NHiệt liệt chàO MừNG
CáC THầY CÔ ĐếN Dự GIờ LớP 11a2
Chiếu Cầu hiền
(Cầu Hiền CHiếu)
NGÔ THì NHậM
Chiếu cầu hiền
1. Tác giả
Ông đã để lại cho đời sau nhiều tác phẩm văn, sử, triết
học, tôn giáo và chính trị.
Ngô Thì Nhậm (1746-1803).
Xuất thân trong dòng họ Ngô Thì có
nhiều người tài ở Tả Thanh Oai (Hà Nội).
- Ông đỗ tiến sĩ (1775).
Từng làm quan du?i tri?u Lờ-Tr?nh,
sau theo nhà Tây Sơn, rất được
trọng dụng:
+ Đại học sĩ
+ Thị lang bộ Lại
+ Thượng thư bộ Binh.
i. TìM HIểU CHUNG:
2. Tác phẩm:
Chiếu cầu hiền

a. Thể chiếu
Do vua dùng để ban bố mệnh lệnh.
Nhớ lại kiến thức cũ, em hãy nêu những đặc điểm cơ bản của thể chiếu về:
Chiếu cầu hiền
Mục đích:
Nội dung:
Hình thức:
Được viết bằng văn vần, văn biền ngẫu
hoặc văn xuôi.
Thể hiện tư tưởng chính trị lớn lao có
ảnh hưởng đến vận mệnh của cả
triều đại, đất nước.
Trong lịch sử đã có trường hợp bề tôi thay nhà vua
viết lời tuyên cáo với thiên hạ.
Đó là ai? Tác phẩm nào?
Trong lịch sử dân tộc đã có trường hợp:
"Thay trời ... hoàng thượng truyền rằng"
"Ta đây núi Lam Sơn dấy nghĩa, chốn hoang dã nương mình.."
"Đại cáo bình Ngô"
Lê Lợi - Nguyễn Trãi
Chiếu cầu hiền
- Nhi?u kẻ sĩ Bắc Hà, quan lại triều Lê - Trịnh chưa
theo vua.
- Vua Quang Trung muốn cầu người tài ra giúp nước nên giao Ngô Thì Nhậm viết Chiếu cầu hiền
(1788 -1789).
- Cuối TK XVIII, quân Tây Sơn vừa đại thắng giặc ngoại xâm.
b. Hoàn cảnh ra đời :
Chiếu cầu hiền
- Bài chiếu của triều Tây Sơn cầu hiền tài ra giúp nước.
c. Nhan đề:
Chiếu cầu hiền
Quang Trung
Ngô Thì Nhậm
Tư tưởng lớn
Tài năng văn chương giỏi
Vua sáng
Tôi hiền
Sử
Văn
? qua "chiếu cầu hiền" thấy được:
Tài đức của vua Quang Trung
Tài năng và tấm lòng với vua, với nước của Ngô Thì Nhậm
-----------------
Từng nghe nói rằng: Người hiền xuất hiện ở đời thì như ngôi sao sáng trên trời cao. Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ giả cho thiên tử. Nếu che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài mà không được đời dùng, thì đó không phải là ý trời sinh ra người hiền vậy.
Trước đây thời thế suy vi, Trung châu gặp nhiều biến cố, kẻ sĩ phải ẩn mình trong ngòi khe, chốn tránh việc đời, những bậc tinh anh triều đường phải kiêng rè không dám lên tiếng. Cũng có kẻ gõ mõ canh cửa, cũng có kẻ ra biển vào sông, chết đuối trên cạn mà không biết, dường như muốn lẩn tránh suốt đời.
Chiếu cầu hiền
Nay trẫm đang ghé chiếu lắng nghe, ngày đêm mong mỏi, những người học rộng tài cao chưa thấy có ai tìm đến. Hay trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng? Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng?
Kìa như, trời còn tăm tối thì đấng quân tử phải trổ tài. Nay đương ở buổi đầu của nền đại định, công việc vừa mới mở ra. Kỉ cương nơi triều chính còn nhiều khiếm khuyết, công việc ngoài biên đương phải lo toan. Dân còn mệt nhọc chưa lại sức mà đức hoá của trẫm chưa kịp nhuần thấm khắp nơi. Trẫm nơm nớp lo lắng, ngày một ngày hai vạn việc nảy sinh. Nghĩ cho kĩ thì thấy rằng:
một cái cột không thể đỡ nổi một căn nhà lớn, mưu lược một người không thể dựng nghiệp trị bình. Suy đi tính lại trong vòm này, cứ cái ấp mười nhà ắt phải có người trung thành tín nghĩa. Huống nay trên dải đất văn hiến rộng lớn như thế này, há trong đó lại không có lấy một người tài danh nào ra phò giúp cho chính quyền của trẫm hay sao?
Chiếu này ban xuống, các bậc quan viên lớn nhỏ, cùng thứ dân trăm họ, người nào có tài năng học thuật, mưu hay hơn đời, cho phép được dâng sớ tâu bày sự việc. Lời nói nào có thể dùng được, thì cân nhắc không kể thứ bậc; chỗ nào không dùng được thì gác lại, không vì lời nói sơ suất vu khoát mà bắt tội.
Còn người có nghề hay nghiệp giỏi, có thể cống hiến cho đời, thì cho phép các quan văn, quan võ được tiến cử, nhưng vẫn dẫn vào đợi ra mắt, tuỳ tài lục dụng. Hoặc người nào từ trước tới nay, tài năng còn bị che kín chưa được người đời biết đến, thì cũng cho phép dâng sớ tự tiến cử, chớ hiềm vì mưu lợi mà phải bán rao.
Này! Trong khoảng trời đất, hiền tài còn ẩn náu, trước đây thì nên như thế. Nay trời trong sáng, đất thanh bình, chính là lúc người hiền gặp hội gió mây, những ai có tài có đức hãy cùng cố gắng lên, ghi tên tại triều đình, cùng nhau cung kính, cùng nhau hưởng phúc lành tôn vinh.
Vậy bố cáo gần xa để mọi người đều biết.
Vấn đề cần bàn luận ở bài chiếu là gì?
Vấn đề đó được trình bày bằng mấy luận điểm?
Các luận điểm ấy tương ứng với phần nào của văn bản?
Đường lối cầu hiền

