KHỞI ĐỘNG(kiểm tra bài cũ )
Xác định kiểu cảm ứng của các hiện tượng sau ở
thực vật?
Hướng trọng lực
Ứng động không sinh trưởng
Hướng nước
Ứng động không sinh trưởng
1
4
3
2
Hướng tiếp xúc
Ứng động không sinh trưởng
Ứng động sinh trưởng
Hướng sáng
5
7
8
6
THỰC VẬT
C A M U N G
U N G D O N G
2
3
4
1
H u O N G D O N G
T H U C V A T
Động vật cảm ứng bằng cách nào?
B. CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
Bài 26+27: CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
NỘI DUNG:

I. KHÁI NIỆM CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT .
II. CẢM ỨNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT .
1.Đặc điểm cảm ứng ở các nhóm động vật .
2.Chiều hướng tiến hóa về cảm ứng của động vật .
3. So sánh cảm ứng của thực vật và động vật .
4.Phân biệt phản xạ có điều kiện và không điều kiện
5. Vận dụng kiến thức trả lời câu hỏi ôn tập.

I. Khái niệm cảm ứng ở động vật
Bảo vệ cơ thể,
tránh tổn thương
- Khái niệm: Cảm ứng ở động vật là phản ứng (trả lời) lại các kích thích từ môi trường để tồn tại và phát triển.
- Ví dụ:
I - KHÁI NIỆM CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
Chim Sẻ xù lông giúp giữ ấm cơ thể
Trời trở lạnh
I. KHÁI NIỆM CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
Khi trời nóng
Chó thè lưỡi để làm mát
cơ thể
- Khái niệm: Cảm ứng ở động vật là phản ứng (trả lời) lại các kích thích từ môi trường để tồn tại và phát triển.
- Ví dụ:
- Phản ứng chậm
- Phản ứng nhanh
- Khó nhận thấy
- Hình thức kém đa dạng
- Dễ nhận thấy
- Hình thức đa dạng
Thực vật hướng sáng
Tay chạm vào vật nóng
Thực vật hướng sáng
Tay chạm vào vật nóng
- Khái niệm: Cảm ứng ở động vật là phản ứng (trả lời) lại các kích thích từ môi trường để tồn tại và phát triển.
- Ví dụ:
- Đặc điểm: Phản ứng nhanh chính xác, dễ nhận biết và phân biệt; hình thức đa dạng.
I. Khái niệm cảm ứng ở động vật
- Phản xạ là một dạng điển hình của cảm ứng.
I. Khái niệm cảm ứng ở động vật
Bộ phận tiếp nhận kích thích.
Đường dẫn truyền vào.
Bộ phận phân tích và tổng hợp.
Đường dẫn truyền ra.
Bộ phận thực hiện phản ứng.
I. Khái niệm cảm ứng ở động vật
Cung phản xạ gồm các bộ phận sau đây:
SƠ ĐỒ MỘT CUNG PHẢN XẠ
 Một bạn lỡ chạm tay vào gai nhọn và có phản ứng rụt tay lại. Hãy chỉ ra tác nhân kích thích, bộ phận tiếp nhận kích thích, bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin, bộ phận thực hiện phản ứng của hiện tượng trên?
Thần kinh trung ương
SƠ ĐỒ MỘT CUNG PHẢN XẠ
Bộ phận tiếp nhận kích thích
Tác nhân kích thích
Bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin
Bộ phận thực hiện phản ứng
Kích thích
Kích thích
Cơ co: Đó là phản xạ


