Chào mừng các em đến
với tiết học ngày hôm nay!
Giáo viên:

GÓC SẺ CHIA:
Trong suy nghĩ của
mình, ba của em là
người như thế nào?

Tiết :

CHIẾC LƯỢC NGÀ
- Nguyễn Quang Sáng_

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản
III. Tổng kết

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
•
•
•
•

•

Dựa vào phần tìm hiểu ở nhà,
hãy trình bày hiểu biết của bản
than em về tác giả Phạm Quang
Sáng và truyện ngắn Chiếc
lược ngà?

Tên: Nguyễn Quang Sáng
Năm sinh: 1932
Quê quán: huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang
Sự nghiệp sáng tác: truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch
bản phim và hầu như chỉ viết về con người Nam
Bộ trong hai cuộc kháng chiến cũng như sau hòa
bình.
Văn ông giản dị, mộc mạc nhưng sâu sắc, đậm đà
chất Nam Bộ

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
SỰ NGHIỆP SÁNG TÁC
• Truyện ngắn: Con chim vàng (1957), Chiếc lựợc ngà (1966)…
• Truyện vừa: Câu chuyện bên trận địa pháo (1966), Cái áo thằng hinh rơm”
(1975)…
• Tiểu thuyết: Nhật kí người ở lại (1962), Dòng sông thơ ấu (1985)…
• Kịch bản phim: Mùa gió chướng (1977), Cánh đồng hoang (1978)…

I. TÌM HIỂU CHUNG

2. Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác: Truyện ngắn “ Chiếc lược ngà” được viết năm
1966, khi tác giả hoạt động ở chiến trường Nam Bộ trong thời kì
kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt.

Xuất xứ: Văn bản thuộc phần giữa của truyện.

Thể loại: truyện ngắn

Ngôi kể: ngôi thứ nhất
Tác dụng: Nhân vật người kể chuyện xưng “tôi” (bác Ba - bạn của
ông Sáu, cũng là người chứng kiến khách quan toàn bộ câu chuyện
về cảnh ngộ éo le của cha con ông Sáu)

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
Ý nghĩa nhan đề:
 - Nhan đề là một cụm danh
từ gồm:
THẢO
LUẬN CẶP ĐÔI
+ “ Chiếc
là một3 đồ
vật ( vật dụng sinh hoạt) bé nhỏ bình thường.
• lược”:
Thời gian:
phút
+ Kết hợp
với phụ
“ ngà”:
voi, rất
quý giá.
• Nhiệm
vụ:ngữ
Em hãy
nêungà
suy nghĩ
về nhan
đề của truyện?

2. Tác phẩm
- Chiếc lược ngà là hình ảnh, chi tiết trung tâm của tác phẩm, gắn kết
cuộc đời, tính cách của các nhân vật và góp phần khắc họa sâu nội dung
truyện.

bé Thu
Ông Sáu
Bác Ba
Cha con
ông Sáu

• chiếc lược ngà là mơ ước, là món quà
đầu tiên và cũng là kỷ vật cuối cùng
của người cha
• chiếc lược ngà là tất cả tình thương
nỗi nhớ ông gửi gắm cho cô con gái
bé bỏng.
• chiếc lược ngà là sự trao gửi thiêng liêng
giữa người cán bộ cách mạng với đứa con
gái của người đồng đội đã nằm lại nơi chiến
trường.

• chiếc lược ngà là biểu tượng
thiêng liêng bất diệt và cầu nối
tình cảm sâu nặng của hai cha con.

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
Tình huống truyện số 1:
Tình cảm bé Thu dành cho Ba
Một tuổi ba đi
kháng chiến

Nhận ra Ba là
lúc chia tay

Ba ngày ở nhà,
Thu không nhân
Ba

Những năm tuổi
thơ đợi chờ
mòn mỏi

Tám năm sau
ba trở về

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
Tình huống truyện số 2:
Tình yêu của Cha dành cho con
Ông Sáu ra đi
mang theo lời
dặn của con

Gửi lại cho
đồng đội

Hi sinh, không kịp
trao cho con
“ Khi nào ba về ba mua cho
con một cây lược nghe ba!”

Ở chiến khu
nhớ con da diết

Làm chiếc lược
ngà

Tóm tắt nội dung đoạn trích

Ông Sáu về thăm gia đình. Bé Thu
không nhận ba vì vết thẹo trên mặt.

Thu nhận ra ba cũng là lúc ông Sáu
phải ra đi.

