Chương VII: CHẤT RẮN VÀ CHẤT LỎNG SỰ CHUYỂN THỂ
*Chất rắn kết tinh và chất rắn vô định hình *Sự nở vì nhiệt của vật rắn *Các hiện tượng bề mặt của chất lỏng *Sự chuyển thể của các chất *Độ ẩm của không khí
Tiết 58-Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
*I. Chất rắn kết tinh
*Tinh thể muối *(NaCl)
*Tinh thể thạch anh *(SiO2)
*
*Các tinh thể *có hình dạng *như thế nào?
*Tinh thể mỗi chất có hình dạng hình học tự nhiên xác định
*Cl-
*Na+ *
* I. Chất rắn kết tinh
*1. Cấu trúc tinh thể
*Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
*Chất rắn kết tinh là chất rắn có dạng hình học xác định.
*Cấu tạo từ loại hạt nào?
*Do đâu chúng liên kết được với nhau?
*Trật tự sắp xếp như thế nào?
*Các hạt dao động ra sao?
*Cấu tạo từ các ion Na+ và Cl-
*Liên kết nhau nhờ lực tương tác
*Sắp xếp theo trật tự không gian xác định
*Dao động quanh vị trí cân bằng

Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
*Chất rắn kết tinh * 1.Cấu trúc tinh thể * Là cấu trúc tạo bởi các hạt (nguyên tử, phân tử, ion) liên kết chặt với nhau bằng những lực tương tác và sắp xếp theo một trật tự hình học không gian xác định gọi là mạng tinh thể, trong đó mỗi hạt luôn dao động nhiệt quanh vị trí cân bằng của nó.
Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
*- Chất rắn có cấu trúc * tinh thể gọi là chất rắn kết tinh *(chất rắn tinh thể)
* Kích thước tinh thể của một chất tuỳ thuộc *quá trình hình thành tinh thể diễn biến nhanh *hay chậm (tốc độ kết tinh càng nhỏ, * tinh thể có kích thước càng lớn).
Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
*C1: Tinh thể của một *chất được hình thành * trong quá trình nóng chảy * hay đông đặc của chất đó?
*Hình thành trong quá trình đông đặc. * Vì quá trình đông đặc chất rắn mới có hình * dạng xác định, khi đó chất rắn mới có *cấu trúc tinh thể
Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
*Chất rắn kết tinh * 1.Cấu trúc tinh thể * 2. Các đặc tính của chất rắn kết tinh *
*Rất mềm, dẫn điện
*Rất cứng, không dẫn điện
*Kim cương
*Than chì
*Than chì
*Kim cương
*C
* Chúng cấu tạo từ nguyên tử gì?
*Cấu trúc tinh thể của chúng có giống nhau không?
*Tính chất vật lý như thế nào?
*?
*Cacbon
*Không giống nhau
*Khác nhau

Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
*2. Các đặc tính của chất rắn kết tinh *- Các chất rắn kết tinh cấu tạo từ cùng một loại hạt nhưng có cấu trúc tinh thể khác nhau thì tính chất vật lí cũng khác nhau.
* t = 14520 C
*Niken
* t = 9600 C
*Bạc
* t = 6590 C
*Nhôm
* t = 10630 C
*Vàng
* t = 2320 C
*Thiếc
* t = 00 C
*Nước
*Nhiệt độ nóng chảy của một số tinh thể (t0 C)
*Áp suất chuẩn *P = 1atm
*Bảng nhiệt độ nóng chảy của một số chất
*Quan sát bảng, *em có nhận *xét gì?
*Ở mỗi áp suất cho trước, mỗi chất rắn * kết tinh có nhiệt độ nóng chảy xác định

Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
*2. Các đặc tính của chất rắn kết tinh *Các chất rắn kết tinh cấu tạo từ cùng một loại hạt nhưng có cấu trúc tinh thể khác nhau thì tính chất vật lí cũng khác nhau. *Ở mỗi áp suất cho trước, mỗi chất rắn kết tinh có một nhiệt độ nóng chảy xác định không đổi. *Chất rắn kết tinh có thể là đơn tinh thể hoặc đa tinh thể
*Hãy so sánh cấu tạo, * đặc điểm của chất rắn * đơn tinh thể và chất rắn * đa tinh thể. Cho ví dụ?
* Các tính chất vật lí (độ bền, độ nở dài…) không giống nhau theo các hướng khác nhau
*các tính chất vật lí (độ bền, độ nở dài…) giống nhau theo các hướng khác nhau
*
*Chất rắn đơn tinh thể
*Chất rắn đa tinh thể *
*Cấu tạo
*Cấu tạo từ 1 tinh thể
*Cấu tạo từ vô số tinh thể nhỏ liên kết hỗn độn
*Đặc điểm
*-Các hạt sắp xếp trong cùng một mạng tinh thể chung *-Có tính dị hướng.
*-Các tinh thể tạo bởi nhiều mạng tinh thể khác nhau. *-Có tính đẳng hướng.
*Ví dụ
*Muối, thạch anh, kim cương...
*sắt, đồng,...
*C2: Tại sao chất rắn đơn tinh thể * có tính dị hướng còn chất rắn *đa tinh thể có tính đẳng hướng?
*Chất rắn đơn tinh thể cấu tạo từ 1 tinh thể sắp xếp thành một mạng tinh thể, sắp xếp theo các hướng khác nhau nên tính chất vật lí cũng theo hướng khác nhau=> dị hướng *Chất rắn đa tinh thể được cấu tạo bởi vô số các tinh thể nhỏ sắp xếp hỗn độn nên tính dị hướng của mỗi tinh thể nhỏ được bù trừ trong toàn khối chất vì thế chất rắn đa tinh thể không có tính dị hướng như chất rắn đơn tinh thể.
* Một số đơn tinh thể như Si, Ge… được dùng làm các linh kiện bán dẫn: Trandito, Điốt…
*3. Ứng dụng của các chất rắn kết tinh
*Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
*3. Ứng dụng của các chất rắn kết tinh
* Kim cương rất cứng, quí và đẹp nên được dùng làm đồ trang sức mũi khoan, dao cắt kính, đá mài, ….
*3. Ứng dụng của các chất rắn kết tinh
*- Kim loại và hợp kim được dùng phổ biến trong các ngành công nghiệp khác nhau như luyện kim, chế tạo máy, xây dựng, điện và điện tử, sản xuất đồ gia dụng….
*- Một số chất rắn kết tinh được dùng làm vật liệu nanô trong công nghệ nanô. *- Vật liệu nanô thể hiện ưu điểm vượt trội: các tính chất cơ, điện, từ, quang, tính siêu dẫn…đều có kích thước tới hạn từ 1 – 1000 nm được ứng dụng rộng rãi trong các ngành điện tử, cơ khí, y sinh học, quân sự, đồ gia dụng…
*W
*3. Ứng dụng của các chất rắn kết tinh
*II. CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH:
*Chất rắn vô định hình là gì?
*Bột lưu huỳnh
*Nhựa đường
*Nhựa thông
*KHÔNG. Vì CRVĐH không có cấu trúc tinh thể, không có dạng hình học xác định
*Mô hình cấu trúc thủy tinh
*C3: CRVĐH có tính dị hướng không? Có nhiệt độ nóng chảy xác định không? Tại sao?
*Bài 34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH
*II. Chất rắn vô định hình
*Chất rắn vô định hình là chất rắn không có cấu trúc tinh thể. Do đó không có dạng hình học xác định. *Ví dụ: lưu huỳnh, nhựa đường, thủy tinh....
* - Chất rắn vô định hình có tính đẳng hướng và không có nhiệt độ nóng chảy xác định, khi bị đun nóng chúng mềm dần và chuyển sang thể lỏng. *- Một số chất rắn như đường, lưu huỳnh có thể tồn tại ở dạng tinh thể hoặc vô định hình.
*Lưu huỳnh kết tinh
*Lưu huỳnh vô định hình
*Đường kết tinh
*Đường vô định hình
*Một số chất rắn vừa có thể tồn tại ở dạng tinh thể hoặc ở dạng vô định hình.
*- Chất rắn vô định hình có nhiều ưu điểm như dễ tạo hình, không bị gỉ, không bị ăn mòn, giá thành rẻ… nên được dùng trong nhiều ngành công nghệ khác nhau.
*Chất rắn vô định hình có những ứng dụng nào? *=>Dựa vào tính chất của chất rắn vô định hình dùng để sản xuất thủy tinh, nhựa, cao su,...
Tóm tắt bài học:
*Chất rắn
*Chất rắn vô định hình
*Chất rắn đơn tinh thể
*Có tính dị hướng
*Chất rắn đa tinh thể
*Có tính đẳng hướng
*Có cấu trúc tinh thể *Có nhiệt độ nóng chảy xác định
*-Không có cấu trúc tinh thể *-Không có nhiệt độ nóng chảy xác định
*Có tính đẳng hướng
*Chất rắn kết tinh
Củng cố kiến thức
*Câu 1:Phân loại chất rắn theo cách nào dưới đây là đúng. *A. Chất rắn đơn tinh thể và chất rắn vô định hình *B. Chất rắn kết tinh và chất rắn vô định hình *C. Chất rắn đa tinh thể và chất rắn vô định hình *D. Chất rắn đa tinh thể và chất rắn đơn tinh thể *Câu 2:Vật rắn nào sau đây là vật rắn vô định hình:
*Băng phiến
*Thủy tinh
*Kim loại
*Hợp kim Fe-Si
Củng cố kiến thức
*Câu 3:Chất rắn kết tinh không có đặc điểm nào sau đây? *A.Dị hướng *B.Đẳng hướng *C. Không có hình dạng xác định *D.Nóng chảy ở nhiệt độ xác định
* Dạng tinh thể thứ ba của cacbon gọi là fulơren: cấu trúc giống như *quả bóng tròn:
*C60
*C70
*Các tinh thể mới phát hiện:
*Em có biết
* Dạng tinh thể thứ tư của cacbon: ống nanô cacbon (đường kính vài nanômét), chiều dài cỡ micrômét
*Các tinh thể mới phát hiện
*Các tinh thể mới phát hiện
* Graphene: Tấm carbon siêu mỏng (dày 1 nguyên tử) trông như một sợi dây phân tử nhỏ.
*Các tinh thể lỏng
Hành tinh kim cương Khối kim cương khổng lồ cách Trái Đất 50 năm ánh sáng.Hành tinh chứa kim cương nguyên khối đường kính hơn 4000km ước tính nặng1034 cara
*