KHỞI ĐỘNG:
Viết lại cho đúng các tên riêng trong hai câu thơ sau:
Chiếu
Chiếu nga
Nga sơn
Sơn,, gạch
gạch bát
Bát tràng
Tràng
Vải
Vải tơ
tơ nam
Nam định,
Định,lụa
lụahàng
hànghà
Hàđông.
Đông.. .. .
tố
Tốhữu
Hữu

Lép Tôn-xtôi
Nhà văn lớn của
thế giới- người Nga

Tô-mát Ê-đi-xơn
Nhà Bác học nổi tiếng thế giới người Mỹ

Hi-ma-lay-a là một dãy núi ở Châu Á, phân chia tiểu lục địa Ấn Độ khỏi
cao nguyên Tây Tạng. Đây là dãy núi cao nhất hành tinh với 14 đỉnh núi
cao nhất thế giới trên 8000m, VD như đỉnh Everest (8.848 m)

I. Nhận xét:
1 . Đọc các tên người, tên địa lí nước ngoài sau đây:
- Tên người: Lép Tôn-xtôi, Mô-rít-xơ Mát-téc-lích, Tô-mát Ê-đi-xơn.
-Tên địa lí: Hi-ma-lay-a, Đa-nuýp, Lốt Ăng-giơ-lét, Niu Di-lân, Công-gô
Suy nghĩ để trả lời câu hỏi: Nhận xét về cấu tạo và cách viết mỗi bộ
phận trong tên riêng nước ngoài.
a. Mỗi tên riêng nói trên gồm mấy bộ phận, mỗi bộ phận gồm mấy tiếng ?
b. Chữ cái đầu mỗi bộ phận được viết thế nào ?
c. Nêu cách viết các tiếng trong cùng một bộ phận ?

1. Mỗi tên riêng nói trên gồm mấy bộ phận, mỗi bộ phận gồm mấy tiếng?
2. Chữ cái đầu mỗi bộ phận được viết thế nào?
3. Nêu cách viết các tiếng trong cùng một bộ phận?
Tên người, tên địa lí
Bộ
Bộ phận 1
Bộ phận 2
phận
(số tiếng)
(số tiếng)
2
Tôn-xtôi (2)
Lép Tôn-xtôi
Lép (1)
Mô-rít-xơ (3)
Mô-rít-xơ Mát-téc-lích
2
Mát-téc-lích (3)
Tô-mát Ê-đi-xơn
Hi-ma-lay-a
Đa-nuýp
Lốt Ăng-giơ-lét
Niu Di-lân
Công-gô

2
1
1
2
2
1

Tô- mát (2)
Ê-đi-xơn (3)
Hi-ma-lay-a (4)
Đa- nuýp (2)
Lốt (1)
Ăng-giơ-lét (3)
Niu (1)
Di-lân (2)
Công- gô (2)

- Viết hoa chữ cái đầu của mỗi bộ phận tạo thành tên đó.
- Giữa các tiếng trong cùng một bộ phận có gạch nối.
Tên người, tên địa lí
Lép Tôn-xtôi
Mô-rít-xơ Mát-téc-lích
Tô-mát Ê-đi-xơn
Hi-ma-lay-a
Đa-nuýp
Lốt Ăng-giơ-lét
Niu Di-lân
Công-gô

Bộ
phận
2
2
2
1
2
2
2
1

Bộ phận 1
(số tiếng)
Lép (1)
Mô-rít-xơ (3)
Tô- mát ( 2)
Hi-ma-lay-a (4)
Đa- nuýp (1)
Lốt (1)
Niu (1)
Công- gô (2)

Bộ phận 2
(số tiếng)
Tôn-xtôi (2)
Mát-téc-lích (3)
Ê-đi-xơn (3)

Ăng-giơ-lét (3)
Di-lân (2)

Tên riêng Việt Nam
Ví dụ

Cách viết

Tên riêng nước ngoài

Hồ Chí Minh

Tô-mát Ê-đi-xơn

Hà Nội

Lốt Ăng-giơ-lét

-

Gồm các tiếng
Viết hoa chữ cái đầu
của mỗi tiếng tạo thành
tên đó

Chia thành các bộ phận
Viết hoa chữ cái đầu của mỗi bộ
phận tạo thành tên đó
Giữa các tiếng trong cùng bộ
phận có dấu gạch nối.

