CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP

KHOA HỌC TỰ NHIÊN 3
GV GIẢNG DẠY: TRẦN THUỶ

BÀI 33:
MÔI TRƯỜNG TRONG
CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT
Ở NGƯỜI

II.

HỆ BÀI TIẾT

Cơ thể xả rác như thế nào?
Nếu nhà không dọn rác, rác sẽ bốc mùi. Cơ thể không bài tiết chất độc sẽ
tích tụ gây mệt mỏi, phù, thở gấp, ngộ độc .

Đái buốt
Khi uống ít nước,
nước tiểu cô đặc
gây khó chịu.

Mồ hôi mặn
Khi chạy, cơ thể toát mồ
hôi để làm mát và bài
muối.

Nước tiểu vàng
Khi ốm, nước tiểu đậm
màu hơn do cơ thể mất
nước.

Ba Nhiệm Vụ Chính Của Hệ Bài Tiết

Loại bỏ cặn bã
VD: Thải ure sau khi

ăn thịt gà.

Cân bằng nước-muối
Điều chỉnh lượng
muối qua mồ hôi.

Ổn định pH máu
Giữ pH máu luôn
ổn định.

Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc bài tiết !
Hãy cùng tìm hiểu hệ thống thải độc thầm lặng này!

1. Chức năng của hệ bài tiết
Thế nào là bài tiết?

Bài tiết là quá trình lọc và
thải các chất dư thừa,

chấtcho
độcbiết
hại các
sinh cơ
ra quan
do sau đây
Nghiên cứu SGK
làm nhiệm vụ quá
gì trong
? chất
trìnhbài
traotiếtđổi
của cơ thể.

Bài tiết mồ hôi
(nước, urea, muối,...)

Thải ra khí CO2 và hơi nước
qua hơi thở.

Khử các chất độc và xử lý
bilirubin.

Lọc máu tạo nước tiểu
(nước, urea, chất thừa,...

Cơ quan

Vai trò trong bài tiết

Da

Đào thải các chất dư thừa, chất thải
thông qua việc tiết mồ hôi

Gan

Chuyển hóa các chất dư thừa và độc
hại trong cơ thể.

Phổi

Đào thải khí CO2 và hơi nước.

Thận

Lọc máu để đào thải các chất dư
thừa, chất thải thông qua nước tiểu.

So sánh: Thận với Máy lọc nhân tạo
Thận là một "siêu máy lọc" tự nhiên.
Hãy so sánh hiệu suất:

Thời gian: Thận lọc 24/7,
máy lọc chỉ ~4 giờ/lần.
Lượng máu: Thận lọc 180 lít/ngày,
máy lọc chỉ ~72 lít.
→ Thận đảm nhận tới khoảng 100% chức năng lọc thải của cơ thể, nhưng
hiệu quả thực tế của việc loại bỏ chất cặn bã khỏi máu nằm trong khoảng
95–99%, tùy theo sức khỏe, chế độ ăn, và tình trạng tuần hoàn.

2. Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu
Xem video kết hợp kiến thức sách giáo khoa
- Trả lời câu hỏi sau:

- Nêu tên các cơ quan của hệ bài tiết nước tiểu.
- Nêu tên các bộ phận của thận
- Quá trình hình thành nước tiểu diễn ra ở đâu?
- Nước tiểu được hình thành đi qua những bộ phận
nào để thải ra ngoài?

Quá trình hình thành nước tiểu

Xem video kết hợp kiến thức sách giáo khoa
- Trả lời câu hỏi sau:

- Nêu tên các cơ quan của hệ bài tiết nước tiểu.
- Nêu tên các bộ phận của thận
- Quá trình hình thành nước tiểu diễn ra ở đâu?
- Nước tiểu được hình thành đi qua những bộ phận
nào để thải ra ngoài?

KẾT LUẬN

- Hệ bài tiết nước tiểu gồm: thận, ống dẫn nước
tiểu, bóng đái và ống đái.
+ Thận gồm: miền vỏ, miền tủy và bể thận.
+ Đơn vị chức năng của thận là nephron.
+ Một nephron gồm: cầu thận, ống lượn gần,
quai Henle, ống lượn xa và ống góp.

- Quá trình hình thành nước tiểu diễn ra ở các nephron.
- Nước tiểu được tạo thành đổ vào bể thận, qua ống dẫn
nước tiểu vào bóng đái khi đầy sẽ thải ra ngoài qua ống đái.
Cơ chế tiểu tiện có ý thức :Khi bàng quang căng (khoảng 300ml), dây
thần kinh gửi tín hiệu lên não. Gây cảm giác buồn đi tiểu

Nhịn được nhờ: Cơ thắt trong (tự động)
và cơ thắt ngoài (ý thức).

