LỊCH SỬ – LỚP 4
Bài 7: Chiến thắng Chi Lăng và nước Đại Việt buổi đầu thời Hậu Lê (Thế kỉ XV)
Nhà Hồ được thành lập vào năm nào ?
Giặc Minh xâm lược nước ta vào năm nào?
Giặc Minh xâm lược nước ta vào năm 1407
Nhà Hồ
được thành lập
vào năm 1400
KHỞI ĐỘNG
Thứ …., ngày ….. tháng …. năm 2022
Lịch sử
Bài 7: Chiến thắng Chi Lăng
và nước Đại Việt buổi đầu thời Hậu Lê
( Thế kỉ XV)
Sau bài học, em:
Kể lại được sự kiện chiến thắng Chi Lăng.
Trình bày được bối cảnh Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế (năm 1428), mở đầu thời Hậu Lê.
Nêu được những việc nhà Hậu Lê đã làm để tổ chức quản lí đất nước soạn Bộ luật Hồng Đức, vẽ bản đồ Hồng Đức.
Cảm phục sự thông minh, sáng tạo trong cách đánh giặc của cha ông ta qua trận Chi Lăng.
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
A. HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN
1. Tìm hiểu đôi nét về Lê Lợi và bối cảnh trận Chi Lăng
a) Đọc kĩ đoạn hội thoại sau đây:
Lê Lợi (1385 - 1433) là một hào trưởng có uy tín lớn ở vùng Lam Sơn (Thanh Hóa). Trước cảnh nước mất, nhân dân lầm than, ông đã dốc hết tài sản để chiêu tập nghĩa sĩ, bí mật liên lạc với các hào kiệt, xây dựng lực lượng, chọn Lam Sơn làm căn cứ.
1. Tìm hiểu đôi nét về Lê Lợi và bối cảnh trận Chi Lăng
b) Suy nghĩ và trả lời:
- Vì sao Liễu Thăng kéo quân vào nước ta?
Khi quân Minh đô hộ nước ta, Lê Lợi (một hào trưởng uy tín ở vùng Lam Sơn) đã chỉ huy đội quân của mình tiến quân ra Bắc, bao vây quân địch ở Đông Quan (Hà Nội). Trước tình hình đó, nhà Minh đã cử hai đạo quân sang cứu viện do Liễu Thăng dẫn đầu kéo vào nước ta.
- Quân địch tiến vào nước ta theo đường nào?
Quân địch đã tiến vào nước ta theo đường bộ.
2. Tìm hiểu về diễn biến và ý nghĩa cảu trận Chi Lăng
a) Đọc đoạn văn sau kết hợp quan sát lược đồ trận Chi Lăng:
Tháng 10 – 1427, Liễu Thăng hùng hổ dẫn một đạo quân ào ạt tiến vào biên giới nước ta. Mờ sáng, chúng đến cửa ải Chi Lăng, một vùng núi đá hiểm trở, có đường nhỏ hẹp, khe sâu, rừng cây um tùm. Kị binh ta ra nghênh chiến rồi quay đầu bỏ chạy để nhử Liễu Thăng cùng đám kị binh vào ải. Kị binh của Liễu Thăng ham đuổi nên bỏ xa hàng vạn quân bộ ở phía sau đang lũ lượt chạy theo sau. Khi ngựa của chúng đang bì bõm vượt qua đầm lầy, thì đột nhiên một loạt pháo hiệu nổ vang như sấm dậy. Lập tức từ hai bên sườn núi, những chùm tên và những mũi lao vun vút phóng xuống.
Lọt vào giữa trận địa “mưa tên”, Liễu Thăng và đam kị binh tối tăm mặt mũi. Liễu Thăng bị giết. Quân bộ theo sau cũng bị phục binh của ta từ hai bên sườn núi và lòng khe, nhất tề xông ra tấn công. Quân địch hoảng loạn, lại nghe tin Liễu Thăng tử trận, càng khiếp sợ.
Hàng vạn quân giặc bị giết, số còn lại rút chạy. Mưu đồ cứu viện cho Đông Quan bị tan vỡ. Quân Minh ở Đông Quan buộc phải rút về nước. Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi Hoàng Đế, thành lập nhà Hậu Lê, đóng đô ở Thăng Long, khối phục lại tên nước Đại Việt
DÃY NÚI ĐÁ
DÃY NÚI ĐẤT
Núi Ma Sẳn
Cửa Ngăn
Núi Quỷ Môn Quan
Núi Phượng Hoàng
Ngõ Thề
Núi Cai Kinh
Núi Mã Yên
Lược đồ trận Chi Lăng
Dãy núi Quỷ Môn Quan
Ải Chi Lăng là vùng núi đá hiểm trở, đường nhỏ hẹp, khe sâu, đầm lầy, rừng rậm, cây cối um tùm.
Tại sao quân ta chọn ải Chi Lăng làm trận địa đánh địch?