Cơ co:
Phân biệt hiện tượng co cơ trong trường hợp sau:
Kích thích vào cơ đùi ếch Ếch còn sống?
Kích thích vào cơ đùi ếch đã cắt rời khỏi cơ thể?
Từ hiện tượng trên có thể kết luận như thế nào về khả năng cảm ứng của tế bào và các cơ quan trong cơ thể?
phản ứng chứ không phải là phản xạ.
Các dạng hệ thần kinh ở động vật
HTK DẠNG LƯỚI
HTK DẠNG CHUỖI HẠCH
HTK DẠNG ỐNG
CHƯA CÓ HỆ THẦN KINH
II. CẢM ỨNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
II.Cảm ứng ở các nhóm động vật
Động vật đơn bào
Chưa có
phản ứng bằng cách chuyển động cả cơ thể hoặc co rút chất nguyên sinh nhờ không bào co rút.
Tiến hoá trong hệ thần kinh
HỆ TK DẠNG LƯỚI
HỆ TK DẠNG CHUỖI HẠCH
HỆ TK ỐNG
Hệ thần kinh ở các loài động vật tiến hoá như thế nào?
Điền tên các bộ phận của hệ thần kinh dạng ống vào các ô hình chữ nhật dưới đây:
Não
Tủy sống
Hạch thần kinh
Dây thần kinh
Tổ chức thần kinh dạng ống chia thành nhiều bộ phận, mỗi bộ phận thực hiện những chức năng khác nhau nhờ đó các hoạt động của động vật ngày càng hoàn thiện , đa dạng, chính xác hơn.
Hoạt động của hệ thần kinh dạng ống
Giả sử bạn đang đi chơi,
bất ngờ gặp một con chó dại ngay trước mặt.
Bạn sẽ có phản ứng (hành động) gì?
Hãy cho biết bộ phận tiếp nhận kích thích,
bộ phận xử lí thông tin và quyết định hành động, bộ phận thực hiển của phản xạ tự vệ khi gặp chó dại
Hãy ghi lại tất cả những suy nghĩ diễn ra
trong đầu của bạn khi đối phó với chó dại
Đây là phản xạ không điều kiện hay là
phản xạ có điều kiện? Tại sao?
Một bạn lỡ chạm tay vào những chiếc gai
nhọn và có phản ứng rụt tay lại.
Thành phần tham gia ?
Tại sao khi chạm tay vào gai nhọn lại rụt tay lại?
Đây là kiểu phản xạ gì?
Làm sao phân biệt được
phản xạ không điều kiện
và phản xạ có điều kiện ?
BÍ KÍP
Phản xạ nào có cần tập luyện
là phản xạ có điều kiện

Phản xạ nào không cần tập
luyện là phản xạ không điều kiện
Phân biệt đặc điểm của hệ TK dạng lưới, hệ TK dạng chuỗi hạch và hệ TK dạng ống
Ngành ruột khoang: Thủy tức, Sao biển….
Các tế bào TK nằm rãi rác trong cơ thể liên hệ với nhau và liên hệ tế bào biểu mô cơ qua các dây TK mạng lưới tế bào thần kinh.
- Phản xạ
- Co toàn bộ cơ thể
Nhiều
Chưa thật chính xác
Ngành giun dẹp, giun tròn, chân khớp.
Các tế bào TK tập trung lại  hạch TK.
- Các hạch thần kinh nối với nhau bởi các dây TK chuỗi TK nằm dọc theo chiều dài cơ thể.
*Mỗi hạch điều khiển 1 vùng xác đinh trên cơ thể.
Phản xạ
-Co rút 1 phần cơ thể
- Phản ứng cục bộ tại các hạch TK nhưng chưa hoàn toàn chính xác.
Ít hơn so với hệ TK dạng lưới
Ngành ĐV có xương sống: cá, chim , thú……
Số lượng lớn TBTK tập trung lại  TK trung ương (não bộ và tủy sống)
và TK ngoại biên: hạch TK và dây TK

Phản xạ: không ĐK và có ĐK ngày càng tăng  phản ứng đa dạng và phong phú thích nghi tốt với mt sống.

