Chủ đề tích hợp: TỰ SỰ DÂN GIAN VIỆT NAM

CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ
MỴ CHÂU,TRỌNG THỦY
(Truyền thuyết)
TẤM CÁM (Cổ tích)
CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIẾT TIÊU BIỂU
TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ
TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ (Theo nhân vật chính)


Chuyên đề: TỰ SỰ DÂN GIAN VIỆT NAM
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
- Nhà dài


Đời sống sinh hoạt của cộng đồng Ê Đê – Tây Nguyên
Không gian sử thi
- Âm nhạc Tây Nguyên


Đời sống sinh hoạt của cộng đồng Ê Đê – Tây Nguyên
Rượu cần
Thu hoạch cà phê


Đời sống lao động sản xuất của cộng đồng Ê Đê – Tây Nguyên
Thổ cẩm…
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
I. TÌM HIỂU CHUNG
1.Thể loại sử thi
a. Khái niệm
Là các tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn từ có vần, nhịp,xây dựng các hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về một hay nhiều biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộng đồng của cư dân thời cổ đại.
b. Phân loại (hai loại sử thi)
Sử thi thần thoại (VD: Đẻ đất đẻ nước của dân tộc Mường, Cây nêu thần của dân tộc Hmông…)
Sử thi anh hùng (VD: Đăm săn, Xinh nhã của dân tộc Ê đê, Đăm noi của dân tộc Ba na…)

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Sử thi Đăm Săn
a. Tóm tắt (SGK)
b. Thể loại
- Sử thi anh hùng
3. Đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxây”
a.Vị trí, xuất xứ: Phần đầu tác phẩm
Đoạn trích kể về cuộc giao chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây. Đăm Săn chiến thắng.
b. Bố cục
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
1. Cảnh chiến đấu và chiến thắng giữa Đăm săn và Mtao Mxây
2. Cảnh Đăm Săn và nô lệ trở về
3. Cảnh ăn mừng chiến thắng
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
II.ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh chiến đấu và chiến thắng giữa Đăm Săn và Mtao Mxây:
a. Nguyên nhân diễn ra cuộc chiến:
Đăm Săn khiêu chiến vì Mtao Mxây cướp vợ của chàng.
 Trọng danh dự cá nhân, cộng đồng; gắn bó với hạnh phúc gia đình; bộ tộc.
b.Lúc khiêu chiến:
THẢO LUẬN NHÓM
Nêu diễn biến và kết quả cuộc chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây?
3:00
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
II.ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh chiến đấu và chiến thắng giữa Đăm Săn và Mtao Mxây:
- Nguyên nhân diễn ra cuộc chiến:
Đăm Săn khiêu chiến vì Mtao Mxây cướp vợ của chàng.
 Trọng danh dự cá nhân, cộng đồng; gắn bó với hạnh phúc gia đình; bộ tộc.
c. Diễn biến cuộc chiến:
* Hiệp 1:
ĐĂM SĂN
-Khích, thách Mxây múa trước.
 Bình tĩnh, thản nhiên.
MTAO MXÂY
- Rung khiên múa. Khiên hắn kêu lạch sạch như quả mướp khô
 chủ quan, ngạo mạn.
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
II.ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh chiến đấu và chiến thắng giữa Đăm Săn và Mtao Mxây:
c. Diễn biến cuộc chiến:
* Hiệp 2:
ĐĂM SĂN
Múa khiên trước : “một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh,....vượt một đồi lồ ô....vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây”.
đường khiên chắc , khỏe, mạnh dạn
Đớp được miếng trầu  sức khỏe tăng lên gấp bội.

