LỚP
10
VĂN HỌC DÂN GIAN
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích sử thi Đăm Săn)
Cảnh chiến đấu giữa Đăm săn và Mtao Mxây
Cảnh Đăm Săn và nô lệ trở về
Cảnh ăn mừng chiến thắng
Sử thi dân gian
Sử thi Đăm Săn
Đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây
Nội dung
Nghệ thuật
Chỉ thông qua sức mạnh phi thường của cộng đồng, người ta mới có thể giải thích được vẻ đẹp tuyệt vời và sâu sắc của thần thoại và anh hùng ca, một vẻ đẹp xây dựng trên sự hoà hợp triệt để giữa nội dung và hình thức...
(M. Gor-ki)

Sử thi anh hùng bao hàm một bức tranh hoàn chỉnh của cuộc sống nhân dân dưới hình thức kể truyện anh hùng về quá khứ. Thế giới sử thi lý tưởng và nhân vật dũng sĩ trong sự thống nhất hài hoà của chúng - đó là những nhân tố chủ yếu của một nội dung sử thi anh hùng.
(Mê-lê-tin-xki)
Sử thi anh hùng (Ê-Đê)
a. Thể loại:
b. Tóm tắt tác phẩm:
Theo tục nối dây, Đăm Săn về
làm chồng Hơ Nhị, Hơ Bhị và
trở thành tù trưởng giàu có, hùng mạnh.
Đăm Săn dũng mãnh lập được nhiều chiến công, giành lại vợ, đem lại uy danh cho mình và cho
cộng đồng.
Đăm Săn đi chặt
cây thần, cầu hôn Nữ thần Mặt trời. Chàng nằm xuống trên con đường chinh phục thiên nhiên. Hồn chàng hóa thành ruồi, bay vào miệng chị gái, chị sinh ra Đăm Săn cháu, lớn lên lại tiếp tục con đường của người cậu anh hùng.
Đoạn trích thuộc phần thứ 2 của tác phẩm, kể về những chiến công của Đăm Săn.
a. Vị trí
b. Bố cục
Sông Đà thơ mộng và trữ tình
Cảnh chiến đấu của hai tù trưởng.
Đoạn 1
(Từ đầu đến đem bêu ngoài đường)
BỐ CỤC
Cảnh Đăm Săn cùng nô lệ trở về làng sau chiến thắng
Đoạn 2
(Tiếp theo đến bãi ngoài làng rồi vào làng)
Cảnh Đăm Săn ăn mừng chiến thắng.
Đoạn 3
(Phần còn lại)
a. Trước khi vào cuộc chiến
Ơ diêng!, Ơ diêng! Xuống đây ta thách nhà ngươi đọ sức với ta đấy!
Mtao Mxây
a. Trước khi vào cuộc chiến
Ta không xuống đâu, diêng ơi! Tay ta còn bận ôm vợ hai chúng ta ở trên này cơ mà
a. Trước khi vào cuộc chiến
a. Trước khi vào cuộc chiến
Ngươi không xuống ư ? Ta sẽ lấy cái sàn hiên nhà người ta bẻ đôi, ta lấy cái cầu thang nhà ngươi chẻ ra kéo lửa, ta hun cái nhà của ngươi cho mà xem!
Mtao Mxây
a. Trước khi vào cuộc chiến
Khoan, diêng, khoan! Để ta xuống. Nhưng ngươi không được đâm khi ta đang đi xuống đó, nghe!
a. Trước khi vào cuộc chiến
a. Trước khi vào cuộc chiến
Ngươi múa trước đi, ơ diêng!
Thế ư? Ta thì đâu có cậu mà học cậu, đâu có bác mà học bác! Chỉ có hai ta đây, ngươi múa đi ta xem nào !
Mtao Mxây
a. Trước khi vào cuộc chiến
Ta học ai à? Có cậu, ta học cậu. Có bác, ta học bác. Có thần Rồng, ta học thần Rồng
Thế ngươi không biết ta là người dũng tướng đã quen đi đánh thiên hạ, bắt tù binh, đã quen xéo nát đất đai thiên hạ hay sao ?
b. Vào cuộc chiến
Hiệp 1:
b. Vào cuộc chiến
Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lồ ô. Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây.
Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Khi chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn nứt, ba đồi tranh bật rễ bay tung...
Hiệp 2:
Mtao Mxây
b. Vào cuộc chiến
Bước cao bước thấp chạy hết bãi đông sang bãi tây
Hiệp 2:
b. Vào cuộc chiến
Hiệp 2:
b. Vào cuộc chiến
Hiệp 3:
Đăm Săn múa khiên và đuổi theo Mtao Mxây nhưng không đâm thủng được y

Mtao Mxây vừa chạy vừa chống đỡ
b. Vào cuộc chiến
Hiệp 4:
Đăm săn
Đăm Săn cầu cứu ông trời
Giết được Mtao Mxây
Mtao Mxây vùng chạy, ngã lăn ra đất, cầu xin tha mạng
Bị cắt đầu
a. Trước khi vào cuộc chiến
b. Vào cuộc chiến
Thần linh
Nhân dân
Không đi sao được,...
Đoàn người đông như bầy cà tong, đặc như bầy thiêu thân, ùn ùn như kiến như mối, tôi tớ mang của cải về nhiều như ong di chuyển nước, vò vẽ di chuyển hoa.

