UBND HUYỆN TAM NÔNG

TRƯỜNG TIỂU HỌC AN HÒA 1

Môn học: Tập làm văn
Bài dạy: Cấu tạo bài văn tả đồ vật

Giáo viên: Mai Anh Tuyến

Trò chơi : Ô cửa bí mật

1

2

3

4

Cái cối tân

Cái cối xinh xinh xuất hiện như một giấc mộng, ngồi chễm chệ giữa gian
nhà trống.
U gọi nó là cái cối tân. Cái vành, cái áo đều làm bằng nan tre. Hai cái tai
nó bằng tre già màu nâu. Mỗi tai có một cái lỗ tròn xoe. Lúc nào, tai cũng tỉnh táo
để nghe ngóng. Cối có hai hàm răng bằng gỗ dẻ. U gọi là dăm. Răng nó nhiều, ken
vào nhau. Vậy nên, người ta nói “chật như nêm cối”. Nói đến cối lại phải nói đến
cần. Cái cần dài bằng tre đực vàng óng. Đầu cần là củ tre, có cái chốt. Cái chốt
bằng tre mà rắn như đanh, móc vào tai cối. Từ chỗ tay cầm có cái thừng buộc vào
xà nhà. Đẩy đi kéo lại cối kêu ù ù.
Chọn được ngày lành tháng tốt, u đong một gánh thóc vàng ươm về. Đổ
vào lòng cối, u xay thử. Từ xung quang cối, gạo lẫn trấu chảy xuống vành rào rào
như mưa. U vốc ra một nắm, tải ra, thổi phù phù. Cả vốc gạo chỉ lỏi vài hạt thóc.
U gật đầu nói: “Cối tuy mới, chửa thuần nhưng mà nó xay được thế này là nhất
đấy!” Cứ thế ngày lại ngày qua, đêm đêm tôi xay lúa với u. Đêm đêm tiếng cối ù ù
vui cả xóm...
Cái cối xay cũng như những đồ dùng đã sống cùng tôi – cái võng đay, cái
chiếu manh, cái mâm gỗ, cái giỏ cua, cái chạn bát, cái giường nứa… - tất cả, tất cả
chúng nó đều cất tiếng nói: “Chúng tôi được sống cùng với tuổi thơ anh. Chúng
tôi hoàn toàn không muốn nhờ vả anh cái gì. Chúng tôi chỉ muốn theo dõi từng
bước anh đi…”
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o
Theo Duy Khán

Thứ sáu ngày 09 tháng 12 năm 2022

Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

I.Nhận xét
1.Đọc bài văn và trả lời câu hỏi:
a) Bài văn tả cái gì?
Bài văn tả cái cối xay gạo bằng tre.

ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

Thứ sáu ngày 09 tháng 12 năm 2022

Tập làm văn

I/ Nhận xét

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

Bài văn được chia làm mấy đoạn?
Bài văn được chia làm 4 đoạn.
Đoạn 1: Cái cối xinh xinh . . . gian nhà trống.
Đoạn 2: U gọi nó là cái cối tân . . . cối kêu ù ù.
Đoạn 3: Chọn được ngày lành . . . vui cả xóm.
Đoạn 4: Cái cối xay . . .theo dõi từng bước anh
đi.
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

Thứ sáu ngày 09 tháng 12 năm 2022
Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

b) Tìm các phần mở bài, kết bài. Mỗi phần ấy nói lên đều gì ?
Mở bài: (Đoạn 1) Cái cối xinh xinh xuất hiện như một
giấc mộng, ngồi chễm chệ giữa gian nhà trống.

