Khởi
động
Nhìn
hình
đặt
câu

GV sẽ đưa ra những
hình ảnh.
Các em suy nghĩ
nhanh và đặt câu
liên quan đến bức
ảnh.

Tiết 96:
CÂU PHỦ ĐỊNH

Bố cục
I. Đặc điểm hình thức và
chức năng
II. Luyện tập

I. Đặc
điểm
hình thức
và chức
năng:

Ví dụ 1

a) Nam đi Huế.
b) Nam không đi
Huế.
c) Nam chưa đi
Huế.
d) Nam chẳng đi
Huế.

 Các câu (b),
(c), (d) có đặc
điểm
hình
thức gì khác
so với câu
(a)?
 Những câu
này có gì khác
với câu (a) về
chức năng?

a) Nam đi
Huế.
Không có từ phủ định.

Khẳng định sự việc

b) Namkhông
không đi
Huế. chưa
đi
c) Namđi
chưa đi
chẳng
Huế. đi
d) Nam chẳng đi
Có thêm từ phủ định.
Huế.
Phủ định sự việc
 Phủ định miêu tả

Thầy sờ vòi bảo:
- Tưởng con voi như thế nào, hoá ra nó
sun sun như con đỉa.
Thầy sờ ngà bảo:
Ví dụ 2
- Không phải, nó chần chẫn như cái
đòn càn. 
Thầy sờ tai bảo:
- Đâucâu
có!có
Nótừbè
bèphủ
như
cái quạt thóc.
- Tìm những
ngữ
định?
- Mấy ông thầy bói xem voi dùng những câu có
từ ngữ phủ định để làm gì?

Ví dụ 2
Câu có từ
ngữ phủ
định
Tác
dụng:

Không phải…
Đâu có!...

Phản bác một ý kiến
 Phủ định bác
bỏ

Câu phủ định là câu có những từ ngữ
phủ định như: không, chẳng, chả,
chưa, không phải (là), chẳng phải (là),
đâu có phải (là), đâu (có) …

GHI
NHỚ

Câu phủ định dùng để:

- Thông báo, xác nhận không có sự
vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào
đó (Câu phủ định miêu tả)
- Phản bác 1 ý kiến, 1 nhận định
(Câu phủ định bác bỏ)

Lưu ý:
1/ Trẫm rất đau xót vì điều đó, không thể không dời đổi
Từ phủ định + Từ phủ định  Ý nghĩa khẳng định

2/ Câu chuyện ấy ai chẳng biết.
Từ nghi vấn + Từ phủ định  Ý nghĩa khẳng định

3/ A: Cái Lan xinh quá nhỉ!
B: Nó mà xinh á?

 Câu nghi vấn mang ý phủ định

II.
Luyệ
n

3 nhóm cùng thảo luận trong 3' để
trả lời bài 1 và 2 (SGK – tr53)

Vòng
1
Ai
nhanh
hơn?

Sau 3', 1 nhóm trình bày.

Các nhóm khác nhận xét.

Bài 1

a) Câu: Tất cả quan chức nhà nước vào
buổi sáng ngày khai trường đều chia
nhau đến dự lễ khai giảng ở khắp các
trường học lớn nhỏ. Bằng hành động đó,
họ muốn cam kết rằng, không có ưu tiên
nào lớn hơn ưu tiên giáo dục thế hệ trẻ
cho tương lai
-> Không có câu phủ định bác bỏ.

Bài 1
b) Câu: Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì
đâu! là câu ông giáo nói ra để phản bác suy nghĩ
của lão Hạc trước đó (Cái giống nó cũng khôn! Nó
cứ làm in như nó trách tôi;…)

-> Câu phủ định bác bỏ: Cụ cứ … gì đâu!
c) Câu: Không, chúng con không đói nữa đâu. là
câu cái Tí bác bỏ lại điều mà nó cho là mẹ nó (chị
Dậu) đang nghĩ: mấy đứa con đang đói quá.

-> Câu phủ định bác bỏ: Không, cúng … đâu.

Bài 2
 Cả ba câu đều là những câu phủ định vì đều có chứa
những từ ngữ phủ định nhưng mang ý khẳng định  Nhấn
mạnh hơn ý cần diễn đạt
 Những câu tương đương là:
a) …, song lại có ý nghĩa.
b) …, mọi người đều từng ăn…
c) …, ai cũng có một lần nghển cổ…

Bài 3
Câu: Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp.
Nếu Tô Hoài thay từ phủ định không bằng từ chưa thì phải
viết lại câu văn này như thế nào? Nghĩa của câu có thay đổi không?
Câu nào phù hợp với câu chuyện hơn, vì sao?

-> Viết lại câu: Choắt chưa dậy được, nằm thoi thóp.
-> Nghĩa câu thay đổi vì: chưa_ là có thể dậy được,
không_ là nằm luôn.
-> Câu có từ không phù hợp vì văn bản cho biết
Choắt sau đó chết.

Bài Tập 4

Vòng
2
Đáp
nhanh

Các câu sau có phải câu phủ định không?
Những câu này dung để làm gì? Đặt những câu
có ý tương đương?
a/ Đẹp gì mà đẹp!
b/ Làm gì có chuyện đó!
c/ Bài thơ này mà hay à?
d/ Cụ tưởng tôi sung sướng hơn à?
- Các câu trên không phải câu phủ định.
- Chúng dùng để biểu thị ý phủ định.
- Đặt câu tương đương: a/ Không đẹp tí nào!

Bài
tập
5

Đọc đoạn trích sau và cho biết: Có thể thay quên bằng
không, chưa bằng chẳng được không? Vì sao?

Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như
cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt
gan uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài
nội
cỏ,
nghìn
xác
này
gói
trong
da
ngựa,
ta
cũng
vui
lòng.
Vòng
-> Không thể thay thế cho nhau vì:
2
+ Quên: biểu thị ý nghĩa không lưu tâm, đây không phải
Đáp từ phủ định.
+ Chưa, không, chẳng là từ phủ định nhưng khác ý
nha
nghĩa. Không, chẳng: phủ đinh tuyệt đối, chưa: phủ định
nh
tương đối.

Hướng dẫn tự học
 Vẽ sơ đồ tư duy tổng kết bài học + Lấy ví dụ
 Hoàn thiện bài tập sgk vào vở
 Soạn bài: Hịch tướng sĩ
1/ Tìm hiểu tác giả, tác phẩm.
2/ Đọc văn bản trả lời các câu hỏi SGK/61.

Xin cảm ơn các
thầy cô giáo và
các em!