`
Trò chơi: Đuổi hình bắt chữ
Quan sát ảnh và đọc câu tục ngữ tương ứng?
Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
Trò chơi: Đuổi hình bắt chữ
Quan sát ảnh và đọc câu tục ngữ tương ứng?
Đi một ngày đàng, học một sàng khôn


MỤC TIÊU:
Nắm được cách thức cụ thể trong việc làm một bài
văn lập luận giải thích;
Có kĩ năng tìm hiểu đề và tìm ý, kĩ năng lập dàn ý
và viết các phần- các đoạn trong bài văn giải thích.
Bước 1

Bước 2
 

Bước 3
 

Bước 4
 
Tìm hiểu đề và tìm ý
 
Lập dàn bài
Viết đoạn văn, bài văn
Đọc lại và sửa chữa

Quy trình tạo lập văn bản nói chung
Nhân dân ta có câu tục ngữ: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”. Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ đó.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
a. Tìm hiểu đề:
- Kiểu bài: Nghị luận giải thích.
- Vấn đề/ Nội dung/ Luận điểm chính cần giải thích: Tầm quan trọng của việc học tập, tìm hiểu để mở rộng tầm hiểu biết.
- Phạm vi giải thích: Trong thực tế cuộc sống và trong văn chương.
b. Tìm ý:
- Ý 1: Giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ (nghĩa đen, nghĩa bóng, nghĩa sâu xa).
- Ý 2 : Giải thích vì sao «  Đi một ngày đàng, học một sàng khôn » ?
- Ý 3 : « Đi một ngày đàng » như thế nào để « học một sàng khôn » ?
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
a. Mở bài: - Dẫn dắt vấn đề cần giải thích (Cần học hỏi tìm hiểu để mở rộng tầm hiểu biết)
- Trích dẫn câu tục ngữ: Đi một ngày đàng, học một sàng khôn
b. Thân bài:
* Giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ
- Giải thích nghĩa đen:
+ Giải thích nghĩa của các từ: “đàng”-> đường đi; “ngày”-> lấy thời gian để đo độ dài con đường đã đi; “sàng”-> vật dụng đan bằng tre, có lỗ nhỏ, dùng để tách gạo với trấu, 1 công đoạn trong việc xay thóc giã gạo của người dân trước đây; “khôn”-> khả năng nhận thức tích cực, tránh được những hành động hay thái độ không nên có.
+ Giải thích nghĩa của cụm từ: “ Đi một ngày đàng”-> đi xa; “học một sàng khôn-> học được những điều mới lạ thú vị, …tránh được những hành động hay thái độ không nên có.
- Giải thích nghĩa bóng:
+ Giải thích nghĩa của các từ: “Đi”-> tìm hiểu, khám phá; “đàng”-> cuộc sống bên ngoài; “sàng”->thu nhận được nhiều điều có giá trị; “khôn”-> hiểu biết, khôn ngoan.
+ Giải thích nghĩa của cụm từ: “ Đi một ngày đàng”-> đi xa để tìm hiểu cuộc sống bên ngoài; “học một sàng khôn-> thu nhận được nhiều hiểu biết, hữu ích.
=> Nghĩa cả câu: Tìm hiểu về cuộc sống bên ngoài nhiều sẽ học hỏi được nhiều điều bổ ích, mở rộng tầm hiểu biết cho con người.
- Giải thích nghĩa sâu xa: Câu tục ngữ không chỉ đúc kết một kinh nghiệm mà còn thể hiện khát vọng được khám phá thế giới xung quanh để mở rộng tầm hiểu biết, thoát khỏi sự hạn hẹp của tầm nhìn.
* Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
- Lí lẽ 1 (nêu nguyên nhân): Vì hiểu biết của mỗi cá nhân có hạn, nhất là nếu ở trong hoàn cảnh hạn hẹp, trong khi cuộc sống bên ngoài luôn chứa đựng những điều mới mẻ.
=> Vì vậy, nếu không chịu học hỏi thêm từ cuộc sống xung quanh thì nhận thức của con người trở nên chủ quan, phiến diện.
- Lí lẽ 2 (nêu lợi ích): Được tiếp xúc với thế giới bên ngoài (tự nhiên và xã hội), ta có thêm điều kiện để biết nhiều người, nhiều nơi, nhiều điều mới, thu nhận được thêm những kinh nghiệm sống, học hỏi được nhiều điều hay lẽ phải trong cuộc sống.
=> Từ đó, mở rộng tầm hiểu biết của bản thân.
* Giải thích “Đi một ngày đàng” như thế nào để “học được một sàng khôn”?
(Nêu giải pháp)
- Cách đi: tìm hiểu, khám phá cuộc sống bên ngoài bằng nhiều cách. Có thể tự trải nghiệm hoặc qua sách vở hoặc qua Internet,…
- Cách học: cần chọn lọc những điều hay lẽ phải, điều có ý nghĩa trong cuộc sống để học hỏi, mở mang tầm hiểu biết, nhất là trong thời kì đất nước đang hội nhập hiện nay.
=> Đó là sự sàng lọc, lựa chọn một cách chủ động, khôn ngoan cũng như thể hiện khát vọng hoàn thiện bản thân của mỗi người.
c. Kết bài:

- Khẳng định lại giá trị của việc học hỏi trong cuộc sống để mở rộng tầm hiểu biết.
- Liên hệ bản thân.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
b. Thân bài:
* Giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ:
Giải thích nghĩa đen
- Giải thích nghĩa bóng
- Giải thích nghĩa sâu xa
* Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”? (nêu nguyên nhân; nêu lợi ích)
* Giải thích “Đi một ngày đàng” như thế nào để “học được một sàng khôn”? (nêu giải pháp)
Em hãy tự viết thêm một cách kết bài khác cho đề bài trên.

Quan sát đoạn văn và đánh dấu X vào ô đạt hoặc không đạt cho từng tiêu chí.