TẬP LÀM VĂN 5 - TUẦN 1 - TIẾT 1

Cấu tạo bài văn tả cảnh
TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỨC XUÂN – LỚP 5A7

NĂM HỌC 2022 - 2023

Tác giả: Vũ Đức Tứ

Trường Tiểu học Đức Xuân – TP Bắc Kạn
Cấu tạo bài văn tả cảnh

Thứ năm ngày 8 tháng 9 năm 2022

Tập làm văn

I. Nhận xét

II. Ghi nhớ - SGK trang 12

III. Luyện tập
Em hãy nêu những dạng văn miêu tả đã học ở chương trình lớp 4?

Những dạng văn miêu tả đã học là: tả con vật, đồ vật, cây cối.
Bài tập 1:

Đọc và tìm các phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn dưới đây:
Hoàng hôn trên sông Hương

Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh lạ lùng, đến nỗi tôi cảm thấy hình như có một cái gì đang lắng xuống thêm một chút nữa trong thành phố vốn hằng ngày đã rất yên tĩnh này.

Mùa thu, gió thổi mây về phía cửa sông, mặt nước phía dưới cầu Tràng Tiền đen sẫm lại, trong khi phía trên này lên mãi gần Kim Long, mặt sông sáng màu ngọc lam in những vệt mây hồng rực rỡ của trời chiều. Hình như con sông Hương rất nhạy cảm với ánh sáng nên đến lúc tối hẳn, đứng trên cầu chăm chú nhìn xuống, người ta vẫn còn thấy những mảng sắc mơ hồng ửng lên như một thứ ảo giác trên mặt nước tối thẳm. Phố ít người, con đường ven sông như dài thêm ra dưới vòm lá xanh của hai hàng cây.

Phía bên sông, xóm Cồn Hến nấu cơm chiều, thả khói nghi ngút cả một vùng tre trúc. Đâu đó, từ sau khúc quanh vắng lặng của dòng sông, tiếng lanh canh của thuyền chài gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nước, khiến mặt sông nghe như rộng hơn. Và khi dãy đèn bên đường bắt đầu thắp lên những quả tròn màu tím nhạt, chuyển dần sang màu xanh lá cây và cuối cùng nở bung ra trong màu trắng soi rõ mặt người qua lại thì khoảnh khắc yên tĩnh của buổi chiều cũng chấm dứt.

Huế thức dậy trong một nhịp chuyển động mới, đi vào cuộc sống ban đầu của nó.

Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường
Bài văn được chia làm mấy đoạn?
Bài văn gồm 4 đoạn:

Đoạn 1 - Mở bài: _Cuối buổi chiều,… rất yên tĩnh này_

Nội dung:

Huế đặc biệt yên tĩnh lúc hoàng hôn
Thân bài: chia làm 2 đoạn

Đoạn 2: _Mùa thu,……..hai hàng cây_

Nội dung:
Đoạn 3: _Phía bên sông,…chấm dứt_

Nội dung:

Màu sắc của sông Hương từ lúc hoàng hôn đến lúc tối hẳn

Hoạt động của con người bên bờ sông, trên mặt sông từ lúc hoàng hôn đến lúc thành phố lên đèn
Đoạn 4 - Kết bài: Huế thức dậy …..của nó.

Nội dung:

Sự thức dậy của Huế sau hoàng hôn
Mây chiều rực rỡ

Màu ngọc lam

Thuyền chài

Xóm Cồn Hến

Cầu Trường Tiền
Bài tập 2: Thứ tự miêu tả trong bài văn trên có gì khác với bài Quang cảnh làng mạc ngày mùa mà em đã học? Từ hai bài văn đó, hãy rút ra nhận xét về cấu tạo của bài văn tả cảnh.
Bài: Quang cảnh làng mạc ngày mùa_._

- Giới thiệu màu sắc bao trùm của làng quê ngày mùa là màu vàng.

Bài: Hoàng hôn trên sông Hương.

- Nêu nhận xét chung về sự yên tĩnh của Huế lúc hoàng hôn.
Bài: Quang cảnh làng mạc ngày mùa_._

- Tả các màu vàng rất khác nhau của cảnh vật.