Người bình thường có thể nhịn tiểu 3–6 giờ, nhưng không nên vượt quá
4 giờ thường xuyên, để bảo vệ chức năng bàng quang và thận.

Thử thách quan sát nước tiểu

Thử thách quan sát nước
tiểu

Hãy quan sát màu sắc của nước tiểu và đoán tình trạng cơ thể.
Màu vàng
đậm

Vàng đậm

vàng nhạt

Thiếu nước

Bình thường

trắng đục

Khi cơ thể thiếu nước, gần như mọi hệ thống sinh lý đều bị ảnh hưởng, vì nước là
“môi trường sống” của tế bào và là dung môi cho hầu hết các phản ứng sinh hóa
trong cơ thể. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng nước mất đi, nhưng kể cả
thiếu nhẹ cũng có thể gây rối loạn đáng kể. “Thiếu nước, máu đặc – tim mệt –
não đờ – tiêu hóa kém – da khô – thận khổ.”

Thử thách quan sát nước
tiểu

Hãy quan sát màu sắc và đoán tình trạng cơ thể.

Màu vàng
đậm

Vàng đậm

vàng nhạt

Thiếu nước

Bình thường

trắng đục

Có vấn đề sức khoẻ

Nước tiểu trắng đục có thể là hiện tượng sinh lý tạm thời (do muối kết
tủa, lạnh, thiếu nước), nhưng nếu kèm theo triệu chứng bất thường như
tiểu buốt, tiểu ít, đau lưng, hoặc sốt → cần đi xét nghiệm nước tiểu để
kiểm tra nhiễm khuẩn hay bệnh thận.

Mất cân bằng nước và muối
Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu trở nên đậm đặc, đôi khi có thể thấy đục do nồng độ
muối (urát, phosphat, oxalat) cao.
Khi đứng lâu trong không khí lạnh, muối photphat trong nước tiểu có thể kết tủa →
nước tiểu trông như có “cặn trắng”, nhưng đây không nguy hiểm và sẽ hết khi cơ thể ấm
lại hoặc uống thêm nước. Ngoài ra nước tiểu trắng đục còn do các nguyên nhân khác :

Nhiễm trùng đường tiểu (viêm bàng quang, viêm niệu đạo, viêm thận)

Có protein hoặc mỡ trong nước tiểu (protein niệu, lipid niệu)
Do chế độ ăn uống
Ăn quá nhiều thực phẩm giàu canxi hoặc photphat (như sữa, phô mai, rau chân vịt,
thực phẩm chức năng bổ sung canxi) có thể làm muối lắng đọng tạm thời trong nước
tiểu.
Không nguy hiểm, nhưng nếu kéo dài, cần kiểm tra lại chức năng thận.

Tại sao luyện tập thể thao giúp tăng cường quá trình thải độc của cơ
thể?
Trong quá trình luyện tập thể thao, cơ thể thải nhiều
mồ hôi. Trong mồ hôi chứa các chất thải hòa tan như
urea, chất độc sinh ra do chuyển hóa, do đó luyện tập
thể thao giúp tăng cường quá trình thải độc của cơ thể.

Hướng dẫn về
nhà:
Học bài theo nội dung
Tìm hiểu các bệnh về hệ bài tiết
Sưu tầm câu chuyện có thật trong cuộc sống về hệ bài tiết
Lên kế hoạch chăm sóc và bảo vệ hệ bài tiêt

Ăn nhạt - thận khỏe mạnh

Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn để giảm gánh nặng cho thận.

Mì gói
~1.5g muối/gói

Dưa muối
Rất nhiều muối

Snack
~0.5g muối/gói

Thử thách: Giảm muối trong bữa cơm gia đình trong 1 tuần.
Ghi lại cảm nhận về vị giác!

VẬN DỤNG
. Giải thích tại sao không nên ăn quá nhiều muối, đường.

Ăn quá nhiều muối, đường sẽ làm tăng nồng độ chất tan ở môi trường
trong nên sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào, cơ quan trong cơ
thể. Cơ thể cần thực hiện các quá trình điều hòa cân bằng nội môi
thông qua tăng thải lượng muối và đường qua thận hoặc giảm thải
lượng nước qua nước tiểu. Nếu tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến tăng
nguy cơ các bệnh: cao huyết áp, đái tháo đường, suy thận…

HẸN GẶP LẠI CÁC EM TRONG
TIẾT HỌC SAU!