Ông Sáu dồn hết tình cảm vào làm
chiếc lược ngà

Trước lúc hi sinh, ông còn kịp trao
cây lược cho bác Ba

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm

Bố cục
“Từ
đầu…tuột
xuống”:
• Diễn biến tâm lí và
tình cảm của bé Thu
trong lần ông Sáu về
thăm nhà.

Phần 1

Phần 2
Phần còn lại
• Tình cha con sâu
nặng và cao đẹp của
ông Sáu.

II. ĐỌC HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật bé Thu
a. Trước khi bé Thu nhận ra ông Sáu là ba:
THẢO LUẬN NHÓM
+ Khi gặp ông Sáu: ngơ ngác, sợ hãi, lảng tránh, ngờ vực, lạnh nhạt.
Hãy
tìm sau
những
chi Thu
tiết thể
tâmnhận
trạng,
tháilạiđộxanhân
+ •Hai
ngày
đó bé
vẫnhiện
không
cha,
lánh vật
ôngbéSáu,
Thu trước khi nhận ông Sáu là ba?
bướng bỉnh, ­ương ngạnh: nói trống không, hất trứng cá, bỏ về nhà ngoại
• Em nhận xét gì về thái độ của bé Thu?
 •cựSự
tuyệt
một ngạnh
cách quyết
liệt bé
trước
tâm,
chăm
của ông
ương
đó của
Thusựcóquan
đáng
trách
haysóc
không?
TạiSáu
sao?
vì nghĩ
rằngông không phải là cha mình.
 Gan lì, ương bướng, cương quyết…
 Bé Thu là một em bé rất ngây thơ, hồn nhiên song cũng có cá tính
mạnh mẽ, yêu ghét rõ ràng, tình cảm với ba chân thành, sâu sắc.

II. ĐỌC HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật bé Thu
a. Trước khi bé Thu nhận ra ông Sáu là ba:
Phản ứng của bé
Thu có đáng trách
không?
- Sự ngang ngạnh và hành động ngang ngược
của Thu không đáng trách. Cô bé không nhận
ông Sáu là cha vì cô bé chỉ nhớ một người duy
nhất là cha, đó là người chụp chung ảnh với má.
Ông Sáu có thêm vết thẹo trên má khi bị thương
nên khác với người trong ảnh. Đó thực sự là tình
yêu thương sâu sắc và cảm động mà Thu dành
cho người cha của mình.
=> Miêu tả thái độ, hành động bất thường của
cô bé, tác giả đã tái hiện hoàn cảnh éo le
trong chiến tranh; đồng thời khắc họa được
hình ảnh một cô bé đầy cá tính.

II. ĐỌC HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật bé Thu
b. Khi bé Thu nhận ra ông Sáu là ba:

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Theo dõi đoạn: “Đến lúc chia tay…tuột xuống” (SGK)
? Sáng hôm sau, ông Sáu phải lên đường Thu có thái độ và hành động
gì?
? Vì sao Thu lại thay đổi thái độ và chịu gọi ông Sáu là ba?
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật khắc họa nhân vật của tác giả? Qua
miêu tả của tác giả em thấy Thu là một cô bé ntn?

1. Nhân vật bé Thu
b. Khi bé Thu nhận ra ông Sáu là ba:

- Thái độ: vẻ mặt sầm lại...
- Hành động:
+ Kêu thét lên...
+ ôm chặt lấy cổ, hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và
hôn cả vết thẹo
+ Hai chân câu chặt lấy ba...
 Sự nghi ngờ được ngoại giải tỏa.
 Cuống quýt, ân hận, hối tiếc không muốn ba
đi.
Þ Yêu cha mãnh liệt, sâu sắc.
Þ Thu là một cô bé rất cá tính,tình cảm thật
sâu sắc mạnh mẽ nhưng cũng thật dứt
khoát, rạch ròi.

