Kiểm tra bài cũ
• Có hai cách chia câu:
1. Chia câu theo cấu tạo.
2. Chia câu theo mục đích nói.

Khi chia câu theo
cấu tạo thì có những
kiểu câu nào?

• Có các kiểu câu
•

câu ghép
câu đơn
câu đặc biệt

Câu chia theo
mục đích nói có
mấy kiểu câu?
-Có 4 kiểu câu:

Câu nghi vấn
Câu cầu khiến
Câu cảm thán
3

Tiết 77-78:
CÂU NGHI VẤN

I. Đặc điểm hình thức
và chức năng chính
1.Ví dụ: sgk/11
2. Nhận xét

Em hãy phân loại
các câu trong
đoạn trích trên
theo mục đích
nói?

Em hãy đọc đoạn trích sau và
trả lời câu hỏi:
“Vẻ nghi ngại hiện ra sắc mặt,
con bé hóm hỉnh hỏi mẹ một
cách thiết tha:
-Sáng nay người ta đấm u có
đau lắm không?
Chị Dậu khẽ gạt nước mắt:
- Không đau con ạ!
- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà
không ăn khoai? Hay là u
thương chúng con đói quá?”
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

I.Đặc điểm hình thức
và chức năng chính
1.Ví dụ: sgk/11
2. Nhận xét
Quan sát các câu
nghi vấn trong VD
và cho biết dấu
hiệu nào giúp em
nhận diện được?

Em hãy đọc đoạn trích sau và
trả lời câu hỏi:
“Vẻ nghi ngại hiện ra sắc mặt,
con bé hóm hỉnh hỏi mẹ một
cách thiết tha:
-Sáng nay người ta đấm u có
đau lắm không ?
Chị Dậu khẽ gạt nước mắt:
- Không đau con ạ!
- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà
không ăn khoai ? Hay là u
thương chúng con đói quá ?
( Ngô Tất Tố, Tắt đèn

- Sáng nay người ta đấm u có đau lắm không?
- Thế

làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?

- Hay là u thương chúng con đói quá?
Câu nghi vấn trong đoạn
trích trên dùng để làm gì?

I. Đặc điểm hình thức và chức năng chính
1. Ví dụ
2. Nhận xét
a. Hình thức:
- Câu có từ ngữ nghi vấn: ai, gì, nào, tại sao, đâu,
bao giờ, bao nhiêu, à, ử, hả, chứ, (có)… không,
(đã)…chưa hoặc có từ hay (nối các vế quan hệ lựa
chọn)
- Kết thúc cuối câu có dấu chấm hỏi (?).
b. Chức năng chính: Dùng để hỏi
3. Ghi nhớ: SGK tr11

Quan sát hình ảnh, đặt câu nghi vấn diễn tả
được nội dung của tranh.

Quan sát hình ảnh, đặt câu nghi vấn diễn tả
được nội dung của tranh.

CHIẾC NÓN KÌ DIỆU
Câu 1 (tr12) Xác định câu nghi
vấn và nêu đặc điểm hình thức.
a/ Văn là gì? Văn là vẻ đẹp.
Chương là gì? Chương là vẻ
sáng….

RẤT TIẾC
TUYỆT
QUÁ

CHIẾC NÓN KÌ DIỆU
Câu 2/(tr12) Trong câu nghi vấn
sau có thể thay từ hay bằng từ
hoặc được không? vì sao?
a/ Mình đọc hay tôi đọc?

RẤT TIẾC
TUYỆT
QUÁ

CHIẾC NÓN KÌ DIỆU
Câu 3/(tr13) Có thể đặt dấu
chấm hỏi vào cuối câu sau được
không? Vì sao?
d/ Biển nhiều khi rất đẹp, ai
cũng thấy như thế.

RẤT TIẾC
TUYỆT
QUÁ

CHIẾC NÓN KÌ DIỆU
5/ Hãy cho biết sự khác nhau về
hình thức và ý nghĩa của hai câu
sau:
a/ Bao giờ anh đi Hà Nội?
b/ Anh đi Hà Nội bao giờ?

RẤT TIẾC
TUYỆT
QUÁ

CHIẾC NÓN KÌ DIỆU
Nhận xét của em về hai câu nghi vấn
sau (gợi ý: đặc điểm hình thức, chức
năng, sắc thái nghĩa)
a/ - Ông ăn cơm chưa?- Ông ăn rồi.
b/ - Ông ăn cơm chưa ạ? - Ông ăn rồi.

RẤT TIẾC
TUYỆT
QUÁ

II. LUYỆN TẬP
Câu 1 (sgk/11): Xác định câu nghi vấn trong những
đoạn trích sau. Những đặc điểm hình thức nào cho biết
đó là câu nghi vấn?
a) Rồi hắn chỉ luôn vào mặt chị Dậu:
phải không?
- Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải
không? Đấy!
Chị hãy nói với ông cai, để ông ấy ra kêu với quan
cho! Chứ ông lí tôi thì không có quyền dám cho chị
khất một giờ nào nữa!
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Tại sao
b) Tại
sao con người lại phải khiêm tốn như thế??
Đó là vì cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất tận, mà
tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng
thật ra chỉ là những giọt nước bé nhỏ giữa đại
dương bao la.
(Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh hoa xử thế)

• Câu 2: sgk/11: Xét các câu sau và trả lời câu hỏi:
b) Em được thì cho anh xin
Hay là em để làm tin trong nhà?
•
(Ca dao)
• c) Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và
ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại
tươi đẹp như thủa còn sung túc?
•
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

Bài tập 4 (SGK,tr13):
“Anh có khỏe không?”

“Anh đã khỏe chưa?”

- Hình thức: câu nghi
vấn sử dụng cặp từ
“có…không”

- Hình thức: câu nghi vấn sử
dụng cặp từ “đã…chưa”

- Ý nghĩa: hỏi thăm sức
khỏe thời điểm hiện tại,
không biết tình trạng sức
khỏe trước đó của người
được hỏi.

- Ý nghĩa: hỏi thăm sức khỏe
thời điểm hiện tại, người hỏi
biết rõ trước đó tình trạng
sức khỏe của người được hỏi
không tốt.

Bài tập 5 (SGK,tr13):
Bao giờ anh đi Hà Nội?

Anh đi Hà Nội bao giờ?

- Hình thức: từ nghi - Hình thức: từ nghi
vấn “bao giờ” đứng ở vấn “bao giờ” đứng ở
đầu câu
cuối câu
- Ý nghĩa: hỏi về thời - Ý nghĩa: hỏi về thời
điểm sẽ thực hiện hành gian đã thực hiện hành
động “đi”
động “đi”