Kính chào quý thầy cô về dự giờ
thăm lớp
Môn Ngữ văn
Lớp 6C

Kiểm tra bài cũ
1. Thế nào là thành phần chính, thành phần phụ của
câu?
2. Xác định thành phần chính và thành phần phụ của
câu sau:
Buổi sáng, núi đồi, thung lũng, làng bản chìm
trong biển mây mù.
Buổi sáng, núi đồi, thung lũng, làng bản chìm trong biển
TN
C1
C2
C3
V
mây mù.

Câu
Mục đích giao tiếp
(chức năng)

Câu
ngh
i
vấn

Câu
cảm
thá
n

Câu
cầu
khiến

Cấu tạo ngữ pháp
(hình thức)

Câu
trần
thuật

Câu
đơn

Câu trần thuật đơn

Câu
ghép

Tiết 110. Tiếng Việt
CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN

I. Tìm hiểu bài
1. Câu trần thuật đơn là gì?

Ví dụ

1. Tuệ Tĩnh là nhà danh y lỗi lạc đời Trần.
C

V

(Dùng để giới thiệu nhân vật trong văn tự sự, miêu tả)

2. Cai Tứ là một người đàn ông thấp và gầy (...).
C

V

(Dùng để tả đặc điểm của nhân vật trong văn tự sự, miêu tả)
3. Lan là người bạn tốt của tôi.
C

V

(Nêu một ý kiến)

4. Một đêm nọ, Thận thả lưới ở một bến vắng như thường lệ.
(Dùng để kể về một sự việc của người)
TN

C

V

Câu trần thuật đơn

5. Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được.
C1

V1

C2

V2

(Dùng để nêu một ý kiến)

Câu trần thuật ghép

Câu trần thuật đơn

Do một cụm
C-V tạo thành

2. Ghi nhớ: Sgk - 101

Dùng để giới thiệu,
tả hoặc kể về một
sự vật, sự việc
hay để nêu một ý kiến

Luyện tập

Bài tập 1/101
Tìm câu trần
thuật đơn trong
đoạn trích dưới
đây. Cho biết
những câu trần
thuật đơn ấy
dùng để làm gì?

Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một
ngày trong trẻo, sáng sủa (1). Từ khi
có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô
Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con
người thì, sau mỗi lần dông bão, bao
giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng
như vậy (2). Cây trên núi đảo lại thêm
xanh mượt, nước biển lại lam biếc đặm
đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng
giòn hơn nữa(3). Và nếu cá có vắng
tăm biệt trong ngày động bão, thì nay
lưới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi
(4).
(Nguyễn Tuân)

Trả lời: Các câu trần thuật đơn
(1) Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong
CN
VN

trẻo, sáng sủa.

Câu 1: Giới thiệu, miêu tả vẻ đẹp của Cô Tô.

(2)Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô
mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì, sau
mỗi lần dông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng
trong sáng như vậy.
CN

Câu VN
2: Nêu ý kiến nhận xét về vẻ đẹp trong
sáng của Cô Tô sau trận bão.

(3) Cây trên núi đảo lại thêm xanh mượt, nước biển lại lam
C1
C2
V1
biếc đậm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa.
V2
C3
V3
(4) Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong ngày động bão,
C1
V1
thì nay lưới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi.
C2
V2
=> Câu 3, 4 không phải là câu trần thuật đơn.
Là câu trần thuật ghép.

Bài tập 2/102:

Nhóm 1
Câu a

Nhóm 2
Câu b
Thời gian: 3 phút

Nhóm 3
Câu c

Bài tập 2/102: Dưới đây là một số câu mở đầu các truyện
em đã học. Chúng thuộc loại câu nào và có tác dụng gì ?
a) Ngày xưa, ở miền đất Lạc Việt, cứ như bây giờ là Bắc Bộ
nước ta, có một vị thần thuộc nòi rồng, con trai thần Long
Nữ, tên là Lạc Long Quân.
(Con Rồng cháu Tiên)
Câu trần thuật đơn - giới thiệu nhân vật chính:
Lạc Long Quân
b) Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ.

Câu trần thuật đơn - giới thiệu nhân(Ếch
vật chÝnh:
con
ếch
ngồi đáy
giếng)
c) Bà
đỡ trần
Trầnthuật
là người
Triều.vật(Vũ
Trinh)
Câu
đơnhuyện
- giới Đông
thiệu nhân
chÝnh:
bà đỡ Trần

Bài tập 3/ 102 Cách giới thiệu nhân vật chính
trong những truyện sau có gì khác với cách giới
thiệu nêu trong bài tập 2?

(Cách giới thiệu nhân vật chính ở bài tập 3 khác
cách giới thiệu nhân vật chính ở bài tập 2 như
thế nào?)

B
T

2

3

Câu / đoạn văn

a. Có một con ếch sống lâu ngày trong
một giếng nọ. (Ếch ngồi đáy giếng)
b. Bà đỡ Trần là người huyện Đông
Triều. (Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng)
b. Hùng Vương thứ mười tám có một
người con gái tên là Mị Nương, người
đẹp như hoa, tính nết hiền dịu. Vua cha
yêu thương nàng hết mực, muốn kén
cho con một người chồng thật xứng
đáng.
Một hôm, có hai chàng trai đến cầu
hôn.
( Sơn Tinh, Thủy Tinh )

Cách giới
thiệu nhân vật

Giới thiệu ngay
nhân vật chính

Giới thiệu
nhân vật phụ
trước.
Từ những việc
làm, quan hệ
của nhân vật
phụ mới giới
thiệu nhân vật
chính.

Bài 4/ 103 Ngoài tác dụng giới thiệu nhân vật, câu

mở đầu sau đây còn có tác dụng gì?

a)Xưa
a)Xưa có
có một
một người
người thợ
thợ mộc
mộc dốc hết vốn trong nhà ra mua
gỗ để làm nghề đẽo cày.
(Đẽo cày giữa đường)
b)Người
b) Người
kiếm
kiếm
củicủi
têntên
mỗmỗ
ở huyện
Giang đang bổ
huyện Lạng
Lạng Giang,
củi ở sườn núi, thấy dưới thung lũng phía xa cây cỏ lay
động không ngớt mới vác búa đến xem thấy một con
hổ trán trắng, cúi đầu cào bới đất nhảy lên, vật xuống,
thỉnh thoảng lấy tay móc họng mở miệng nhe cái răng,
máu me, nhớt dãi trào ra.
(Vũ Trinh)
→ Ngoài việc giới thiệu nhân vật, các câu mở đầu trên
còn miêu tả hoạt động của nhân vật.

Bài tập 5/ 103. Chính tả (nhớ- viết)

Chép lại ba khổ thơ đầu bài thơ Lượm của Tố Hữu

Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
Tình cờ chú cháu
Gặp nhau Hàng Bè
Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt

Ca lô đội lệch
Mồm huýt sáo vang
Như con chim chích

Cái đầu nghênh nghênh

Nhảy trên đường vàng…

1. Tuệ Tĩnh là nhà danh y lỗi lạc đời Trần.
2. Cai Tứ là một người đàn ông thấp và gầy
3. Lan là người bạn tốt của tôi.

Hướng dẫn về nhà
• Học thuộc ghi nhớ Sgk-101.
• Hoàn thành các bài tập trên
vào vở; làm tiếp bài tập 3a, 3c
và bài tập 5 (sgk- 102,103).
• Xem trước bài: Câu trần
thuật đơn có từ là.