 Giới thiệu về cái cối xay.
Kết bài: ( Đoạn 4) Cái cối xay cũng như những đồ dùng
đã sống cùng tôi - cái võng đay, cái chiếu manh, cái mâm
gỗ, cái giỏ cua, cái chạn chén, cái giường nứa,...-tất cả, tất
cả chúng nó đều cất tiếng nói: “ Chúng tôi được sống cùng
với tuổi thơ anh. Chúng tôi hoàn toàn không muốn nhờ vả
anh cái gì. Chúng tôi chỉ muốn theo dõi từng bước anh
đi...”
 Tình cảm của bạn nhỏ với các đồ dùng trong nhà.
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

Thứ sáu ngày 09 tháng 12 năm 2022

Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Phần mở bài dùng giới thiệu đồ vật được miêu tả.
Phần kết bài thường nói đến tình cảm, sự gắn bó thân
thiết của người với đồ vật đó hay ích lợi của đồ vật ấy.
c) Các phần mở bài, kết bài đó giống với những cách mở
bài, kết bài nào đã học ?
 Giống kiểu mở bài trực tiếp và kết bài mở rộng
trong văn kể chuyện.
Thế nào là mở bài trực tiếp?
Mở bài trực tiếp là giới thiệu ngay đồ vật sẽ tả là cái cối tân.
Thế nào là kết bài mở rộng?
Kết bài mở rộng là bình luận thêm về đồ vật.
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

9. dây thừng
6. cần cối

3. cái tai

7. đầu cần

2. cái áo
5. hàm răng

1. cái vành
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

8. cái chốt
4. lỗ tai

DĂM CỐI

ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

d) Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào?
Đoạn 1.
 Tả

hình dáng cái cối.

cái vành

hai cái tai
hàm răng cối
cần cối

từ ngoài

vào trong

phần chính

phần phụ

cái áo

lỗ tai
dăm cối
đầu cần
cái chốt

ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

dây thừng

Đoạn 3:

Cái cối dùng để xay lúa.
Tiếng cối làm vui cả xóm.
 Tả công dụng của cái cối.

ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

Để miêu tả cái cối tác giả đã sử dụng những biện pháp
nghệ thuật nào ?
Những hình ảnh so sánh
- Chật như nêm cối.
- Cái chốt bằng tre mà rắn như đanh.
Những hình ảnh nhân hóa
- Tai cũng tỉnh táo để nghe ngóng.
- Tất cả chúng nó đều cất tiếng nói.
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

Theo em, khi tả một đồ vật, ta cần tả những gì ?

Tả bao quát toàn bộ đồ vật.
Khi miêu tả

Tả những bộ phận có đặc điểm nổi bật.

Thể hiện tình cảm với đồ vật.

Thứ sáu ngày 9 tháng 12 năm 2022
Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

Để miêu tả cái cối tác giả đã sử dụng những giác quan nào ?

Mắt

Tai

II. Ghi nhớ:

Bài
văn
miêu
tả
đồ vật

Mở bài
Thân bài

Trực tiếp hoặc gián tiếp
Tả bao quát đồ vật
Tả các đặc điểm nổi
bật và công dụng của
đồ vật.

Kết bài

Mở rộng hoặc
Không mở rộng

II. Ghi nhớ:
1. Bài văn miêu tả đồ vật có ba phần là mở bài, thân bài và
kết bài.
2. Có thể mở bài theo kiểu trực tiếp hay gián tiếp và kết bài
theo kiểu mở rộng hoặc không mở rộng.
3.Trong phần thân bài, trước hết, nên tả bao quát toàn bộ
đồ vật rồi tả những bộ phận có đặc điểm nổi bật.

Luyện tập
Ở phần thân bài tả cái trống trường, một bạn học sinh
đã viết:
Anh chàng trống này tròn như cái chum, lúc nào cũng chễm chệ
trên một cái giá gỗ kê ở trước phòng bảo vệ. Mình anh ta được
ghép bằng những mảnh gỗ đều chằn chặn, nở ở giữa, khum nhỏ lại
ở hai đầu. Ngang lưng quấn hai vành đai to bằng con rắn cạp nong,
nom rất hùng dũng. Hai đầu trống bịt kín bằng da trâu thuộc kĩ,
căng rất phẳng.
Sáng sáng đi học tới gần trường, tôi nghe thấy tiếng ồm ồm giục
giã “Tùng! Tùng! Tùng!” là chúng tôi rảo bước cho kịp giờ vào
học.Vào những lúc tập thể dục, anh trống lại “cầm càng” cho
chúng tôi theo nhịp “Cắc, tùng! Cắc, tùng!”đều đặn. Khi anh ta “xả
hơi” một hồi dài là lúc chúng tôi cũng được “xả hơi” sau một buổi
học.