b. Khi bé Thu nhận ra ông Sáu là ba:
- Được bà ngoại trò chuyện, tìm ra lí do Thu không nhận ông Sáu là cha và
khuyên nhủ, con bé lăn lộn suốt đêm không ngủ được, nó ân hận rồi căm
thù giặc và thương ba nó vô hạn.
- Khi cô bé bắt gặp cái nhìn trìu mến và và buồn rầu cảu ba thì “ đôi mắt
mênh mông của con bé bỗng xôn xao”.
- Tiếng gọi ba cất lên trong sâu thẳm tâm hồn bé bỏng của con bé, sự khao
khát tình cha con bị kìm nén bỗng bật lên, tiếng gọi suốt 8 năm chờ đợi.
  - Khi buộc phải chia tay, Thu ao ước được ba mua cho cây lược ngà, cho
thấy cô muốn có vật kỉ niệm của ba để được thấy ba luôn bên mình.
 =>  Bé Thu có tình yêu thương cha mãnh liệt, vô bờ. Miêu tả những biến
đổi tình cảm của bé Thu, tác giả đã một lần nữa tô đậm tình yêu thương
ba của cô bé. Qua đó, ta thấy Thu bướng bỉnh, cá tính nhưng cũng rất
giàu tình cảm.

II. ĐỌC HIỂU CHI TIẾT
2. Nhân vật ông Sáu:

Cùng đọc văn bản và tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng,
thái độ, hành động của ông Sáu qua bốn giai đoạn:

Lần đầu
gặp con

Những
ngày nghỉ
phép

Lúc
chia tay

Khi ở
căn cứ

II. ĐỌC HIỂU CHI TIẾT
2. Nhân vật ông Sáu:
Lần đầu tiên gặp con

Những ngày nghỉ phép

• ..nhún chân nhảy thót lên,
• ..bước vội vàng với những
bước dài...gọi con!
• ...mặt anh sầm lại hai tay
buông xuống như bị gãy...”.

• “... anh chẳng đi đâu xa,lúc
nào cũng vỗ về con...
• mong được nghe một tiếng
ba của con
• ...khổ tâm đến nỗi không
khóc được...
• trong bữa cơm...vung tay
đánh con...”.

Nhận xét:
 Lần đầu gặp con: Vui mừng khôn xiết,khát khao được gặp con  Hụt
hẫng, đau đớn,thất vọng khi con bỏ chạy.
 Những ngày nghỉ phép: Quan tâm đến con  Đau đớn tột cùng khi
con không nhận cha.

II. ĐỌC HIỂU CHI TIẾT
2. Nhân vật ông Sáu:
Lúc chia tay:
• “... chỉ đứng nhìn
buồn rầu...
• ôm con, một tay rút
khăn lau nước
mắt...”

* Khi ở căn cứ:
• Ân hận khi đã lỡ đánh con.
• Làm cây lược cho con
• Gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét
trên chiếc lược.
• Mài lên tóc cho bóng, mượt.
• Trước khi hy sinh nhờ bác ba trao
chiếc lược ngà cho con gái.

Nhận xét:
 Sung sướng,hạnh phúc nghẹn ngào khi được đón nhận tình cảm
của con
 Yêu thương con vô bờ bến.

Theo em hình ảnh cây
lược ngà có ý nghĩa
như thế nào?

II. ĐỌC HIỂU CHI TIẾT

Ý nghĩa chiếc lược ngà

* Ý nghĩa chiếc lược ngà:

Là kỉ vật cuối cùng của người cha trước lúc hi sinh dành
cho con chứa đựng bao nhiêu tình cảm yêu mến nhớ
thương mong đợi của người cha đối với đứa con xa cách.
Chiếc lược ngà đã kết tinh trong nó tình phụ tử mộc mạc
mà đằm thắm sâu xa, đơn sơ mà kì diệu biết bao !
Chứng tích của nỗi đau do chiến tranh và kẻ thù xâm lược
gây ra.

TỔNG KẾT

III. TỔNG KẾT

•

•

NGHỆ THUẬT

NỘI DUNG

Tình cha con sâu nặng mà cảm
động, cao đẹp, thắm thiết, bất diệt
trong cảnh ngộ éo le của chiến
tranh-> Ca ngợi tình phụ tử thiêng
liêng và bất diệt.
Là của chuyện về tình cha con sâu
nặng. Câu chuyện cho ta hiểu thêm
về những mất mát to lớn của chiến
tranh mà nhân dân ta đã trải qua
trong cuộc kháng chiến chống Mĩ
cứu nước.

• Tạo tình huống truyện éo le.
• Có cốt truyện mang yếu tố bất ngờ.
• Lựa chọn người kể chuyện là bạn
của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ
câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và
tâm trạng của nhân vật trong
truyện.

LUYỆN TẬP
Vẽ sơ đồ tư duy cho văn bản Chiếc lược ngà.

HẸN GẶP LẠI CÁC EM
TRONG TIẾT HỌC SAU!