Cao
Ít
BỔ SUNG THÔNG TIN

Hình não bộ nhìn từ trên xuống
Bán cầu não phải
Bán cầu não trái
Não bộ bổ dọc
Não bộ nhìn từ trên xuống
Bán cầu
não phải
Bán cầu
não trái
Nêu các thành phần chính của não bộ.
1
2
3
4
5
Bán cầu đại não
Tiểu não
Hành não
Não trung gian
Não giữa
Vùng vận động
Vùng thính giác
Vùng hiểu tiếng nói
Vùng cảm giác
Vùng thị giác
Vùng hiểu chữ viết
Vùng vận động ngôn ngữ
Vùng vị giác
8
1
2
3
4
5
6
7
8
 Các bộ phận của hệ thần kinh dạng ống có chức năng khác nhau. Đặc biệt, não phát triển mạnh là bộ phận cao cấp nhất tiếp nhận và xử lí hầu hết thông tin đưa từ bên ngoài vào, quyết định mức độ và cách phản ứng.
Bị liệt
Chân không cử động được, nói ngọng….
Mất trí nhớ
? Ch?p h�nh lu?t giao thụng, ph?i d?i mu khi tham gia giao thụng.
 Tiêm vacxin phòng bệnh viêm màng não.
Câu 1: Động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch có thể trả lời kích thích cục bộ vì:
A. số lượng tế bào thần kinh tăng.
B. mỗi hạch là một trung tâm điều kiển một vùng xác định của cơ thể.
C. các tế bào thần kinh trong hạch nằm gần nhau.
D. các hạch thần kinh liên hệ với nhau.
Bài tập vận dụng:
Câu 2: Trong các phát biểu sau:
(1) Phản xạ chỉ có ở những sinh vật có hệ thần kinh
(2) Phản xạ được thực hiện nhờ cung phản xạ
(3) Phản xạ được coi là một dạng điển hình của cảm ứng
(4) Phản xạ là khái niệm rộng hơn cảm ứng
Các phát biểu đúng về phản xạ là:
A. (1), (2) và (4)
B. (1), (2), (3) và (4)
C. (2), (3) và (4)
D. (1), (2) và (3)
Bài tập vận dụng:
Câu 3: Động vật có hệ thần kinh dạng lưới khi bị kích thích thì:
A. duỗi thẳng cơ thể.
B. co toàn cơ thể.
C. di chuyển đi chỗ khác.
D. co ở phần cơ thể bị kích thích.
Bài tập vận dụng:
Chọn đáp án đúng nhất:
Câu 4. Ở động vật, cảm ứng là:
Các phản xạ có điều kiện, giúp cơ thể thích nghi
với môi trường.
Khả năng tiếp nhận và trả lời các kích thích giúp
cơ thể tồn tại và phát triển.
Các phản xạ không điều kiện, giúp bảo vệ cơ thể.
Là sự thích nghi của cơ thể, do các hoocmon điều
Khiển.
A
C
B
D
Bài tập vận dụng:
Chọn câu đúng nhất:
Câu 5. Cơ thể động vật đã xuất hiện tổ chức thần kinh, nhưng đáp ứng không hoàn toàn chính xác bằng cách co rút toàn thân, xảy ra ở:
Cá
Giáp xác
Thân mềm
D
C
B
Ruột khoang
A
Bài tập vận dụng:
Câu 6:Đánh dấu x vào ô cho ý không đúng về ưu điểm cho hệ thần kinh dạng chuỗi hạch:
A – Nhờ có hạch TK nên số lượng của TBTK của động vật tăng lên.
B – Do các TBTK trong hạch nằm gần nhau và hình thành nhiều mối liên hệ với nhau nên khả năng phối hợp hoạt động giữa chúng được tăng cường.
C – Nhờ các hạch TK liên hệ với nhau nên kích thích nhẹ tại một điểm thì gây ra phản ứng toàn thân và tốn nhiều năng lượng.
D – Do mỗi hạch TK điều khiển một vùng xác định trên cơ thể nên động vật phản ứng chính xác hơn, tiết kiệm năng lượng hơn so với HTK dạng lưới.
X
Bài tập vận dụng:
Câu 7: Kể tên bộ phận tiếp nhận kích thích, bộ phận phân tích tổng hợp thông tin và bộ phận thực hiện của cung phản xạ ở động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch?
1)Bộ phận tiếp nhận kích thích:
 Các giác quan: mắt, da…
2)Bộ phận phân tích và tổng hợp:
 chuỗi hạch thần kinh
3) Bộ phận thực hiện:
 cơ, các nội quan,…
Câu 8: Mức độ cảm ứng ở động vật có xương sống là:
a. Phản ứng toàn thân
b. Phản ứng co rút
c. Phản xạ
d. Hình thức phản ứng
c. Phản xạ
Câu 9: Những phát biểu sau Đúng hay Sai?
a. Hệ thần kinh dạng ống cấu tạo từ nhiều tế bào thần kinh hơn hệ thần kinh dạng lưới.
b. Não gồm 5 phần.
c. Hệ thần kinh dạng ống hoạt động theo nguyên tắc cảm ứng.
d. Phản xạ có điều kiện sinh ra đã có.
Đúng
Đúng
Sai
Sai


Câu 10:Em hãy phân biệt các phản xạ có hay không có điều kiện trong mỗi ví dụ sau .







TRÒ CHƠI Ô CHỮ
Câu 1: 9 chữ cái
Hệ thần kinh của đĩa, châu chấu … thuộc dạng này
C H U Ô I H A C H

Câu 2: 10 chữ cái
Phản xạ thực hiện được là nhờ vào tổ chức này.
H E T H A N K I N H
Câu 3: 4 chữ cái
Tên của 1 loài động vật đơn bào chưa có tổ chức thần kinh
A M I P
Câu 4: 4 chữ cái
Hệ thần kinh của Sao biển, thuỷ tức… thuộc dạng này
L Ư Ơ I
Câu 5: 6 chữ cái
Phản ứng của sinh vật trước kích thích gọi là?
C A M Ư N G
Câu 6: 6 chữ cái
Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh gọi là?
P H A N X A
 VỀ NHÀ
1. HỌC BÀI, CHÚ Ý KHUNG GHI NHỚ CUỐI CÁC BÀI 26+27

2. CHUẨN BỊ BÀI 28 +29+30
Cảm ơn cô và các em đã chú ý lắng nghe!