Thứ sáu ngày 09 tháng 12 năm 2022
Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

a. Tìm câu văn tả bao quát cái
trống.
b. Nêu tên những bộ phận của
cái trống được miêu tả.
c. Tìm những từ ngữ tả hình
dáng, âm thanh của cái trống.
d. Viết thêm phần mở bài và
kết bài để thành bài văn hoàn
chỉnh

III. Luyện tập:

a. Tìm câu văn tả bao quát cái trống.
Anh chàng trống này tròn như cái chum,
lúc nào cũng chễm chệ trên một cái giá
gỗ kê trước phòng bảo vệ.

ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

Thứ sáu ngày 09 tháng 12 năm 2022
Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
b. Nêu tên những bộ phận của cái trống được
miêu tả.

Mình trống
Ngang lưng trống
Hai đầu trống

ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

c. Tìm những từ ngữ tả hình dáng, âm thanh
của cái trống.
•Hình dáng: - Tròn như cái chum.
- Mình anh ta được ghép bằng những mảnh gỗ đều chằn
chặn, nở ở giữa, khum nhỏ lại ở hai đầu.
- Ngang lưng quấn hai vành đai to bằng con rắn cạp nong,
nom rất hùng dũng.
- Hai đầu bịt kín bằng da trâu thuộc kĩ, căng rất phẳng.
•Âm thanh:
- Tiếng trống ồm ồm giục giã “Tùng ! Tùng ! Tùng!”.
- Trống “cầm càng” theo nhịp “Cắc, tùng ! Cắc, tùng!” đều
đặn.
- Trống “xả hơi” một hồi dài.
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

d) Viết thêm phần mở bài và kết bài để thành
bài văn hoàn chỉnh.
Mở bài: Giới thiệu về cái trống.
Kết bài: Nêu tình cảm của em với cái
trống.
Cá nhân làm vào vở

ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

4. Vận dụng
Trình bài những điều em biết được qua bài học hôm nay
eo
MB th c
rự
t
u
ể
i
k
tiếp

K
kiể B th
e
u
mở khô o
rộ ng
ng

eo
th mở
B
K ểu
ki n g
ộ

cả m c
u
Nê ĩ hoặ
ngh cảm
tình

u
ệ
i ẽ
h
t s
i
t
ớ
ậ
i
G ồ v tả
đ

CẤU TẠO
BÀI VĂN
MIÊU TẢ
ĐỒ VẬT

kiểu
o
e
h
t
MB
ếp
gián ti

ba

o

Tả át
qu

Tả n
hữ ng
phận bộ
có đ
ặc đ
iểm
nổi
bật
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

?
Toàn thân vàng tựa kén tằm
Hay đứng xó xỉnh hay nằm lê la
Thế mà ngoan nhất trong nhà
Có em dọn dẹp thật là tinh tươm
Là cái gì?
Đáp án
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

?
Cái gì dài một gang tay
Bé vẽ bé viết ngày ngày ngắn đi
Là cái gì?
Đáp án
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

?
Có chân mà chẳng biết đi
Quanh năm suốt tháng đứng ì một nơi
Bạn bè chăn, chiếu, gối thôi
Cho người nằm ngủ thảnh thơi đêm ngày.
Là cái gì?
Đáp án
ThiÕt kÕ bëi: Chu Thanh Th¶o

?
Trông như viên kẹo nhỏ
Có cả tròn lẫn vuông
Giúp học trò sửa lỗi
Nào sợ dây bẩn mình
Đáp án

Là cái gì?