MÔN: TẬP LÀM VĂN

Khởi động

Hoàng hôn trên sông Hương
Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh lạ lùng, đến nỗi
tôi cảm thấy hình như có một cái gì đang lắng xuống thêm một chút nữa trong
thành phố hằng ngày đã rất yên tĩnh này.
Mùa thu, gió thổi mây về phía cửa sông, mặt nước phía dưới cầu Tràng
Tiền đen sẫm lại, trong khi phía trên này lên mãi gần Kim Long, mặt sông sáng
màu ngọc lam in những vệt mây hồng rực rỡ của trời chiều. Hình như con sông
Hương rất nhạy cảm với ánh sáng nên đến lúc tối hẳn, đứng trên cầu chăm chú
nhìn xuống, người ta vẫn còn thấy những mảng sắc mơ hồng ửng lên như một
thứ ảo giác trên mặt nước tối thẳm. Phố ít người, con đường ven sông như dài
thêm ra dưới vòm lá xanh của hai hàng cây.
Phía bên sông, xóm Cồn Hến nấu cơm chiều, thả khói nghi ngút cả một
vùng tre trúc. Đâu đó, từ sau khúc quanh vắng lặng của dòng sông, tiếng lanh
canh của thuyền chài gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nước, khiến
mặt sông nghe như rộng hơn. Và khi dãy đèn bên đường bắt đầu thắp lên những
quả tròn màu tím nhạt, chuyển dần sang màu xanh lá cây và cuối cùng nở bung
ra trong màu trắng soi rõ mặt người qua lại thì khoảnh khắc yên tĩnh của buổi
chiều cũng chấm dứt.
Huế thức dậy trong một nhịp chuyển động mới, đi vào cuộc sống ban đầu
của nó.
Theo HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

Một số hình ảnh trên sông Hương

Cầu Tràng Tiền

Dân vạn đò

Xóm Cồn Hến

Xóm Cồn Hến

Hoàng hôn trên sông Hương

(1) Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh

lạ lùng, đến nỗi tôi cảm thấy hình như có một cái gì đang lắng
xuống thêm một chút nữa trong thành phố hằng ngày đã rất yên
tĩnh này.

(2) Mùa thu, gió thổi mây về phía cửa sông, mặt nước phía

dưới cầu Tràng Tiền đen sẫm lại, trong khi phía trên này lên
mãi gần Kim Long, mặt sông sáng màu ngọc lam in những vệt
mây hồng rực rỡ của trời chiều. Hình như con sông Hương rất
nhạy cảm với ánh sáng nên đến lúc tối hẳn, đứng trên cầu chăm
chú nhìn xuống, người ta vẫn còn thấy những mảng sắc mơ
hồng ửng lên như một thứ ảo giác trên mặt nước tối thẳm. Phố ít
người, con đường ven sông như dài thêm ra dưới vòm lá xanh
của hai hàng cây.

(3)

Phía bên sông, xóm Cồn Hến nấu cơm chiều, thả khói nghi
ngút cả một vùng tre trúc. Đâu đó, từ sau khúc quanh vắng lặng
của dòng sông, tiếng lanh canh của thuyền chài gỡ những mẻ cá
cuối cùng truyền đi trên mặt nước, khiến mặt sông nghe như
rộng hơn. Và khi dãy đèn bên đường bắt đầu thắp lên những
quả tròn màu tím nhạt, chuyển dần sang màu xanh lá cây và
cuối cùng nở bung ra trong màu trắng soi rõ mặt người qua lại
thì khoảnh khắc yên tĩnh của buổi chiều cũng chấm dứt.

(4)

Huế thức dậy trong một nhịp chuyển động mới, đi vào cuộc
sống ban đầu của nó.
Theo HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

+ Tìm các phần MB,
TB, KB
+ Xác định nội
dung của từng
phần

(1)

(2)

Mở bài:

Thân bài:

(3)

(4)

Kết bài:

Giới thiệu màu sắc bao
trùm làng quê ngày
mùa là màu vàng.
- Tả các màu vàng rất
khác nhau của cảnh, của
vật.
- Tả thời tiết, hoạt động
của con người.

Tả từng bộ
phận của cảnh
(trình tự không
gian)

Thể hiện tình yêu quê
hương của tác giả.

