Phóng viên học đường
Chủ đề: Khám phá những ước mơ lớn
- GV chia lớp thành 4 nhóm nhỏ, mỗi nhóm sẽ
tự phân công nhiệm vụ cho các thành viên
(người phỏng vấn, người trả lời, người ghi chép,
người được phóng vấn…..)
- HS tiến hành phỏng vấn, ghi chép (3 phút) với
chủ đề: “Khám phá những ước mơ lớn.”
Sau khi hoàn thành, các nhóm sẽ trình bày lại
cuộc phỏng vấn trước lớp bằng cách thuật lại
nội dung của cuộc phỏng vấn.

Chào Minh, mình rất vui
được trò chuyện cùng bạn
hôm nay. Mình biết bạn có
một ước mơ rất lớn, bạn có
thể chia sẻ về nó được không?

Mình ước mơ trở thành
một nhà thiết kế thời
trang nổi tiếng. Mình
thích sáng tạo những
bộ trang phục độc đáo
và mang đến niềm vui
cho mọi người.

Tôi vừa có một cuộc phỏng vấn với bạn Minh.
Bạn Minh bày tỏ ước mơ trở thành một nhà
thiết kế thời trang nổi tiếng. Bạn ấy thích sáng
tạo những bộ trang phục độc đáo và mang đến
niềm vui cho mọi người.

Bài 4:
Khám phá vẻ đẹp văn chương
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

I.
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Khái niệm
Cách dẫn trực tiếp
Khái Sử dụng nguyên văn
niệm từ ngữ, câu, đoạn,…của
một văn bản gốc vào
bài viết, bài nói.
Dấu - Khi viết: được đặt
hiệu trong dấu ngoặc kép
nhận sau dấu hai chấm.
biết
- Khi nói giữ nguyên
ngôi xưng hô.

Cách dẫn gián tiếp

Sử dụng ý tưởng của
người khác và diễn đạt
lại theo cách của mình
- Khi viết: không đặt
trong dấu ngoặc kép.
- Khi nói ngôi xưng hô
có sự thay đổi.
- Thường đi kèm các từ
“rằng”, “là”

Cách chuyển lời
dẫn trực tiếp sang
cách dẫn gián tiếp

Ví dụ 1:
Hoài Thanh nói rõ quan niệm của ông về
phê bình: “Điều tôi ngại nhất là mang tên nhà
phê bình. Hai chữ phê bình sao nghe nó khó
chịu quá”.
(Đỗ Đức Hiểu, 14 tháng Bảy 1789 và “Thi nhân
Việt Nam”)
 Cách dẫn trực tiếp, đánh dấu phần dẫn bằng
dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.

Ví dụ 2:
M.Go-rơ-ki đã kể chuyện ông đọc
nhiều như thế nào trước khi thành nhà văn
lớn. Muốn học giỏi văn phải bắt đầu bằng
đọc văn.
(Trần Đình Sử, Đọc văn – cuộc chơi tìm ý
nghĩa)
 Bộ phận in đậm là phần dẫn gián tiếp lời
kể của nhà văn M.Go-rơ-ki, phần dẫn này
không được đặt trong dấu ngoặc kép.

2. Chuyển đổi từ cách dẫn trực tiếp sang cách dẫn gián tiếp
Ví dụ:
Hoài Thanh nói rõ quan niệm
của ông về phê bình: “Điều tôi ngại
nhất là mang tên nhà phê bình. Hai
chữ phê bình sao nghe nó khó chịu
quá”.
(Đỗ Đức Hiểu, 14 tháng Bảy 1789
và “Thi nhân Việt Nam”)

Chuyển từ cách dẫn trực tiếp trong
ví dụ trên sang cách dẫn gián tiếp:
Trong “Thi nhân Việt Nam”,
Hoài Thanh bày tỏ sự ngại ngùng,
khó chịu khi được gọi là nhà phê
bình.

