Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
Tình dạ tứ - Ngữ Văn 7 - Tác giả: Lý Bạch
kkhaitranquangkhai@gmail.com

kkhaitranquangkhai@gmail.com
+84 868 795 815
Contact with me
Tìm hiểu chung
Tình dạ tứ - Ngữ Văn 7 - Tác giả: Lý Bạch
I. Tìm hiểu chung
- Lý Bạch (701 - 762) là nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc vào thời nhà Đường. Tự là Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ.
- Quê hương: Cam Túc (huyện Thiên Thủy - tức Lũng Tây ngày xưa).
- Khi cong nhỏ, ông cùng với gia đình về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu (Tứ Xuyên) nên nhà thờ vẫn thường coi Tứ Xuyên là quê hương của mình.
- Lý Bạch là một trong những nhà thơ nổi tiếng của Trung Hoa, ông được người đời gọi là “thi tiên” (tiên thơ).
NHÀ THƠ LÝ BẠCH (701-762 SCN)
I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
b. Thể thơ
a. Xuất xứ
-  Trong thơ Lý Bạch, hình ảnh ánh trăng thường xuất hiện rất nhiều và đa dạng, ý nghĩa vô cùng phong phú.
- Bài thơ được viết theo hình thức cổ thể - một thể thơ trong đó mỗi câu thường có 5 hoặc 7 chữ, không chịu ảnh hưởng bởi những quy tắc niêm luật và đối.
- Ngũ ngôn cổ thể (4 câu, mỗi câu 5 chữ).
Bố cục trong văn bản
II. Tìm hiểu văn bản
1. Hai câu thơ đầu

“Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương.”
  Tâm trạng nhà thơ: trong một đêm trăng rất sáng ở chốn tha hương, nhà thơ đã trằn trọc, thao thức không ngủ được
 Cách dùng từ “sàng” (giường) tinh tế
? Câu thơ đầu tiên có phải nguyên tả cảnh không? vì sao em lại biết được điều đó?
? Nếu thay chữ “sàng”, “giường” bằng chữ “án” và đình, (bàn) hoặc chữ “đình” (sân) thì ý nghĩa của câu thơ trên có thay đổi hay không? Giải thích nì sao?
Em hãy cho cô giáo biết tâm trạng của nhà thơ?
II. Tìm hiểu văn bản
1. Hai câu thơ đầu

“Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương.”
? Em có nhận xét gì về ánh trăng trong 2 câu thơ đầu?
Cảm nhận về ánh trăng: “Ngỡ là sương trên mặt đất”, Trăng sáng chuyển thành màu trắng giống sương → thời điểm khoảng khắc suy nghĩ của con người.
“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
- Tư cố hương
- C? d?u, d� d?u, v?ng minh nguy?t ? T? c? ngu?i v� t? c? c?nh
II. Tìm hiểu văn bản
1. Hai câu cuối

- Cử đầu (ngẩng đầu):
+ Vừa xác định điểm nhìn thay đổi: ánh mắt nhà thơ chuyển từ trong ra ngoài, từ mặt đất lên bầu trời; từ chỗ chỉ thấy ánh trăng đầu giường đến chỗ thấy cả vầng trăng.
+ Vừa như một động tác tất yếu để kiểm nghiệm vùng sáng trước giường là sương hay trăng
Hãy cho biết ý nghĩa của hành động cử đầu?
II. Tìm hiểu văn bản
1. Hai câu cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
Không phải là để nhìn một lần nữa “sương trên mặt đất” mà để suy ngẫm về quê hương - Nhớ cố hương
Tâm trạng tác giả lúc này như thế nào? Chi tiết nào thể hiện điều đó
→ Tâm trạng “nhớ cố hương” được thể hiện qua tư thế, cử chỉ, tâm trạng thường trực, sâu nặng biết bao.
II. Tìm hiểu văn bản
1. Hai câu cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
II. Tìm hiểu văn bản
1. Hai câu cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
- Cử đầu (ngẩng đầu):
Hướng ra ngoại cảnh là để ngắm trăng
- Đê đầu (cúi đầu):
Hoạt động hướng nội, trĩu nặng tâm tư
Em hiểu đê đầu(cúi đầu) Ở đây là gì?
tức cảnh sinh tình, hai câu thơ như đối lập nhau nhưng sự đối lập đó chính là nét đặc biệt về nghệ thuật và nội dung “ngẩng - cúi”, “nhìn - nhớ”, “trăng sáng - cố hương”
? Ở hai câu thơ cuối có sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
+ Nghệ thuật đối :
Đê đầu >< cử đầu, vọng minh nguyệt
II. Tìm hiểu văn bản
1. Hai câu cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
>< tư cố hương
? Nhận xét về số lượng chữ, cấu trúc ngữ pháp, từ loại?
? Hãy cho biết hai câu thơ cuối có sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
→Nghệ thuật đối: số lượng chữ của các bộ phận tham gia đối bằng nhau, cấu trúc ngữ pháp của các bộ phận tham gia đối giống nhau, từ loại của các chữ tương ứng ở hai vế đối giống nhau.
1. Hai câu cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
II. Tìm hiểu văn bản
a. Nghệ thuật:
Thể thơ ngũ ngôn cổ thể, hình ảnh giản dị mà tinh tế…


III. Tổng kết - Luyện tập
b. Nội Dung:
Bài thơ đã thể hiện tình yêu quê hương cùng nỗi nhớ da diết của một người sống xa quê trong đêm trăng thanh tĩnh.
III. Tổng kết - Luyện tập
III. Tổng kết - Luyện tập
1. Có người dịch Tĩnh dạ tứ thành hai câu thơ như sau:

“Đêm thu trăng sáng như sương
Lý Bạch ngắm cảnh nhớ thương quê nhà”
Em hãy nhận xét hai câu thơ dịch trên?

Gợi ý: Tìm điểm giống nhau và điểm khác nhau giữa bản dịch thơ của Tương Như dịch và hai câu thơ dịch trong bài tập trên.
III. Tổng kết - Luyện tập

 Nếu dịch bài thơ Tĩnh dạ tứ  thành 2 câu thơ như vậy sẽ không lột tả được trọn vẹn dòng cảm xúc của tác giả:
+ Bởi bài thơ gốc chứa đựng sự bâng khuâng của tác giả, dòng cảm xúc  đi từ việc thưởng thức ánh trăng tới  nhớ thương quê hương da diết
+ Bài thơ gốc có loạt động từ cho thấy hành động và  dòng cảm xúc trằn trọc, những băn khoăn của tác giả trong đêm thanh tĩnh