Tả sự thay đổi
cảnh theo thời
gian (trình tự
thời gian)

Chúng ta cần làm gì để bảo vệ
cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp?

Ghi nhớ

III. Luyện tập:

+ Đọc kĩ bài văn Nắng trưa
+ Xác định từng phần của bài văn
+ Tìm nội dung chính của từng phần
+ Xác định trình tự miêu tả của bài văn:
mỗi đoạn của phần thân bài và nội dung
của từng đoạn.

Nắng trưa
Nắng cứ như từng dòng lửa xối xuống mặt đất.
Buổi trưa ngồi trong nhà nhìn ra sân, thấy rất rõ những sợi không khí
nhỏ bé, mỏng mảnh, nhẹ tênh, vòng vèo lượn từ mặt đất bốc lên, bốc lên
mãi.
Tiếng gì xa vắng thế? Tiếng võng kẽo kẹt kêu buồn buồn từ nhà ai
vọng lại. Thỉnh thoảng, câu ru em cất lên từng đoạn ạ ời… Hình như chị
ru em. Em ngủ và chị cũng thiu thiu ngủ theo. Em chợt thức làm chị bừng
tỉnh và tiếp tục câu ạ ời. Cho nên câu hát cứ cất lên từng đoạn rồi ngừng
lại, rồi cất lên, rồi lại lịm đi trong cái nặng nề của hai mi mắt khép lại.
Con gà nào cất lên một tiếng gáy. Và ở góc vườn, tiếng cục tác làm
nắng trưa thêm oi ả, ngột ngạt. Không một tiếng chim, không một sợi gió.
Cây chuối cũng ngủ, tàu lá lặng đi như thiếp vào trong nắng. Đường làng
vắng ngắt. Bóng tre, bóng duối cũng lặng im.
Ấy thế mà mẹ phải vơ vội cái nón cũ, đội lên đầu, bước vào trong nắng,
ra đồng cấy nốt thửa ruộng chưa xong.
Thương mẹ biết bao nhiêu, mẹ ơi!
Theo BĂNG SƠN

Mở bài: (Câu văn đầu) Nhận xét chung về nắng trưa.
Thân bài: Cảnh vật trong nắng trưa (gồm 4 đoạn)
Đoạn 1:
(từ Buổi trưa trong nhà… đến bốc lên mãi): Hơi đất trong nắngdữ dội.
Đoạn 2:
(từ Tiếng gì xa vắng… đến hai mi mắt khép lại): Tiếng võng tiếng hát ru em
trong nắng trưa.
Đoạn 3:
(từ Con gà nào… đến bóng duổi cũng lặng im): Cây cối và con vật trong nắng
trưa.
Đoạn 4:
(từ Ấy thế mà… đến cấy nốt thửa ruộng chưa xong): Hình ảnh mẹ trong nắng
trưa.
Kết bài: (câu cuối – kết bài mở rộng): Cảm nghĩ về mẹ.

Ghi nhớ

MÔN: TẬP LÀM VĂN

1. Đọc đoạn văn dưới đây:

a. Tác giả tả những sự vật gì trong buổi sớm mùa thu?
b.Tác giả quan sát bằng những giác quan nào?
c. Tìm một chi tiết thể hiện sự quan sát tinh tế của tác giả

Buổi sớm trên cánh đồng
Từ làng, Thủy đi tắt qua đồng để ra bến tàu điện. Sớm đầu thu mát
lạnh. Giữa những đám mây xám đục, vòm trời hiện ra như những
khoảng vực xanh vòi vọi. Một vài giọt mưa loáng thoáng rơi trên
chiếc khăn quàng đỏ và mái tóc xõa ngang vai của Thủy; những sợi
cỏ đẫm nước lùa vào dép Thủy làm bàn chân nhỏ bé của em ướt
lạnh. Người trong làng gánh lên phố những gánh rau thơm, những
bẹ cải sớm và những bó hoa huệ trắng muốt. Bầy sáo cánh đen mỏ
vàng chấp chới liệng trên cánh đồng lúa mùa thu đang kết đòng.
Mặt trời đã mọc trên những ngon cây xanh tươi của thành phố.