Cách dẫn trực tiếp Cách dẫn gián tiếp
Khái Sử dụng nguyên
niệm văn từ ngữ, câu,
đoạn,…của một văn
bản gốc vào bài
viết, bài nói.
Dấu - Khi viết: được đặt
hiệu trong dấu ngoặc kép
nhận sau dấu hai chấm.
biết - Khi nói giữ
nguyên ngôi xưng
hô.

Sử dụng ý tưởng của
người khác và diễn
đạt lại theo cách của
mình

Cách chuyển lời dẫn trực
tiếp sang cách dẫn gián
tiếp

- B1: Lược bỏ dấu ngoặc
kép, dấu hai chấm đánh
dấu phần trích dẫn trực
tiếp.
- B2: Diễn đạt lại nội
- Khi viết: không đặt dung phần dẫn trực tiếp
trong dấu ngoặc kép.
sao cho thích hợp, đảm
- Khi nói ngôi xưng
bảo trung thành với ý
hô có sự thay đổi.
- Thường đi kèm các được dẫn trong văn bản
gốc.
từ “rằng”, “là”

II.
LUYỆN TẬP

Bài 1: Xác định phần dẫn trong các câu sau, cho biết phần đó được dẫn
theo cách trực tiếp hay gián tiếp. Những dấu hiệu nào giúp em nhận ra
điều đó?
a. Khi chồng ra đi, nàng giãi bày nỗi niềm của mình: “Chàng đi chuyến này,
thiếp chẳng dám mong đeo được ấn phong hầu [...], chỉ xin ngày về mang theo
được hai chữ bình yên, thế là đủ rồi”.
(Nguyễn Đăng Na, “Người con gái Nam Xương” – một bi kịch của con người)
b. Theo như lời thầy giáo của tôi bảo, người La Mã xưa kia nuôi ong trong
những cái tổ bằng đồng hình chiếc vại, có đục thủng nhiều hàng lỗ con vòng
quanh miệng, quanh đáy.
(Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam)

Ví dụ

Phần dẫn

a. Khi chồng ra đi,
nàng giãi bày nỗi
niềm của mình:
“Chàng đi chuyến
này, thiếp chẳng
dám mong đeo
được ấn phong
hầu [...], chỉ xin
ngày về mang theo
được hai chữ bình
yên, thế là đủ rồi”.

“Chàng
đi
chuyến này, thiếp
chẳng dám mong
đeo được ấn
phong hầu [...],
chỉ xin ngày về
mang theo được
hai chữ bình yên,
thế là đủ rồi”.

(Nguyễn Đăng Na,
“Người con gái Nam
Xương” – một bi kịch của
con người)

Cách dẫn
Trực tiếp

Dấu hiệu
Phần dẫn được
đặt sau dấu hai
chấm và trong
dấu ngoặc kép.

Ví dụ
b. Theo như lời
thầy giáo của tôi
bảo, người La Mã
xưa kia nuôi ong
trong những cái tổ
bằng đồng hình
chiếc vại, có đục
thủng nhiều hàng
lỗ con vòng quanh
miệng, quanh đáy.

Phần dẫn

người La Mã xưa
kia nuôi ong
trong những cái
tổ bằng đồng
hình chiếc vại,
có đục thủng
nhiều hàng lỗ
con vòng quanh
miệng,
quanh
(Đoàn Giỏi, Đất rừng đáy.
phương Nam)

Cách dẫn
Gián tiếp

Dấu hiệu
có lời chỉ dẫn
“theo như lời
thầy giáo của tôi
bảo”, phần dẫn
không được đặt
trong dấu ngoặc
kép.