I. Nhận xét:
3. Cách viết một số tên người, tên địa lí nước ngoài sau đây có gì đặc biệt ?
- Tên người: Thích Ca Mâu Ni, Khổng Tử, Bạch Cư Dị.
- Tên địa lí: Hi Mã Lạp Sơn, Luân Đôn, Bắc Kinh, Thụy Điển.
Một số tên người, tên địa lí nước ngoài viết giống như tên người, tên địa lí
Việt Nam: Tất cả các tiếng đều được viết hoa chữ cái đầu: Thích Ca Mâu
Ni, Luân Đôn
Những tên người, tên địa lí nước ngoài ở BT3 là tên riêng được phiên
âm theo âm Hán Việt (âm ta mượn từ tiếng Trung Quốc). VD: Hi Mã Lạp
Sơn là tên phiên âm theo âm Hán Việt, còn Hi – ma – lay – a là tên quốc
tế, phiên âm trực tiếp từ tiếng Tây Tạng.

Đức phật Thích Ca Mâu Ni,
Khổng Tử ông là người
tên thật là Đề-bà-đạt-đa
Trung Hoa, là vị Thầy của
muôn đời.

Bạch Cư Dị là nhà thơ
hàng đầu của lịch sử thi ca
Trung Quốc.

Hi Mã Lạp Sơn là tên phiên
âm theo âm Hán Việt

Hy-ma-lay-a là tên quốc tế, phiên
âm trực tiếp từ tiếng Tây Tạng

Luân Đôn – Thủ đô nước Anh

Bắc Kinh – Thủ đô nước Trung
Quốc

Thụy Điển – Quốc gia ở Bắc Âu

Ghi nhớ:
1. Khi viết tên người, tên địa lí nước ngoài, ta viết
Khi viết tên người, tên địa lí nước ngoài, ta viết thế
hoa chữ cái đầu của mỗi bộ phận tạo thành tên đó.
nào?
Nếu bộ phận tạo thành tên gồm nhiều tiếng thì giữa
các tiếng cần có gạch nối.
Cách
viếtmột
mộtsốsốtên
tênngười,
người,tên
tên
lí nước
ngoài
2. Có
địađịa
lí nước
ngoài
viết
có
gì đặc
giống
nhưbiệt?
cách viết tên riêng Việt Nam. Đó là những
tên riêng được phiên âm theo âm Hán Việt.

II. Ghi nhớ:
1. Khi viết tên người, tên địa lí nước ngoài, ta viết hoa chữ
cái đầu của mỗi bộ phận tạo thành tên đó. Nếu bộ phận tạo
thành tên gồm nhiều tiếng thì giữa các tiếng cần có gạch nối.
2. Có một số tên người, tên địa lí nước ngoài viết giống như
cách viết tên riêng Việt Nam. Đó là những tên riêng được
phiên âm theo âm Hán Việt.

III. Luyện tập:
Bài 1: Đọc đoạn văn sau rồi viết lại cho đúng những tên riêng trong đoạn:

Gia đình ông Giô-dép lại chuyển về ác-boa để lu-i paxtơ có thể
tiếp tục đi học. ác boa là một thị trấn nhỏ. Không có những lâu
đài đồ sộ, nguy nga, chỉ thấy những ngôi nhà nhỏ bé, cổ kính và
những vườn nho con con. Dòng sông quy-dăng-xơ hiền hòa
lượn quanh thành phố với những chiếc cầu trắng phau.
Theo ĐỨC HOÀI

Bài 1: Đọc đoạn văn sau rồi viết lại cho đúng những tên riêng trong
đoạn văn:
Gia đình ông Giô-dép lại chuyển về ác-boa để lu-i pa-xtơ có
thể tiếp tục đi học. ác-boa là một thị trấn nhỏ không có lâu đài đồ sộ,
nguy nga, chỉ thấy những ngôi nhà cổ kính và những vườn nho con
con. Dòng sông quy-dăng-xơ hiền hòa lượn quanh thành phố với
những chiếc cầu trắng phau.