a,Tác giả tả những sự vật gì trong buổi
sớm mùa thu?
Buổi sớm trên cánh đồng
Từ làng, Thủy đi tắt qua đồng để ra bến tàu điện. Sớm đầu
thu mát lạnh. Giữa những đám mây xám đục, vòm trời hiện
ra như những khoảng vực xanh vòi vọi. Một vài giọt mưa
loáng thoáng rơi trên chiếc khăn quàng đỏ và mái tóc xõa
ngang vai của Thủy; những sợi cỏ đẫm nước lùa vào dép
Thủy làm bàn chân nhỏ bé của em ướt lạnh. Người trong làng
gánh lên phố những gánh rau thơm, những bẹ cải sớm và
những bó hoa huệ trắng muốt. Bầy sáo cánh đen mỏ vàng
chấp chới liệng trên cánh đồng lúa mùa thu đang kết đòng.
Mặt trời đã mọc trên những ngon cây xanh tươi của thành
phố.

a,Những
sự vật
trong buổi
sớm mùa
thu

- Tả cánh đồng buổi sớm,
đám mây, vòm trời, những
giọt mưa, những sợi cỏ,
những gánh rau, những bó
hoa huệ của người bán hàng,
bầy sáo liệng trên cánh đồng,
mặt trời mọc

b. Tác giả quan sát bằng những giác
quan nào?
- Tác giả quan sát bằng xúc giác: (cảm giác của làn
da): thấy sớm đầu thu mát lạnh, một vài giọt mưa
loáng thoáng rơi trên khăn và tóc, những sợi cỏ đẫm
nước làm ướt lạnh bàn chân.
- Bằng thị giác: (mắt) thấy đám mây xám đục, vòm
trời xanh vòi vọi, vài giọt mưa …

c, Tìm một chi tiết thể hiện sự quan sát tinh tế của
tác giả
Rất nhạy cảm, tế nhị, có khả năng đi sâu
vào những chi tiết rất nhỏ, rất sâu sắc.

- Vòm trời hiện ra như những khoảng vực xanh vòi vọi 
gợi cảm giác một không gian rộng lớn, khoáng đãng.
- Bầy sáo cánh đen mỏ vàng chấp chới liệng trên cánh đồng
lúa mùa thu đang kết đòng  gợi vẻ đẹp thanh bình, êm ả
của làng quê Việt Nam.

Bài 2. Lập dàn ý bài văn tả cảnh một buổi
sáng (hoặc trưa, chiều) trong vườn cây
(hay trong công viên, trên đường phố,
trên cánh đồng, nương rẫy).
Bài văn tả cảnh thường có ba phần
• Mở bài: Giới thiệu bao quát về cảnh sẽ tả
• Thân bài: Tả từng phần của cảnh hoặc sự thay
đổi của cảnh theo thời gian.
• Kết bài: Cảm nghĩ của em về cảnh vật đó.

Vườn cây

dinh thi bich thuy

Công viên nước

dinh thi bich thuy

Nương rẫy

dinh thi bich thuy

Cánh đồng

dinh thi bich thuy

Đường phố

dinh thi bich thuy

Gợi ý:
- Mở bài:
Em tả cảnh gì ở đâu? vào thời gian nào? lí do em
chọn cảnh vật để miêu tả là gì?
- Thân bài: Tả nét nổi bật của cảnh vật
+ Tả theo thời gian
+ Tả theo trình tự từng bộ phận
- Kết bài: Cảm nghĩ của em về cảnh vật đó.

Tả bình minh trong vườn
• 1.Mở bài : Giới thiệu khoảnh vườn nhỏ bé của nhà mình buổi
sớm mai.
• 2. Thân bài: Tả cảnh vật trong vườn:
- Màn sương đang tan dần, khoảnh vườn đang tỉnh giấc.
- Cây cối trong vườn tươi tắn, những bông hoa đua nhau nở
khoe sắc dưới ánh nắng bình minh. Ong bướm múa lượn…
- Những hạt sương tan dần tạo thành muôn lạch nước nhỏ xíu.
- Cô gió đánh nhịp cho lá cây vui hát rì rào…
3. Kết bài: Em thích ngắm nhìn khoảnh vườn vào buổi bihf
minh, yêu quý khu vườn.