Bài 2: Hãy chuyển cách dẫn trực tiếp trong các câu dưới đây sang cách dẫn gián
tiếp:
a. Nỗi oan của Vũ Nương sẽ còn đeo đẳng mãi lấy nàng, nếu như không có một đêm tình
cờ đứa bé nói: “Cha Đản lại đến kia kìa!”.
(Nguyễn Đăng Na, “Người con gái Nam Xương” – một bi kịch của con người)
b. Thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn đã khẳng định: “Đối với đồng bào tôi, mỗi tấc đất là thiêng
liêng, mỗi lá thông óng ánh, mỗi bờ cát, mỗi hạt sương long lanh trong những cánh rừng
rậm rạp, mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của côn trùng là những điều thiêng liêng
trong kí ức và kinh nghiệm của đồng bào tôi”.
(Theo Hoàng Vĩnh, Con người đã làm gì với tự nhiên?)
c. Trong “Thi nhân Việt Nam”, Hoài Thanh đã bộc lộ thành thực một tâm trạng:
“Dầu có ưa thơ người này người khác, mỗi lúc buồn đến, tôi lại trở về với Lưu
Trong Lư. Có những bài thơ cứ vương vấn trong trí tôi hàng tháng, lúc nào cũng như văng
vẳng bên tai. Bởi vì thơ Lư nhiều bài thực không phải là thơ, nghĩa là những công trình
nghệ thuật, mà chính là tiếng lòng thổn thức cùng hòa theo tiếng thổn thức của lòng ta”.
(Lê Quang Hưng, “Nắng mới” – sự thành thực của một tâm hồn giàu mơ mộng)

a. Nỗi oan của Vũ Nương sẽ còn đeo đẳng mãi lấy nàng, nếu như không có một
đêm tình cờ đứa bé nói cha của nó lại đến rồi.
b. Thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn đã khẳng định rằng, đối với đồng bào của ông, mỗi
tấc đất là thiêng liêng, mỗi lá thông óng ánh, mỗi bờ cát, mỗi hạt sương long
lanh trong những cánh rừng rậm rạp, mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của
côn trùng là những điều thiêng liêng trong kí ức và kinh nghiệm của đồng bào
ông.
c. Trong “Thi nhân Việt Nam”, Hoài Thanh đã bộc lộ thành thực tâm trạng của
ông, đó là dầu có ưa thơ người này người khác, mỗi lúc buồn đến, ông lại trở về
với Lưu Trọng Lư. Có những bài thơ cứ vương vấn trong trí ông hàng tháng, lúc
nào cũng văng vẳng bên tai. Bởi vì đối với ông, thơ của Lưu Trọng Lư nhiều bài
không phải là thơ, nghĩa là những công trình nghệ thuật, mà chính là tiếng lòng
thổn thức cùng hòa theo tiếng thổn thức trong lòng mỗi người.

Bài 3: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 5 – 7
câu) có nội dung liên quan đến ý kiến dưới
đây, trích dẫn ý kiến đó theo cách trực tiếp
hoặc gián tiếp.
Cái tài của Nguyễn Dữ là ông đã dung
hòa được hiện thực với ước mơ, giữa cái tồn tại
với cái ảo ảnh.
(Nguyễn Đăng Na, “Người con gái Nam
Xương” – một bi kịch của con người)

Nguyễn Đăng Na đã bày tỏ quan điểm của mình rằng: “Cái tài của
Nguyễn Dữ là ông đã dung hòa được hiện thực với ước mơ, giữa cái tồn
tại với cái ảo ảnh”. Thật vậy, Nguyễn Dữ đã sử dụng nhiều chi tiết kỳ ảo
để thể hiện ước mơ của mình về một xã hội công bằng, nơi con người tốt
đẹp được đền đáp. Tuy nhiên, tác giả cũng không tô hồng thực tế, mà vẫn
thể hiện những bất công, oan khuất mà con người phải chịu đựng.Sự dung
hòa giữa hiện thực và ước mơ, giữa cái tồn tại và cái ảo ảnh tạo nên sức
hấp dẫn cho tác phẩm của Nguyễn Dữ. Qua đó, tác giả thể hiện niềm tin
vào những giá trị tốt đẹp của con người và gửi gắm thông điệp về một xã
hội công bằng, tốt đẹp.
 Cách dẫn trực tiếp, đánh dấu phần dẫn bằng
dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.