Bài 1: Đọc đoạn văn sau rồi viết lại cho đúng những tên riêng
trong đoạn văn:
Gia đình ông Giô-dép lại chuyển về Ác-boa để Lu-i Pa-xtơ có thể
tiếp tục đi học. Ác-boa là một thị trấn nhỏ không có lâu đài đồ sộ, nguy
nga, chỉ thấy những ngôi nhà cổ kính và những vườn nho con con. Dòng
sông Quy-dăng-xơ hiền hòa lượn quanh thành phố với những chiếc cầu
trắng phau.
Ác-boa, Lu-i Pa-xtơ , Ác-boa, Quy-dăng-xơ

Đoạn văn viết về ai?
Đoạn văn viết về gia đình Lu-i
Pa-xtơ sống, thời còn nhỏ. Lui Pa-xtơ (1822 -1895) là nhà
Bác học nổi tiếng thế giới đã
chế ra các loại vắc xin trị
bệnh, trong đó có bệnh than,
bệnh dại.
Em đã biết nhà bác học Lu-i
Pa-xtơ qua phương tiện nào?
Em biết đến Pa-xtơ qua sách
Tiếng Việt lớp 3, qua các câu
chuyện về nhà bác học nổi
tiếng,…

III. Luyện tập:
Bài 2: Viết lại những tên riêng sau cho đúng quy tắc:
- Tên người: anbe anhxtanh, crítxtian anđécxen, iuri gagarin.
- Tên địa lí:

xanh pêtécbua, tôkiô, amadôn, niagara

Viết chưa đúng
anbe anhxtanh
crítxtian anđécxen
Tên
người

iuri gagarin
xanh pêtécbua

Tên
địa lí

tôkiô
amadôn

niagara

Viết đúng

Viết chưa đúng
anbe anhxtanh
crítxtian anđécxen
Tên người
Tên
địa lí

Viết đúng

An-be Anh-xtanh
Crít-xti-an An-đéc-xen

iuri gagarin

I-u-ri Ga-ga-rin

xanh pêtécbua

Xanh Pê-téc-bua

tôkiô

Tô-ki-ô

amadôn

A-ma-dôn

niagara

Ni-a-ga-ra

Nhà vật lí học nổi
tiếng thế giới,
người Đức

An-be Anh-xtanh
(1879-1955)

I-u-ri Ga-ga-rin.
Nhà du hành vũ trụ người Nga
người đầu tiên bay vào vũ trụ
(1934-1968)

Crít-xti-an An-đéc-xeNhà
văn nổi tiếng thế giới, người
Đan Mạch chuyên viết
truyện cổ tích ( 1805 – 1875 )

Xanh Pê-téc-bua kinh đô cũ của nước Nga

Tô-ki-ô thủ đô Nhật Bản, xứ sở của hoa anh đào

Ni- a-ga-ra: Tên một thác nước
lớn ở giữa Ca-na-đa và Mỹ

A-ma-dôn: Tên một dòng sông và
cánh rừng lớn ở Bra-xin

Luật chơi
Có 9 ô vuông đánh số từ 1-9. Trong đó có 1 ô may mắn. Ẩn sau
mỗi ô đó ghi tên thủ đô hoặc tên nước.
Ba đội chơi lần lượt chọn 1 số bất kì, rồi ghi lên bảng tên nước
hoặc tên thủ đô tương ứng. Sau đó lật đối chiếu kết quả. Nếu
đúng được 10 điểm, sai không có điểm. Nếu chọn được ô may
mắn sẽ được thưởng 10 điểm và được chọn ô tiếp theo.

Bắc Kinh- nước Trung Quốc

Pháp - thủ đô Pa-ri

Viêng Chăn - nước Lào

thủ đô
Bắc Kinh

1

nước Pháp

2

thủ đô
Viêng Chăn

4

thủ đô
Niu-đê-li

5

thủ đô
Phnôm Pênh

nướcThái Lan
Thái Lan-thủ đô Băng Cốc

Niu-đê-li - nước Ấn Độ

3
6

Phnôm Pênh - nước Cam-pu-chia

Bạn được thưởng 10điểm

7

nước Anh
Anh - thủ đô Luân Đôn

8
Xin chúc mừng bạn

nước
Việt Nam

9

Việt Nam - thủ đô Hà Nội

Luyện từ và câu
CÁCH VIẾT TÊN NGƯỜI, TÊN ĐỊA LÍ NƯỚC NGOÀI

Khi viết tên người, tên địa lí nước ngoài ta viết như thế nào?
Khi viết tên người, tên địa lí nước ngoài đã được phiên âm
theo âm Hán Việt, ta viết như thế nào?

Dấu hai chấm trong câu sau có tác dụng gì?
Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nước hiện ra: cánh đồng với những đàn
trâu thung thăng gặm cỏ, dòng sông với những đoàn thuyền ngược xuôi.
A.Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu đứng sau
nó là lời nói của một nhân vật.

B. Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó
là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.

Dấu hai chấm trong câu sau có tác dụng gì?
Dắt xe ra cửa, tôi lễ phép thưa: “Thưa ba, con xin phép đi học nhóm”.

A. Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu đứng
sau nó là lời nói của một nhân vật.

B. Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu
đứng sau nó là lời giải thích cho bộ phận
đứng trước

Thứ ba ngày 26 tháng 10 năm
2021 Luyện từ và câu
Cách viết tên người, tên địa lý nước
ngoài.
Bài
2: (T79)
­ Tên người: Anbe-anhxtanh, Crít-xti-an Anđéc-xen,
I-u-ri
Ga-ga-rin.
­ Tên địa lí: Xanh Pê-téc-bua, Tô-ki-ô, A-ma-dôn,
Ni-a-ga-ra
Luyện từ và câu
Dấu ngoặc kép

Thứ ba ngày 26 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu
I. Nhận xét :

Dấu ngoặc kép

Bài 1. Những từ ngữ và câu đặt trong dấu ngoặc kép dưới đây là lời của ai
? Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép :
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”,
là “đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác, lòng yêu mến nhân
dân đã trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói: ''Tôi chỉ có một
sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn
độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn,
áo mặc, ai cũng được học hành.”
Theo TRƯỜNG CHINH

Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt
trận”, là “đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác, lòng yêu
mến nhân dân đã trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói:
“Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao
cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do,
đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học
hành.”
Nhữngtừ
từngữ
ngữvà
vàcâu
câuđặt
đặttrong
trongdấu
dấungoặc
ngoặckép
képlàlàlời
lờicủa
củaBác
ai?.
Những
Hồ.
- Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép?
Dấu ngoặc kép dùng để dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật.

Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu chỗ trích dẫn lời nói trực
tiếp của nhân vật. Lời nói đó có thể là:
Một từ hay
cụm từ.

Một câu
trọn vẹn hay
đoạn văn.

* Từ ngữ: “người lính vâng lệnh quốc dân ra
mặt trận”, “đầy tớ trung thành của nhân dân.”

* Câu: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham
muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn
độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào
ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học
hành.”

Bài 2. Trong đoạn văn trên, khi nào dấu ngoặc kép được dùng độc lập ?
Khi nào dấu ngoặc kép được dùng phối hợp với dấu hai chấm ?
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt
trận”, là “đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác, lòng yêu mến
nhân dân đã trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói: “Tôi chỉ
có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta
hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng
có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
Chinh

Theo Trường

- Dấu ngoặc kép được dùng
độc lập khi dẫn lời trực tiếp
chỉ là một từ hay cụm từ.

Dấu ngoặc kép dùng độc lập
Bác tự cho mình là “người lính
vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, là
“đầy tớ trung thành của nhân dân”.

- Dấu ngoặc kép được dùng
phối hợp với dấu hai chấm khi
lời dẫn trực tiếp là một câu
trọn vẹn hay một đoạn văn.

Dấu ngoặc kép dùng phối hợp với dấu
hai chấm
Bác nói: “Tôi chỉ có một sự ham
muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao
cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta
được hoàn toàn tự do, đồng bào ai
cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được
học hành.”

Bài 3: Trong khổ thơ sau, từ lầu được dùng với ý nghĩa gì ? Dấu ngoặc
kép trong trường hợp này được dùng làm gì ?

Có bạn tắc kè hoa
Xây “lầu” trên cây đa
Rét, chơi trò đi trốn
Đợi ấm trời mới ra.