MTAO MXÂY
Bước cao, bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông. Hắn vun dao chém phập một cái nhưng chỉ trúng cái chão cột trâu.  hèn nhát, yếu đuối  cầu cứu Hơ nhị.
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
II.ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh chiến đấu và chiến thắng giữa Đăm Săn và Mtao Mxây:
c. Diễn biến cuộc chiến:
* Hiệp 3:
ĐĂM SĂN
- Chàng lại múa. Chàng múa trên cao như gió bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc.....
- Múa chạy nước kiệu,quả núi ba lần rạn nứt, ba đồi tranh bật rễ bay tung....
- Đâm vào đùi của Mtao Mxây trúng nhưng không thủng.
 cầu cứu thần linh
MTAO MXÂY
Chạy, vừa chạy vừa chống đỡ.
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
II.ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh chiến đấu và chiến thắng giữa Đăm Săn và Mtao Mxây:
c. Diễn biến cuộc chiến:
* Hiệp 4:
ĐĂM SĂN
Được ông Trời mách kế “lấy chài mòn ném vào vành tai hắn”.
Giết chết kẻ thù
MTAO MXÂY
- Chạy, cùng đường, cầu xin tha mạng.
- Bị giết chết bị cắt đầu đem bêu ngoài đường.
Thảo luận nhóm (5 phút)
? Chi tiết “miếng trầu” do Hơ Nhị ném ra giúp Đăm Săn tăng thêm sức mạnh và chi tiết ông trời hiện ra trong giấc mơ giúp chàng cách đánh kẻ thù có ý nghĩa gì?
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
* Ý nghĩa chi tiết “miếng trầu” , “cái chài mòn”:
- Hơ Nhị là biểu tượng cho sức mạnh của cộng đồng. Miếng trầu do nàng ném ra đã tác động tích cực đến sức manh của Đăm Săn
Biểu tượng cho sức mạnh thị tộc tiếp sức cho người anh hùng
Ở thời đại sử thi, mỗi cá nhân không thể sống tách rời thị tộc.
- Ông trời là vị thần bảo vệ cho thị tộc  phải giúp đỡ cho những ai chiến đấu vì quyền lợi của thị tộc.
ĐĂM SĂN
THẦN LINH
NHÂN DÂN


CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
II.ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh chiến đấu và chiến thắng giữa Đăm Săn và Mtao Mxây
2. Cảnh Đăm Săn thu phục dân làng của Mtao Mxây rồi cùng họ và tôi tớ trở về
- Sự hưởng ứng, tự nguyện mang của cải theo Đăm Săn
Lòng trung thành tuyệt đối của tôi tớ
 Sự thống nhất cao độ giữa quyền lợi, khát vọng và sự yêu mến tuân phục của cá nhân đối với cộng đồng.
 Đó là sự suy tôn tuyệt đối của cộng đồng với người anh hùng sử thi.
3. Cảnh ăn mừng chiến thắng
- Con người và thiên nhiên Tây Nguyên đều tưng bừng trong men say chiến thắng.
- Nhân vật sử thi Đăm Săn thực sự có tầm vóc lịch sử khi được đặt giữa một bối cảnh rộng lớn của thiên nhiên, xã hội và con người Tây Nguyên
II.ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
3. Cảnh ăn mừng chiến thắng
* Nghi lễ:
Tế lễ thần linh
Tổ chức ăn mừng: đánh chiêng, rượu thịt nhiều vô kể
Mọi người chúc mừng…
Quan niệm tôn thờ thần linh, tập tục ăn mừng chiến thắng của người Ê - Đê.
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
* Quang cảnh:
Vật chất: giàu có
Bạn bè: đông đúc
Tôi tớ : chật ních cả nhà
Tiệc tùng: linh đình
Âm thanh: tiếng chiêng, tiếng cồng rộn rã, vui nhộn.
Cuộc sống thịnh vượng, giàu có, sung túc, hùng mạnh.
II.ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
3. Cảnh ăn mừng chiến thắng
* Hình tượng Đăm Săn
- Trang phục: Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác một tấm áo chiến, tai đeo nụ, đủ giáo gươm.
- Ngoại hình: Chàng nằm trên võng, tóc thả trên sàn, hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa. Đôi mắt long lanh như mắt chim ghếch ăn hoa tre… Bắp chân chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bễ.
- Hành động: Uống không biết say, ăn không biết no, chuyện trò không biết chán.
Khí chất: Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng không lùi bước… Đăm Săn vốn đã ngang tàng từ trong bụng mẹ.
Bản lĩnh, khí phách, trí tuệ và sức vóc hơn người.
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)
III.TỔNG KẾT
1.Nghệ thuật
- Ngôn ngữ trang trọng, giàu hình ảnh, giàu nhịp điệu
- Sử dụng biện pháp so sánh, phóng đại, đối lập, tăng tiến,…
2. Ý nghĩa văn bản
Đoạn trích khẳng định sức mạnh và ca ngợi vẻ đẹp của người anh hùng Đăm Săn – một người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứng đáng là người anh hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Êđê thời cổ đại
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên)