuật là một tư tưởng náu mình,
yên lặng…”

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con
người.
- Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn: Văn nghệ giúp
chúng ta sống đầy đủ, phong phú hơn với cuộc đời và
chính mình.
- Văn nghệ là tiếng nói của tình cảm:
là tình yêu
ghét, niềm vui buồn, ý đẹp xấu trong đời sống thiên
nhiên và đời sống xã hội của chúng ta.
- Văn nghệ là tiếng nói của tư tưởng:
Khiến ta
nhìn, nghe, rồi từ những câu chuyện, những con
người ấy gợi trong trí óc ta những vấn đề suy
nghĩ…
->
Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể, sinh động,
kết hợp MT, TS
=> Văn nghệ không thể thiếu trong đời sống con
người, nó làm bồi dưỡng, vun đắp, làm giàu, làm
đẹp tâm hồn con người, thắp sáng lên những mơ
ước niềm tin, ®em lai niềm vui sống, tình yêu cuộc
sống cho tâm hồn con người.

HS: Theo dõi đoạn 4 SGK trang 11: “Chúng ta
nhận rõ cái kì diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ
đến .... nhất là trí thức.
? Vì sao con người cần tiếng nói của văn nghệ ?
Em có nhận xét gì về nghệ thuật lập luận lập
luận của tác giả trong phần VB này ?

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con
người.
3. Khả năng cảm hóa và sức mạnh lôi cuốn kì diệu
của văn nghệ.

HS: Theo dõi phần 3 SGK trang 12: “ Tác phẩm
vừa là kết tinh .... cho xã hội.
? Văn nghệ có con đường riêng tiếp cận với
người đọc, hãy tìm câu văn thể hiện khả năng
cảm hóa và sức lôi cuốn kì diệu của văn nghệ?

….Nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta đường đi, nghệ thuật đốt lửa
trong lòng chúng ta, khiến chúng ta phải tự bước lên đường ấy....

...Văn nghệ tạo được sự sống cho tâm hồn... Mở rộng khả năng của tâm hồn,
làm cho con người vui buồn nhiều hơn, yêu thương và căm hờn được nhiều
hơn.....

...Nghệ thuật giải phóng được cho con người khỏi những biên giới của chính
mình, nghệ thuật xây dựng con người hay nói đúng hơn, làm cho con người
tự xây dựng được...

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con người.
3. Khả năng cảm hóa và sức mạnh lôi cuốn kì diệu của văn nghệ.
- Văn nghệ có sức lay động cảm xúc, tâm hồn của con người, khai sáng
nhận thức và tâm hồn con người qua con đường tình cảm.
III. Tổng kết.
1. Nội dung.
- Bằng những rung động mãnh liệt của tâm hồn, văn nghệ đã nối sợi
dây đồng cảm giữa nghệ sĩ và bạn đọc
- Văn nghệ giúp con người sống phong phú, tự hoàn thiện nhân cách,
tâm hồn.
2. Nghệ thuật.
- Hệ thống luận điểm chặt chẽ, hợp lí.
- Cách viết ngắn gọn, giàu hình ảnh, dẫn chứng thuyết phục.
-Giọng văn chân thành, say sưa, nhiệt tâm.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài cũ
- Lấy các dẫn chứng để chứng minh cho những nhận định
của tác giả trong văn bản Tiếng nói cảu văn nghệ
- Chuẩn bị bài sau: Khởi ngữ