Bố cục: 3 phần
Vai trò của người hiền
Phần II: "Trước đây.........hay sao"
Phần III: Còn lại
Phần I: Từ đầu .. ->" người hiền vậy"
Phê phán thực trạng ưng xử của nho sĩ Bắc Hà và nhu cầu của đất nước.
II. Tìm hiểu văn bản.
1. Vai trò của người hiền:
Từng nghe nói rằng: Người hiền xuất hiện ở đời thì như ngôi sao sáng trên trời cao. Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ giả cho thiên tử. Nếu che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài mà không được đời dùng, thì đó không phải là ý trời sinh ra người hiền vậy.
Người hiền ? Thiên tử
- Quy luật của thiên nhiên:
Sao sáng ? Bắc thần
? Quy luật của người hiền:
- So sánh: người hiền như sao sáng ? đề cao người hiền
Chiếu cầu hiền
Chiếu cầu hiền
Câu giả định "Nếu.thì." nhằm khẳng định điều gì?
Câu giả định "Nếu.thì." ? Sứ mệnh thiêng
liêng của người hiền
Khẳng định: người hiền tài phải giúp vua.
- Trong phần I, mối quan hệ giữa người hiền và thiên tử được trình bày theo trình tự lập luận :
+ Lấy lời Khổng Tử làm chỗ dựa cho lý lẽ: Giúp vua là tuân theo quy luật khách quan. Đạo người và luật người phải tuân theo đạo trời, luật trời không thể khác được ? khẳng định: Người hiền phải giúp vua.
Chiếu cầu hiền
Câu 1: Dòng nào sau đây nói về Ngô Thì Nhậm ?

A. Ông sinh năm 1724, mất năm 1791, người làng Liêu Xá , huyện Đường Hào , phủ Thượng Haò, trấn Hải Dương ( nay thuộc Hưng Yên)
B. Ông sinh năm 1825, mất năm 1874, người làng Thanh Lương, xã Hương Xuân, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.
C. Ông sinh năm 1825, mất năm 1866, người làng Phú Thị , huyện Gia Lâm,tỉnh Hưng Yên ( nay thuộc Hà Nội)
D. Ông sinh năm 1746 , mất năm 1803, người làng Tả Thanh Oai , huyện Thanh Oai ( nay thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội).
Bài tập trắc nghiệm
Bài tập trắc nghiệm
Câu 2 : Chiếu cầu hiền được viết bằng thể văn gì ?

A. Văn xuôi tự sự

B. Văn xuôi trữ tình
C. Kí sự

D. Văn chính luận
Câu 3 : Mục đích của Chiếu cầu hiền là gì ?
A. Bố cáo chiến thắng của quân Tây Sơn .
B. Thuyết phục nhân đân cả nước ủng hộ Tây Sơn.
C . Thuyết phục nho sĩ Bắc Hà ủng hộ Tây Sơn
D. Cả B và C
1
1
1
Tên một nữ sinh tài hoa quê ở Nghệ An nhưng sống chủ yếu ở kinh thành Thăng Long.
Bà được mệnh danh là bà chúa thơ Nôm.
Hồ Xuân Hương
2
2
2
Tác phẩm phản ánh cuộc sống xa hoa, tham lam vô độ của vua chúavà sự nhũng nhiễu của quan lại thời Lê - Trịnh.
Đó là một tác phẩm được viết trong những ngày mưa.
"Chuyện cũ
trong phủ chúa Trịnh"
Ông được dân gian gọi là Tam nguyên Yên Đổ, bởi vì ông đã từng đỗ đầu ba kì thi: Hương, Hội, Đình
Ông được mệnh danh là nhà thơ của làng cảnh Việt Nam.
Nguyễn Khuyến
3
3
3
4
4
4
Tên một bộ tiểu thuyết lịch sử nổi tiếng của Việt Nam cuối thế kỉ XVIII .
Tác phẩm này do một nhóm người thuộc một dòng họ nổi tiếng ở Tả Thanh Oai viết.
Hoàng Lê Nhất Thống chí
(Ngô gia văn phái)
5
5
5
Ngoài "Chiếu cầu hiền" của Ngô Thì Nhậm thay lời Quang Trung viết, vào thế kỉ XV còn có tờ "Chiếu cầu hiền" của một bề tôi thay lời quân vương viết.
? Đó là ai?
- Ông là một trong những người khai sáng thơ ca Tiếng Việt.
- Là con người toàn tài hiếm có trong lịch sử dân tộc nhưng phải chịu oan khiên thảm khốc nhất dưới thời phong kiến.
Nguyễn Trãi
1. Trả lời câu hỏi:
Vì sao trong văn bản Chiếu cầu hiền ,
tác giả sử dụng nhiều điển tích như vậy ?
Dặn dò
2. Soạn bài
Xin lập khoa luật - Nguyễn Trường Tộ
xin chân thành cảm ơn
thầy cô và các em.