Ơ các con, ơ các con, hãy đi lấy rượu bắt trâu. Rượu năm ché, trâu dâng một con để cúng thần, cáo tổ tiên, cầu sức khỏe cho ta mới đi đánh kẻ thù, bắt tù binh, giẫm nát đất đai một tù trưởng nhà giàu về. Rượu bảy ché, trâu bảy con để cúng thần, cầu cho ta được bình yên vô sự, nạn khỏi, tai qua, lớn lên như sông nước, cao lên như cây rừng, không còn ai bì kịp. Hỡi anh em trong nhà, hỡi bà con trong làng, xin mời tất cả đến với ta.
Thế là bà con xem, nhà Đăm Săn đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà ngoài. Các tù trưởng đều từ phương xa đến... Chàng mở tiệc ăn uống linh đình, thịt lợn thịt trâu ăn không ngớt, thịt lợn ăn đến cháy đen hết ống le, thịt dê ăn đến cháy đen hết ống lồ ô, máu bò máu trâu đọng đen khắp sàn hiên, dây cồng dây chiêng giăng như mạng nhện, chỉ vàng chỉ đỏ như hoa dam piết. Cảnh đó đời ông bác, ông cậu xưa kia làm gì có.
a. Quang cảnh
b. Hình ảnh Đăm Săn
b. Hình ảnh Đăm Săn
b. Hình ảnh Đăm Săn
b. Hình ảnh Đăm Săn
Đoạn trích khắc hoạ rõ nét hình ảnh người anh hùng Đăm Săn với tài năng và phẩm chất tốt đẹp
Tác phẩm tự sự có vần, nhịp, kể lại những sự kiện lớn có tầm quan trọng liên quan đến cộng đồng người.
Sử thi dân gian
Sử thi Đăm Săn
a. Thể loại: Sử thi anh hùng (Ê Đê)
Phân loại:
Sử thi thần thoại
Sử thi anh hùng
b. Tóm tắt tác phẩm
Đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây
a.Vị trí:
Sử thi dân gian
Sử thi Đăm Săn
Đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây
a.Vị trí:
Đoạn trích thuộc phần thứ 2 của tác phẩm, kể về những chiến công của Đăm Săn.
b. Bố cục: 3 phần
Đoạn 1:
Cảnh chiến đấu của hai tù trưởng.
Đoạn 2:
Cảnh Đăm Săn cùng nô lệ trở về
Đoạn 3:
Cảnh Đăm Săn ăn mừng chiến thắng.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh chiến đấu của hai tù trưởng
a. Trước khi vào cuộc chiến
b. Vào cuộc chiến
Đăm Săn:
chủ động, tự tin
Mtao - Mxây:
bị động và sợ hãi
Hiệp 1: Mtao Mxây múa khiên trước, Đăm Săn bình tĩnh, thản nhiên xem khả năng của đối thủ.
Hiệp 2: Đăm Săn múa trước- Mtao Mxây trốn chạy, chém trượt, cầu cứu Hơ Nhị quăng cho miếng trầu.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh chiến đấu của hai tù trưởng
b. Vào cuộc chiến
Hiệp 1:
Hiệp 2:
Hiệp 3: Đăm Săn múa khiên và đuổi theo Mtao Mxây nhưng không đâm thủng được y.
a. Trước khi vào cuộc chiến
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh chiến đấu của hai tù trưởng
2. Cảnh Đăm Săn cùng nô lệ trở về làng sau chiến thắng
Ba lần đối đáp
Hình ảnh đoàn người trở về
3. Cảnh Đăm Săn ăn mừng chiến thắng
a. Quang cảnh:
giàu có, sung túc, hùng mạnh
b. Hình ảnh Đăm Săn:
đẹp đẽ, phi thường
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh chiến đấu của hai tù trưởng
2. Cảnh Đăm Săn cùng nô lệ trở về làng sau chiến thắng
3. Cảnh Đăm Săn ăn mừng chiến thắng
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung
2. Nghệ thuật