(Bảo kính cảnh giới - bài 43)
Nguyễn Trãi
Nguyễn Trãi (1380 - 1442)
Là anh hùng dân tộc, nhà văn hóa lớn, đại thi hào của dân tộc Việt Nam.
Tác giả:
“Quốc âm thi tập”
Là tác phẩm đầu tiên viết bằng chữ Nôm.
Có 254 bài thơ, trong đó có 61 bài thuộc nhóm “Bảo kính cảnh giới”.
Phản ánh vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi.
Thể thơ: thất ngôn bát cú xen lục ngôn
Nêu ý chính về "Quốc âm thi tập" ?
Quốc âm thi tập
Bài thơ có thể được sáng tác năm 1438 - 1439.
Khi nhà thơ về nghỉ ở Côn Sơn
Hoàn cảnh ra đời bài thơ
Phần 1(6 câu đầu):
Bức tranh thiên nhiên, cuộc sống


Phần 2 (2 câu cuối):
Vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ
Rồi, hóng mát thuở ngày trường,
Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.
Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.
Bố cục

Cảnh ngày hè

Rồi, hóng mát thuở ngày trường,
Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.
Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.
Đặc trưng bức tranh mùa hè được thể hiện qua hình ảnh và câu thơ nào?
“Rồi, hóng mát thuở ngày trường”
Và câu
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

"Hòe lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương"
Em có nhận xét gì về cách dùng từ ở các câu thơ?
“Rồi, hóng mát thuở ngày trường,
Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.”
“Rồi, hóng mát thuở ngày trường,
Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.”
“Đằng đẵng ngày chầy giương tán nắng
Đùn đùn bóng rợp phủ màn hoè”
(Lê Thánh Tông)
“Ngoài hiên lửa lựu luống thè be”
(Lê Thánh Tông)
và
“Đầu tường lửa lựu lập loè đâm bông”
(Nguyễn Du)
Em hãy nhận xét về cách ngắt nhịp của 2 câu thơ
“ Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”

“Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”
Nhà thơ cảm nhận cuộc sống của người dân ở góc độ âm thanh
“Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”
“Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều”
(Huy Cận)
Thị giác
Khứu giác
Thính giác
Ấn tượng và tưởng tượng
Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
Em hãy cho biết bức tranh thiên nhiên, cuộc sống được tác giả cảm nhận qua những giác quan nào?

“Rồi, hóng mát thuở ngày trường,
Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.”
- Tâm hồn Nguyễn Trãi rất tinh tế nhạy cảm, lãng mạn, yêu thiên nhiên tha thiết
Từ sự cảm nhận vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên , cuộc sống em hiểu gì về tâm hồn Nguyễn Trãi?
“Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương”
Bui một tấc lòng ưu ái cũ
Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông.
( Thuật hứng - bài 2 )
Hổ phách, phục linh nhìn mấy biết
Dành còn để trợ dân này.
( Tùng )
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
( Cáo bình Ngô)
Bài thơ thể hiện vẻ đẹp tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi, dồng thời bộc lộ khát vọng về cuộc sống thanh bình, hạnh phúc cho nhân dân.
Em hãy nêu chủ đề bài thơ ?
Tổng kết:
Nội dung:
- Bài thơ là bức tranh ngày hè đẹp, sinh động và đầy sức sống.
- Qua bức tranh thấy được vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi.
Nghệ thuật:
- Bài thơ vừa mang nét trang trọng cổ điển vừa bình dị, tự nhiên.
- Sử dụng các câu thơ lục ngôn.
BÀI TẬP VỀ NHÀ
Qua bài thơ ta thấy tâm hồn Nguyễn Trãi như thế nào?

2. Phân tích bài thơ.