2. Tìm hiểu về diễn biến và ý nghĩa cảu trận Chi Lăng
b) Suy nghĩ và trả lời:
Trình bày trên lược đồ diễn biến chính của trận Chi Lăng.
Quân Minh đã thất bại ở trận Chi Lăng như thế nào?
Trận Chi Lăng có ý nghĩa như thế nào đối với cuộc kháng chiến chống quân Minh của nghĩa quân Lam Sơn?
DÃY NÚI ĐÁ
DÃY NÚI ĐẤT
Núi Ma Sẳn
Cửa Ngăn
Núi Quỷ Môn Quan
Núi Phượng Hoàng
Ngõ Thề
Núi Cai Kinh
Núi Mã Yên
Lược đồ trận Chi Lăng
Phục binh của ta từ hai bên sườn núi và lòng khe, nhất tề xông ra tấn công
Liễu Thăng bị giết chết tại trận
Những chùm tên và những mũi lao vun vút phóng xuống
Pháo hiệu nổ, từ hai bên sườn núi, quân ta đồng loạt tấn công.
Kị binh của Liễu Thăng ham đuổi nên bỏ xa hàng vạn quân bộ phía sau.
Kị binh ta ra nghênh chiến rồi quay đầu giả vờ thua, nhử giặc.
Liễu Thăng bị giết và hàng vạn quân Minh bị chết, số còn lại rút chạy.
Tương truyền sau khi Liễu Thăng bị chém cụt đầu đã hóa đá nơi đây
Quân Minh đã thất bại ở trận Chi Lăng như thế nào?
Trận Chi Lăng có ý nghĩa như thế nào đối với cuộc kháng chiến chống quân Minh của nghĩa quân Lam Sơn?
+ Trận Chi Lăng đập tan mưu đồ cứu viện cho Đông Quan của quân Minh.
+ Nước ta hoàn toàn độc lập, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế (năm 1428), mở đầu thời Hậu Lê.
Quân ta rất anh dũng, mưu trí trong đánh giặc, biết dựa vào địa hình hiểm trở của Ải Chi Lăng để đánh tan mưu đồ cứu viện thành Đông Quan của nhà Minh.
Theo em, vì sao quân ta giành được thắng lợi ở Ải Chi Lăng?
Lê Hoàn
(Nhà Tiền Lê)
Lê Lợi
( Nhà Hậu Lê)
a) Đọc đoạn văn và quan sát hình sau:













Vua có uy quyền tuyệt đối. Mọi quyền hành đều tập trung vào tay vua. Vua trực tiếp là tổng chi huy quân đội. Lê Thánh Tông bãi bỏ một số chức quan cao cấp nhất như Tướng quốc, Đại hành khiển. Giúp việc cho vua có các bộ và các viện.
Hình 2. Cảnh triều đình vua Lê (tranh cổ)
3. Khám phá về quyền hành của nhà vua thời Hậu Lê
Hình 2. Cảnh triều đình vua Lê (tranh cổ)
3. Khám phá về quyền hành của nhà vua thời Hậu Lê
+ Em hãy cho biết bức tranh vẽ cảnh gì?
Bức tranh vẽ cảnh triều đình nhà Lê.
Vua ngồi trên ngai vàng cao, phía dưới có các quan đứng hầu vua và có người đang quỳ.
b) Suy nghĩ, trả lời
Vì sao nói, dưới thời Hậu Lê, vua có quyền lực tuyệt đối
Dưới thời Hậu Lê, vua có quyền lực tuyệt đối vì mọi quyền hành đều tập trung vào tay vua. Vua trực tiếp tổng chỉ huy quân đội. Một số chức quan cao cấp nhất như Tướng quốc, Đại tổng quản...cũng đều bị vua bãi bỏ. 
Vua (Thiên tử)
Đạo
Các viện
Các bộ
Phủ
Huyện
Xã
Sơ đồ tổ chức bộ máy hành chính nhà nước thời Hậu Lê
Lê Thánh Tông ( Tư Thành, 1460 – 1497)
Lê Nhân Tông ( Lê Bang Cơ, 1442 – 1459)
Lê Lợi ( Lê Thái Tổ, 1428 – 1433)
Lê Thái Tông ( Nguyên Long, 1433 –1442)
4. Tìm hiểu về việc tổ chức quản lí đất nước dưới thời Hậu Lê:
a) Đọc kĩ đoạn hội thoại sau:
b Suy nghĩ, trả lời:
Nhà Hậu Lê đã làm gì để tổ chức quản lí đất nước?
* Để quản lí đất nước vua Lê Thánh Tông đã:
- Vẽ bản đồ Hồng Đức.
- Ban hành Bộ luật Hồng Đức.
=> Đây là bộ luật hoàn chỉnh đầu tiên của nước ta.
Bản đồ kinh thành Thăng Long theo Hồng Đức.
