Tuần:
12,13
Tiết:
48,49

THỰC
HÀNH
TIẾNG
VIỆT
Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn
gián tiếp và việc sử dụng dấu
câu

I
TRI
THỨC
TIẾNG
VIỆT

1

Cách dẫn
trực tiếp

Ví dụ 1. Đọc và tìm hiểu các đoạn văn sau

a) Cháu ở liền trong trạm hàng tháng. Bác lái xe bao lần dừng, bóp
còi toe toe, mặc, cháu gan lì nhất định không xuống. Ấy thế là một
hôm, bác lái phải thân hành lên trạm cháu. Cháu nói: “Đấy, bác cũng
chẳng
“thèm”
người
là
gì?”
b) Hoạ sĩ nghĩ thầm: “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét
tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn.”
Khi chuyển đổi vị trí hai bộ phận ở (b), ta có:
Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp
gấp chăn chẳng hạn” – Hoạ sĩ nghĩ thầm.

• Nội dung in đậm trong các

Lời đối thoại của các nhân vật

ví dụ được nhắc lại một

cũng được xem là lời dẫn trực

cách nguyên văn
• Dấu hiệu hình thức: nằm
trong dấu ngoặc kép và
đứng sau dấu hai chấm
Cách dẫn trực
tiếp
VD. Nam nói: “Ngày mai tôi đi
học”

tiếp
VD. Ông lão ôm thằng con út lên
lòng, vỗ nhè nhẹ vào lưng nó khẽ
hỏi:
- Húc kia! Thầy hỏi con nhé, con
là con ai?
- Là con thầy mấy lị con u
- Thế nhà ta ở đâu?
-Nhà ta ở làng chợ Dầu”
(Làng – Kim

2

Cách dẫn
gián tiếp

Ví dụ 2. Đọc và tìm hiểu các đoạn văn sau

a) Lão tìm lời lẽ giảng giải cho con trai hiểu. Lão khuyên nó hãy dằn
lòng bỏ đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào khá mà nhẹ
tiền hơn sẽ liệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa khác; làng này đã chết
hết con gái đâu mà sợ.
(Nam Cao , Lão Hạc)
b) Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ theo lối nhà tu hành,
thanh tao theo kiểu nhà hiền triết ẩn dật.
(Phạm Văn Đồng)

• Nội dung in đậm trong các
ví dụ được thuật lại
• Dấu hiệu hình thức: không
nằm trong dấu ngoặc kép

Cách dẫn gián
tiếp

Chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp:
+ Bỏ dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.
+ Thay đổi đại từ xưng hô cho phù hợp.
+ Lược bỏ các từ chỉ tình thái.
+ Thêm từ rằng hoặc từ là trước lời dẫn.
+ Không nhất thiết phải chính xác từng từ nhưng phải dẫn
đúng về ý.
Chuyển lời dẫn gián tiếp thành lời dẫn trực tiếp:
+ Khôi phục lại nguyên văn lời dẫn
+ Thay đổi đại từ nhân xưng, thêm bớt các từ ngữ cần
thiết,...).

Ngân nói: “Ngày mai tôi đi Hà
Nội”.

Ngân nói rằng ngày
mai Ngân (bạn ấy) đi
Hà Nội.

THẢO LUẬN
NHÓM

So sánh sự khác và giống giữa cách
dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
Dẫn trực tiếp

Dẫn gián tiếp

THẢO LUẬN
NHÓM

Dẫn trực tiếp

Dẫn gián tiếp

Đều là dẫn lời nói hay ý nghĩ của một người, một nhân vật
- Dẫn nguyên văn
- Thuật lại có điều chỉnh
- Đặt trong đấu ngoặc kép, - Không đặt trong dấu ngoặc
phía trước có dấu hai chấm
kép

II

THỰC
HÀNH
TIẾNG
VIỆT

BÀI TẬP
1

• Lời dẫn: Nuôi vật hèn kém cuối cùng cũng vô dụng, chi
bằng đem chọi lấy một tiếng cười.
• Cách dẫn: Dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép nhắc lại
nguyên văn ý nghĩ của nhân vật Thành.

a)

BÀI TẬP
2

• 5 lần.
• 3 lần là lời dẫn trực tiếp được đặt trong dấu ngoặc kép
• 2 lần là lời dẫn gián tiếp.

BÀI TẬP
2
b. Cách ông Giuốc-đanh sử dụng cụm từ cụ lớn lặp đi lặp lại
thể hiện ông ta rất thích thú, hài lòng khi được thợ phụ gọi
mình như vậy; qua đó cho thấy nét tính cách "trưởng giả
học làm sang" của ông ta.

BÀI TẬP
2

c. Đoạn văn sau dùng cách dẫn trực tiếp thứ hai: Biết ông Giuốc-đanh là
"trưởng giả học làm sang", gã thợ phụ bèn nghĩ cách dùng lời nịnh nọt ngọt
ngào để vòi tiền ông ta:
– Bẩm cụ lớn, anh em chúng tôi đội ơn cụ lớn lắm lắm.
Nghe vậy, ông Giuốc-đanh vô cùng đắc ý. Ông thốt lên:
– "Cụ lớn", ồ, ồ, cụ lớn! Chú mày thong thả tí đã. Cái tiếng "cụ lớn" đáng
thưởng lắm. "Cụ lớn" không phải là một tiếng tầm thường đâu nhé. Này, cụ
lớn thưởng cho các chú đây.

BÀI TẬP
3
a. Lời nói của nhân vật Vũ Nương trong đoạn trích
được Nguyễn Dữ sử dụng cách dẫn trực tiếp bằng
dấu hai chấm và đặt lời nói của lời nói của Vũ
Nương sau gạch đầu dòng.

BÀI TẬP
3

b. Theo cách dẫn gián tiếp, lời nói của nhân vật Vũ Nương có thể
được thuật lại như sau: Chàng bèn theo lời, lập một đàn tràng ba
ngày đêm ở bến Hoàng Giang. Rồi quả thấy Vũ Nương ngồi trên
một chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng, theo sau có đến năm mươi
chiếc xe cờ tán, võng lọng, rực rỡ đầy sông, lúc ẩn, lúc hiện.
Rồi trong chốc lát, bóng nàng loang loáng mờ nhạt dần mà biến đi
mất.

BÀI TẬP
3
c. Điểm khác biệt giữa lời nói của nhân vật Vũ
Nương trong đoạn trích trên và phần thuật lại của
HS: một bên là lời dẫn cách dẫn trực tiếp; một bên
là lời dẫn cách dẫn gián tiếp.