CHƯƠNG III: VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM

BÀI 29
CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
Phần dành cho đơn vị
Không thấy
mầm bệnh
Không thấy khuẩn lạc
ép
Dịch
ép
Lọc qua nến lọc vi khuẩn
Dịch lọc
Cây không bệnh
Cây bị bệnh
Cây bị bệnh
Khái niệm.
1. Sự phát hiện ra virut.
Thí nghiệm I.vanopxki
Quan sát hình và cho biết virus có cấu tạo gồm mấy phần? Những phần đó là gì?
2. Khái niệm
Virut là thực thể chưa có cấu tạo tế bào
Có kích thước siêu nhỏ ( đo bằng nm ).
Cấu tạo đơn giản chỉ gồm một loại axit nucleic được bao bọc bởi vỏ protein.
Sống kí sinh nội bào bắt buộc.
Phân loại dựa vào axit nucleic, cấu trúc vỏ capsit, có hay không có vỏ ngoài.
Virut AND : đậu mùa, viêm gan B…
Virut ARN : cúm, viêm não Nhật Bản…
Hãy cho biết virut là gì ?
II. Hình thái và cấu tạo.
1. Cấu tạo của virut.
II. Hình thái và cấu tạo.
1. Cấu tạo của virut.
VIRUT TRẦN
VIRUT CÓ VỎ NGOÀI
Virut có cấu tạo gồm thành phần chính nào? Đó là gì?
Dựa vào cấu tạo chung của virut, có thể có mấy loại virut? Kể tên.
Tất cả virut đều có hai thành phần cơ bản : lõi axit nucleic ( hệ gen ) và vỏ protein ( capsit ).
Có 2 loại virut:
Virut không có vỏ ngoài là virut trần.
Virut có thêm một vỏ bao bên ngoài vỏ capsit gọi là virut có vỏ ngoài.
Cấu tạo virut có vỏ ngoài
Gồm hai phần chính:
Nucleocapsit là phức hợp axit nucleic và vỏ capsit.
Vỏ ngoài có thêm gai glycoprotein





Virut có vỏ ngoài cấu tạo cơ bản gồm mấy phần chính ?
Đó là những thành phần nào ?
Vỏ ngoài: lớp kép phốtpholipit và prôtêin tương tự màng sinh chất bảo vệ virut.
Gai glycoprotein làm nhiệm vụ kháng nguyên, giúp vi rút bám trên bề mặt tế bào vật chủ.
Vỏ ngoài của virut có bản chất là gì? Nó có tác dụng gì?
Gai glycôprôtêin có tác dụng gì ?
Lõi a.nucleic (bộ gen của virut) có thể là ADN hoặc ARN,
mạch đơn hoặc mạch kép.
Lõi a.nucleic (bộ gen của sinh vật nhân thực) là ADN mạch kép.
Bộ gen của virut có điểm gì khác so với so với bộ gen của sinh vật nhân thực?
B? gen c?a virut
B? gen c?a sv nhõn th?c
- V? capsit du?c c?u t?o t? nh?ng don v? hỡnh thỏi l� capsome.
- Virut c�ng l?n, s? lu?ng capsome c�ng nhi?u
(?) Vỏ capsit của virut được cấu tạo từ đơn vị gì ?
(?) Kích thước, hình thái của virut phụ thuộc vào các đơn vị capsome ra sao ?
Tác dụng bao bọc bên ngoài, bảo vệ lõi axit nuclêic.
(?) Tác dụng vỏ capsit là gì ?
VIRUT TMV
VIRUT HIV
VIRUT ADENO
PHAGO T2
II. Hình thái và cấu tạo.
2. Hình thái của virut.
Dựa vào cách sắp xếp các capsome tạo thành vỏ capsit. Cho biết virut có bao nhiêu dạng hình thái ? Mỗi hình thái tương ứng là virut nào ?
Hình thái của virut gồm 3 dạng chủ yếu:
Cấu trúc xoắn
Cấu trúc khối
Cấu trúc hỗn hîp
Virut khảm thuốc lá
Phagơ T2
Virut HIV
Khối đa diện
Khối cầu
Virut dại
Virut viêm não
Hãy cho biết đặc điểm hình thái của mỗi loại cấu trúc ?
2. Hình thái của virut
Quan sát thí nghiệm
của Franken và Conrat
Thành phần nào giữ vai trò
quyết định?
Axit nucleic có vai trò quyết định đặc điểm virut
Tại sao chủng phân lập được
không phải là chủng B
Lấy a. nucleic của chủng A + protein B-> tự lắp ráp -> tạo chủng lai. Chủng lai mang hệ gen chủng A.
Khi nhiễm chủng lai vào cây, hệ gen chủng A được nhân lên và đồng thời tạo khuôn là protein chủng A .Vậy nhiễm vào cây virut nhân lên là chủng A.
2. Hình thái
Một số bệnh do Virút gây ra ở người:
Bệnh Sars
Bệnh AIDS
Một số bệnh do Virút gây ra ở động vật:

Một số bệnh do Virút gây ra ở thực vật:
Bệnh củ khoai tây hình thoi
Bệnh khảm thuốc lá
Virut kí sinh ở vi khuẩn
VIRUT KÝ SINH VK E.COLI
VIRUT Kí SINH VK SALMONELLA
Theo em có thể nuôi virut trên môi trường nhân tạo như nuôi vi khuẩn đươc không?
H12
Không thể nuôi cấy được vì virút là
kí sinh nội bào bắt buộc.
Chúng chỉ nhân lên được trong tế bào sống.


Em giải thích tại sao virut phân lập được không phải là chủng B?

Virut nhận được không phải là chùng B vì virut lai
mang hệ gen của virut chủng A.
Em có đồng ý với ý kiến cho rằng virut là thể vô sinh? Giải thích
Ngoài tế bào chủ, virut biểu hiện như là thể vô sinh. ( có thể tách a.nucleic ra khỏi vỏ protein thành 2 chất riêng. Khi trộn với nhau trở thành virut hoàn chỉnh).
Nhiễm virut hoàn chỉnh vào vật chủ, chúng biểu hiện như thể sống. ( nhân lên, tạo thế hệ virut mới mang đặc điểm di truyền virut ban đầu ).

Virut ở thực vật thường truyền từ cây này sang cây khác qua những loài côn trùng hút nhựa cây: rệp…
Virut ở động vật truyền đi nhờ động vật hút máu: động vật trung gian truyền bệnh hay tiếp xúc trực tiếp các vết thương hở.
Virut ở thực vật, động vật lan truyền bằng cách nào?
- Virut dùng tiêu diệt các loài côn trùng gây hại thực vật : virut tái tổ hợp diệt sâu đo bắp cải, thuốc trừ sâu sinh học chứa virut Baculo diệt sâu ăn lá,...
Em có biết virut được ứng dụng gì trong đời sống thường ngày?
CỦNG CỐ
Thứ nhất : virut không có cấu tạo tế bào, cấu tạo thì rất đơn giản ( một số có thêm vỏ ngoài).
Thứ hai: virut không thể sống độc lập, phải ký sinh vào tế bào chủ để thực hiện các hoạt động sinh hóa.
Thứ ba: ở bên ngoài môi trường ( ngoài tế bào chủ ) thì là thể vô sinh. Nhưng khi nhiễm vào cơ thể sống thì biểu hiện như thể sống.
Virut được xem là ranh giới giữa giới vô sinh và vi sinh. Tại sao ?
Em hãy so sánh sự khác biệt giữa virut và vi khuẩn bằng cách điền dấu + (có) hoặc dấu – (không) vào bảng dưới đây.
_
_
_
_
_
+
+
+
+
+
Câu 1. Phagơ là dạng sống kí sinh ở:
a. Thực vật
b. Động vật
c. Người
d. Vi sinh vật
Câu 2. Các thành phần cơ bản của virut là:
a. Axit nuclêic
b. Prôtêin
c. Lipít
d. Axit nuclêic và prôtêin
DẶN DÒ
Học bài 29.
Đọc “ em có biết “
Trả lời câu hỏi SGK
Chuẩn bị bài 30: SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ BÀO VẬT CHỦ  và giải thích tại sao virut có thể nhân nhanh số lượng như vậy ?