Nội dung cơ bản của Bộ luật Hồng Đức là gì ?
+ Bảo vệ quyền lợi của nhà vua, quan lại, địa chủ.
+ Bảo vệ chủ quyền của quốc gia.
+ Khuyến khích phát triển kinh tế.
+ Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
+ Bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ.
Luật Hồng Đức có những điểm nào tiến bộ ?
Luật Hồng Đức đề cao ý thức bảo vệ độc lập dân tộc, tôn trọng người phụ nữ. Đó chính là điểm mới của bộ luật.
Bộ luật Hồng Đức có tác dụng như thế nào đối với việc quản lí đất nước?



Bộ luật Hồng Đức là công cụ giúp vua Lê cai quản đất nước, củng cố chế độ phong kiến, phát triển kinh tế và ổn định xã hội.
5. Đọc và ghi vào vở
Dựa vào địa hình hiểm trở, nghĩa quân Lam Sơn đã tiêu diệt phần lớn viện binh quân Minh và giành thắng lợi lớn ở ải Chi Lăng. Quân Minh đóng ở Đông Quan buộc phải rút về nước. Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế (1428), mở đầu thời Hậu Lê.
Thời Hậu Lê, việc tổ chức quản lí đất nước rất chặt chẽ. Nhà vua có quyền lực tối cao. Vua Lê Thánh Tông đã cho vẽ bản đồ và soạn Bộ luật Hồng Đức để bảo vệ chủ quyền đất nước và trật tự xã hội.
B. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
1. Làm bài tập:
1.1 Đọc các câu sau rồi sắp xếp và ghi vào vở theo thứ tự thích hợp (a,b,c,…) về diễn biến trận Chi Lăng
 a) Kị binh ta nghênh chiến rồi giả vờ thua để nhử kị binh của địch vào trận địa.
 b) Liễu Thăng bị giết, quân bộ theo sau cũng bị phục binh của ta tấn công
 c) Đạo quân của địch do Liễu Thăng cầm đầu đến cửa ải Chi Lăng
 d) Khi quân địch vào trận địa, từ hai bên sườn núi, quân ta bắn tên và phóng lao vào kẻ thù.
 e) Hàng vạn quân Minh bị giết, số còn lại rút chạy
c) Đạo quân của địch do Liễu Thăng cầm đầu đến cửa ải Chi Lăng
 a) Kị binh ta nghênh chiến rồi giả vờ thua để nhử kị binh của địch vào trận địa.
 d) Khi quân địch vào trận địa, từ hai bên sườn núi, quân ta bắn tên và phóng lao vào kẻ thù.
b) Liễu Thăng bị giết, quân bộ theo sau cũng bị phục binh của ta tấn công
  e) Hàng vạn quân Minh bị giết, số còn lại rút chạy
B. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
1. Làm bài tập:
1.2 Tìm hiểu và ghi vào vở câu trả lời cho câu hỏi sau: Nhà Hậu lê đã làm gì để tổ chức quản lí đất nước?
Để quản lí nhà nước, nhà Hậu Lê, đặc biệt là vua Lê Thánh Tông đã cho vẽ bản đồ đất nước, gọi là bản đồ Hồng Đức và soạn bộ luật Hồng Đức để bảo vệ chủ quyền của dân tộc và trật tự xã hội.
B. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
2. Trình bày trước lớp diễn biến trận Chi Lăng trên lược đồ
DÃY NÚI ĐÁ
DÃY NÚI ĐẤT
Núi Ma Sẳn
Cửa Ngăn
Núi Quỷ Môn Quan
Núi Phượng Hoàng
Ngõ Thề
Núi Cai Kinh
Núi Mã Yên
Lược đồ trận chiến Chi Lăng
- Liễu Thăng cầm đầu một đạo quân đánh vào Chi Lăng. Mờ sáng chúng đến cửa ải Chi Lăng.
- Kị binh ta ra nghênh chiến rồi quay đầu giả vờ thua để nhử Liễu Thăng cùng đám kị binh vào ải.
- Từ hai bên sườn núi những chùm tên và những mũi lao vun vút phóng xuống, địch lọt vào giữa trận địa "mưa tên".
Liễu Thăng bị giết và hàng vạn quân Minh bị chết, số còn lại rút chạy. Quân ta toàn thắng.
Ong
non
việc
học
Niên hiệu của Lê Lợi khi lên làm vua?
A. Lê Thái Tổ
B. Lý Thái Tổ
C. Lê Thánh Tông
Nhà Hậu Lê ra đời vào năm?
A. 1406
B. 1428
C. 1408
Tên gọi lịch sử nước ta thời Hậu Lê ?
C. Đại Việt
B. Đông Quan
A. Đại Ngu
Xem lại nôi dung bài học.
Chuẩn bị bài
“ Trường học, văn thơ, khoa học thời Hậu Lê”
Hoạt động kết nối
XIN CHÀO VÀ
HẸN GẶP LẠI CÁC EM