CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
Nguyễn Trãi
(1380 -1442)
I. Tìm hiểu chung
1. Quốc âm thi tập
1. Quốc âm thi tập
+ Gồm 254 bài, là tập thơ Nôm sớm nhất hiện còn.
+ Với tập thơ này Nguyễn Trãi trở thành một trong những người đặt nền móng và mở đường cho sự phát triển của thơ tiếng Việt.
+ Nội dung: Phản ánh vẻ đẹp con người Nguyễn Trãi: người anh hùng với lí tưởng nhân nghĩa, yêu nước, thương dân, nhà thơ với tình yêu thiên nhiên, quê hương, con người, cuộc sống,.
+ Nghệ thuật: Thể thơ thất ngôn Đường luật của trung Quốc đã được Nguyễn Trãi sử dụng thuần thục như thể thơ dân tộc, có chen vào những câu thơ lục ngôn.
+ Cấu trúc: bốn phần
Vô đề (Ngôn chí, Mạn thuật, Tự thán, Tự thuật, Bảo kính cảnh giới)
Môn thì lệnh (thời tiết)
Môn hoa mộc (cây cỏ)
Môn cầm thú (thú vật)
2. Bài thơ Cảnh ngày hè
Côn Sơn
Côn Sơn
II. Đọc hiểu

1. Đọc văn bản
2. Bố cục
2 phần
- Câu đầu và năm câu tiếp theo: Cảnh ngày hè (bức tranh thiên nhiên)
- Hai câu cuối: Tâm hồn của tác giả (bức tranh tâm hồn
3. Đọc hiểu chi tiết
a. Bức tranh thiên nhiên, cuộc sống
Rồi, hóng mát thuở ngày trường
Ngắt nhịp 1/5 ? Nhịp ngắt bất thường
? Nhấn mạnh sự rỗi rãi bất thường trong cuộc đời Nguyễn Trãi.
? Ô�ng mở lòng mình đón vẻ đẹp thanh bình, yên vui của thiên nhiên, cuộc sống.
+ Miêu tả qua nhiều giác quan:
Thị giác:
Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
? Ngắt nhịp �, dùng động từ mạnh, tính từ chỉ gam màu đậm,
? Lột tả được sức sống mãnh liệt của thiên nhiên gợi cảm giác xanh tươi dày đặc của cành lá.
Khứu giác:
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
? Lắng mình vào cảnh vật để cảm nhận hết hương sắc của thiên nhiên với cảm nhận tinh tế
? Vẽ được bức tranh thiên nhiên cuối hè
Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương
- Dùng điển tích ? Bộc lộ niềm ao ước có chiếc đàn của vua Thuấn ? Gãy khúc Nam Phong.
? Câu kết có sáu chữ tạo nên sự dồn nén trong tình cảm, cảm xúc của nhà thơ ? Thể hiện tâm hồn nặng trĩu nỗi đau đớn và sâu lắng tinh thần trách nhiệm cao cả của nhà thơ.
* Tác giả mong cho dân giàu đủ, ấm no, hạnh phúc. Điều đó đã trở thành khát vọng, ước ao, lí tưởng suốt đời ông ? Tư tưởng đậm chất thẩm mỹ và nhân văn sâu sắc.
? Nghệ thuật

- Từ ngữ giản dị, quen thuộc với những danh từ, động từ, tính từ, giàu sắc biểu cảm.
- Sự hài hoà màu sắc, âm thanh của bức tranh thiên nhiên, cuộc sống.
- Sử dụng câu lục ngôn làm cho ý thơ chắc khoẻ, đối cân, góp phần Việt hoá thể thơ cổ Trung Quốc.
Ghi nhớ : SGK