Bài: Hoàng hôn trên sông Hương.

- Tả sự thay đổi sắc màu và sự yên tĩnh của Huế lúc hoàng hôn.
Bài: Quang cảnh làng mạc ngày mùa_._

- Tả thời tiết hoạt động của con người.

Bài: Hoàng hôn trên sông Hương.

-Tả hoạt động của con người bên bờ sông, trên mặt sông lúc bắt đầu hoàng hôn đến khi thành phố lên đèn. Tả sự thức dậy của Huế sau hoàng hôn.
Bài: Quang cảnh làng mạc ngày mùa_._

Bài: Hoàng hôn trên sông Hương.

* Tả từng bộ phận của cảnh

*Tả sự thay đổi của cảnh vật theo thời gian
II. Ghi nhớ:

Bài văn tả cảnh thường có ba phần:

*Mở bài: giới thiệu bao quát cảnh sẽ tả *Thân bài: Tả từng phần của cảnh hoặc sự thay đổi của cảnh theo thời gian *Kết bài: nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ của người viết
Nhận xét cấu tạo của bài văn sau

Nắng trưa

Nắng cứ như từng dòng lửa xối xuống mặt đất.

Buổi trưa ngồi trong nhà nhìn ra sân, thấy rất rõ những sợi không khí nhỏ bé, mỏng manh, nhẹ tênh, vòng vèo lượn từ mặt đất bốc lên, bốc lên mãi.

Tiếng gì xa vắng thế? Tiếng võng kẽo kẹt kêu buồn buồn từ nhà ai vọng lại. Thỉnh thoảng, câu ru em cất lên từng đoạn ạ ời… Hình như chị ru em. Em ngủ và chị cũng thiu thiu ngủ theo. Em chợt thức làm chị bừng tỉnh và tiếp tục câu ạ ời. Cho nên câu hát cứ cất lên từng đoạn rồi ngừng lại, rồi cất lên, rồi lại lịm đi trong cái nặng nề của hai mi mắt khép lại.

Con gà nào cất lên một tiếng gáy. Và ở góc vườn, tiếng cục tác làm nắng trưa thêm oi ả, ngột ngạt. Không một tiếng chim, không một sợi gió. Cây chuối cũng ngủ, tàu lá lặng đi như thiếp vào trong nắng. Đường làng vắng ngắt. Bóng tre, bóng duối cũng lặng im.

Ấy thế mà mẹ phải vơ vội cái nón cũ, đội lên đầu, bước vào trong nắng, ra đồng cấy nốt thửa ruộng chưa xong.

Thương mẹ biết bao nhiêu, mẹ ơi!

Theo Băng Sơn
Thảo luận nhóm 2

1.Bài văn _Nắng trưa _có mấy phần?

2.Nội dung chính từng phần là gì?
Bài văn “ Nắng trưa” gồm 3 phần

*Mở bài: Câu mở đầu – Nhận xét chung về nắng trưa.
2. Thân bài : gồm 4 đoạn

Đoạn 1: Từ _Buổi trưa ngồi trong nhà => _đến _bốc lên mãi._

Nội dung:Hơi đất trong nắng trưa dữ dộị
Đoạn 2_ :_Từ_ Tiếng gì xa vắng _đến _hai mi => mắt khép lại_.

Nội dung: Tiếng võng đưa và câu hát ru em trong nắng trưa.

Đoạn 3: Từ _Con gà nào _đến _bóng duối => cũng lặng im. _

Nội dung: Cây cối và con vật trong nắng trưa_. _
Đoạn 4: Từ _Ấy thế mà _đến _cấy nốt thử_a => _ruộng chưa xong Nội dung: _Hình ảnh người mẹ trong nắng trưa.

3. Kết bài: Câu cuối – Cảm nghĩ về mẹ.

II. Ghi nhớ:

Bài văn tả cảnh thường có ba phần:

*Mở bài: giới thiệu bao quát cảnh sẽ tả *Thân bài: Tả từng phần của cảnh hoặc sự thay đổi của cảnh theo thời gian *Kết bài: nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ của người viết