Tiết 37, 38: C?NH KHUYA
R?M TH�NG GIấNG
1. Tác giả:
- Người chiến sĩ cách mạng, anh hùng dân tộc, vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam.
- Là nhà văn, nhà thơ lớn của Việt Nam.
- Là danh nhân văn hóa thế giới.
- Hồ Chí Minh (1890-1969):
I. Tìm hiểu chung
- Quê ở Làng Sen, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
2. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác:
+ “Cảnh khuya”: 1947
“Rằm tháng giêng”: 1948
+ Viết ở chiến khu Việt Bắc trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp (1946 – 1954)
- Thể thơ:
Thất ngôn tứ tuyệt.
- Bố cục:
+ 2 câu đầu: Cảnh núi rừng Việt Bắc.
+ 2 câu sau: Tâm trạng của Bác.
Viết bằng chữ quốc ngữ
4 câu, mỗi câu 7 chữ, hiệp vần ở tiếng cuối các câu 1,2,4
Cảnh khuya
Rằm tháng giêng
Viết bằng chữ hán, bản dịch thơ bằng thể thơ lục bát.
xa, hoa, nhà;
- Phương thức biểu đạt:
Biểu cảm
2 phần
viên, thiên, thuyền
+ 2 câu đầu: C?nh trang r?m thỏng giờng trờn sụng Vi?t B?c.
+ 2 câu sau: Hỡnh ?nh con ngu?i
Việt Bắc
A. B�i Cảnh khuya
(Hồ Chí Minh)
II. Phõn tớch
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
- Nghệ thuật: So sánh
->Làm cho bức tranh có nhiều tẩng lớp, đường nét, hình khối, lung linh ánh sang, quấn quýt, giao hoà
Tạo bức tranh thiên nhiên trong trẻo, tràn đầy sức sống, lung linh huyền ảo, cổ kính trang nghiêm.
1. Hai câu thơ đầu.
- L?y dộng tả tĩnh.
-> Cảnh gần gũi với con người, trẻ trung đầy sức sống.
->Tiếng suối nhấn mạnh cảnh đêm khuya tĩnh lặng, thanh bình.
- Di?p t?, nhõn hoỏ:
2. Câu tho cu?i:
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
- Nghệ thuật:
vì say mê cảnh đẹp (tâm hồn thi sĩ)
Bác yêu thiên nhiên
=> S? ho� h?p gi?a tõm h?n ngh? si v� ch?t chi?n si t?o nờn phong thỏi ung dung l?c quan c?a Bỏc.
+ So sánh:
-> nhấn mạnh, chuyển tiếp ý thơ
+ Điệp ngữ:
“chưa ngủ”
-> mở ra hai phía tâm trạng
vì lo nỗi nước nhà (chất chiến sĩ)
yờu nu?c
Sự hoà hợp giữa tình yêu thiên nhiên và tình yêu đất nước trong con người Bác
Khắc hoạ vẻ đẹp thiên nhiên của núi rừng Việt Bắc.
Cảnh khuya
B. RẰM THÁNG GIÊNG
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thuỷ tiếp xuân thiên;
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.
Phiên âm
Dịch nghĩa
Đêm nay, đêm rằm tháng riêng, trăng đúng lúc tròn nhất,
Sông xuân, nước xuân tiếp giáp với trời xuân;
Nơi sâu thẳm mịt mù khói sóng bàn việc quân;
Nửa đêm quay về trăng đầy thuyền.
Dịch thơ
Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn màu trời them xuân;
Giữa dòng bàn bạc việc quân,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.
1. Hai câu thơ đầu”
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thuỷ tiếp xuân thiên;
(Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn màu trời them xuân;)
Cảnh đêm rằm tháng giêng
+ “nguyệt chính viên”
trăng đúng lúc tròn, viên mãn nhất
-> Tạo không gian cao rộng, bát ngát, tràn đầy ánh trăng
+ Điệp từ “xuân”
-> vẻ đẹp và đầy sức sống mùa xuân đang tràn ngập cả đất trời.
+ Không gian cao rộng, bát ngát tràn đầy ánh sang và sức sống của mùa xuân.
+ Tình yêu thiên nhiên thiết tha sâu nặng.
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.
(Giữa dòng bàn bạc việc quân,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.)
2. Hai câu thơ cuối:
- Hình ảnh con người.
“Yên ba thâm xứ ”
“đàm quân sự”
“nguyệt mãn thuyền”
nơi sâu thẳm mịt mù khói sóng
bàn bạc việc quân
-> yêu quê hương, cách mạng.
trăng đầy thuyền
-> phong thái ung dung, lạc quan, tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng; tâm hồn giao cảm, giao hoà với thiên nhiên.
Trong phong trào học tập và làm theo tấm guơng đạo đức Hồ Chí Minh hiện nay, qua bài thơ này, em học tập đưuợc điều gì ở Bác?
III. Tổng kết.
* Ghi nhớ: (SGK- 143)
1. Nghệ thuật:
2. Nội dung:
Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt.
Sử dụng hiệu quả biện pháp tu từ so sánh, điệp từ.
Ngôn từ bình dị, gợi cảm.
Vẻ đẹp vừa cổ điển vừa hiện đại.
- Hai b�i tho miờu t? ảnh trăng ở chiến khu Việt Bắc huyền ảo, tràn đầy sức sống.
Thể hiện tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu nưu?c và phong thái ung dung, lạc quan cu? Bỏc H?.
Câu 1: Nghệ thuật so sánh trong câu thơ Tiếng suối trong nhuư tiếng hát xa có tác dụng gì?
IV. Luyện tập: Chọn phưuơng án trả lời đúng nhất:
a. Làm cho tiếng suối gần gũi với con nguười.
b. Gợi sự tĩnh lặng, huyền diệu trong đêm rừng Việt Bắc.
c. Thể hiện cách cảm nhận riêng của Bác so với các nhà thơ khác khi cùng viết về một đối tưu?ng.
d. Cả a, b, c
Câu 2: Giá trị nội dung, nghệ thuật chủ yếu của bài thơ Cảnh khuya là:
a. Thể hiện tình yêu thiên nhiên
b. Thể hiện tình yêu nưuớc sâu sắc, tâm hồn nhạy cảm, ung dung.
d. Cả a,b,c đúng
c. Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, bút pháp cổ điển và hiện đại, biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, điệp từ.
HưU?ng dẫn học ở nhà
Học thuộc lòng bài thơ "Cảnh khuya" và "R?m thỏng giờng" trình bày cảm nhận về bài thơ.
Tìm đọc các bài thơ về trăng của Bác.
Soạn bài: "Th�nh ng?" v� "Cỏch l�m b�i van bi?u c?m v? tỏc ph?m van h?c"