PHẠM ĐÌNH ÂN

* Từ “lầu” chỉ cái gì?
Từ lầu chỉ ngôi nhà tầng cao, to, sang trọng, đẹp đẽ.
Tắt kè hoa có xây được “lầu” theo nghĩa trên không?
Tắt kè xây tổ trên cây – tổ tắc kè nhỏ bé, không phải cái lầu theo
nghĩa con người.
* Từ “lầu” trong khổ thơ được dùng với nghĩa gì?
- Từ lầu nói cái tổ của tắc kè rất đẹp và quý.
* Dấu ngoặc kép trong trường hợp này được dùng làm gì?
Đánh dấu từ “lầu”không dùng đúng nghĩa với tổ của con tắc kè.

Tác giả gọi cái tổ nhỏ của tắc kè bằng từ “lầu” để đề cao giá trị của cái
tổ đó.
Dấu ngoặc kép trong trường hợp này được dùng để đánh dấu từ lầu là từ
được dùng với ý nghĩa đặc biệt.

Có bạn tắc kè hoa
Xây “lầu” trên cây đa
Rét, chơi trò đi trốn
Đợi ấm trời mới ra.
PHẠM ĐÌNH ÂN

Dấu ngoặc kép trong trường hợp này được dùng để đánh dấu
từ lầu là từ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.

NHÀ LẦU

II. Ghi nhớ
Dấu
ngoặc
kép
thường
dùng
để làm
và của
dùngnhân
1. Dấu
ngoặc
kép
thường
dẫn
lời nói
trựcgìtiếp
như
nào?nào đó.
vật hoặc
củathế
người
Nếu lời nói trực tiếp là một câu trọn vẹn hay một đoạn
văn thì trước dấu ngoặc kép ta thường phải thêm dấu hai
chấm.
2. Dấu ngoặc kép còn được dùng để đánh dấu những từ
ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.

III. Luyện tập:

Bài tập 1: Tìm lời nói trực tiếp trong đoạn văn sau :

Có lần, cô giáo ra cho chúng tôi một đề văn ở lớp: “Em đã làm
gì để giúp đỡ mẹ ?”
Tôi loay hoay mất một lúc, rồi cầm bút và bắt đầu viết: “Em đã
nhiều lần giúp đỡ mẹ. Em quét nhà và rửa bát đĩa. Đôi khi, em
giặt khăn mùi soa.”
Theo PI-VÔ-NA-RÔ-VA

Có lần, cô giáo ra cho chúng tôi một đề văn ở lớp: “Em đã làm
gì để giúp đỡ mẹ ?”
Tôi loay hoay mất một lúc, rồi cầm bút và bắt đầu viết: “Em đã nhiều
lần giúp đỡ mẹ. Em quét nhà và rửa bát đĩa. Đôi khi, em giặt khăn mùi
soa.”
trực tiếp
trong
không
xuống
2.Những
Có thểlời
đặtnói
những
lời nói
trựcđoạn
tiếp văn
trong
đoạnthể
vănviết
ở bài
tập 1dòng
đặt
sau dấu
gạch
Vì đâyđầu
không
phải
là lời? nói
trực? tiếp giữa
xuống
dòng,
sauđầu
dấudòng.
gạch ngang
dòng
không
Vì sao
hai nhân vật đang nói chuyện với nhau.
Đề bài của cô giáo và câu hỏi của bạn học sinh không phải là dạng
đối thoại trực tiếp nên không thể viết xuống dòng, đặt sau dấu gạch
đầu dòng được. Đây là điểm mà chúng ta rất hay nhầm lẫn khi viết.

Bài tập 3 : Em đặt dấu ngoặc kép vào chỗ nào trong các câu sau ?
a) Cả bầy ong cùng nhau xây tổ. Con nào con nấy hết sức tiết kiệm
.
b) Trạng
vữa” thấy có người dâng vua một mâm đào gọi là đào
“ vôi Quỳnh
thì thản nhiên lấy một quả mà ăn. Vua giận, ra lệnh chém đầu Quỳnh.
trườngbèn
thọ”tâu :
“Quỳnh
- Tâu bệ hạ, thần thấy quả đào gọi là
mới lấy ăn, tưởng ăn vào thì được
sống lâu thờ vua. Không ngờ, nuốt chưa khỏi “miệng
màthọ
chết
trường
” đã đến cổ. Vậy nên, xin
đức vua đổi tên quả ấy là
và trị tội kẻ xu nịnh dâng đào.
“ đoản
” vậy bật cười, tha tội cho Trạng Quỳnh.
Vuathọ
nghe
Truyện DÂN GIAN VIỆT NAM