Lí Công Uẩn
Ti?t 82:
Chiếu dời đô
(Thiên đô chiếu)
I. Giới thiệu tác giả, tác phẩm
1/Tác giả:
- Lí Công Uẩn (974 -1028) – Lí Thái Tổ, quê ở tỉnh Bắc Ninh .
- Ông là người thông minh, nhân ái và là người sáng lập ra nhà Lý.
TƯỢNG LÍ CÔNG UẨN - Ở HÀ NỘI
Lý Công Uẩn (974 – 1028 )
Từ nhỏ ông là một cậu bé đĩnh ngộ hơn người, lại được sự nuôi dạy của hai nhà trí thức lớn đương thời là sư Lý Khánh Văn và Thiền sư Đạo Hạnh.
Khi mới 20 tuổi, Lý Công Uẩn được đưa vào triều làm một chức quan võ. Vốn là người thông minh, có sức khoẻ và chí lớn, Công Uẩn từ đó ngày càng được tin cậy trong triều, về sau làm tới Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ và trở thành trụ cột của nhà tiền Lê.
* Hoàn cảnh ra đời :
- Viết năm 1010.
- Khi có ý định dời đô từ Hoa Luư về Đại La.

.
2. Tác phẩm
II. Đọc – tìm hiểu chung
1. Đọc
2. Chú thích (SGK)
3. Thể loại :
- Chiếu (còn gọi là chiếu thuư, chiếu chỉ): Lời ban bố mệnh lệnh của vua cho thần dân.
- "Chiếu dời đô": Viết bằng văn xuôi chữ Hán có xen câu văn biền ngẫu.
Phần 1:
Từ đầu ->“không thể không dời đổi
4. BỐ CỤC
Lí do cần phải dời đô
Phần 2: Tiếp -> “muôn đời”
Các lợi thế của thành Đại La
Phần 3: Phần còn lại
Bày tỏ ý định dời đô
III. Đọc – hiểu văn bản
1. Lí do cần phải dời đô

Xua nh� Thuong d?n vua B�n Canh nam l?n d?i dụ; nh� Chu d?n vua Th�nh Vuong cung ba l?n d?i dụ. Ph?i dõu cỏc vua th?i Tam d?i theo ý riờng mỡnh m� t? ti?n chuy?n d?i? Ch? vỡ mu?n dúng dụ ? noi trung tõm, muu toan nghi?p l?n, tớnh k? muụn d?i cho con chỏu; trờn võng m?nh tr?i, du?i theo ý dõn, n?u th?y thu?n ti?n thỡ thay d?i. Cho nờn v?n nu?c lõu d�i, phong t?c ph?n th?nh. Th? m� hai nh� Dinh, Lờ l?i theo ý riờng mỡnh, khinh thu?ng m?nh tr?i, khụng noi theo d?u cu c?a Thuong, Chu, c? dúng yờn dụ th�nh ? noi dõy, khi?n cho tri?u d?i khụng du?c lõu b?n, s? v?n ng?n ng?i, tram h? ph?i hao t?n, muụn v?t khụng du?c thớch nghi. Tr?m th?y dau xút v? vi?c dú, khụng th? khụng d?i d?i.

Lí do dời đô
1. Lý do dời đô:
a. Lịch sử Trung Quốc:
Mở đầu bài, theo sử sách Trung Quốc, Lí Công Uẩn nêu những dẫn chứng các vua nào từng dời đô?
Nhà Thương: Năm lần dời đô.
Nhà Chu: Ba lần dời đô.
Lí Công Uẩn nêu những sự kiện ấy nhằm mục đích gì?
=>Mục đích: Mưu toan việc lớn,
tính kế muôn đời cho con cháu.
=> Kết quả: Vận nước lâu dài, phong
tục phồn thịnh.
- Dẫn chứng cụ thể, lập luận
chặt chẽ.
Theo tác giả, chính việc dời đô đúng đắn, nhà Thương và nhà Chu đạt được kết quả gì?
b. Tình hình nước ta:
Sau khi viện dẫn sử sách về việc dời đô, tác giả đã phê phán điều gì về hai nhà Đinh, Lê? Tìm chi tiết?
- Dẫn chứng: Hai nhà Đinh Lê theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời.
Kết quả của việc không dời đô, theo Lí Công Uẩn, là gì?
- Kết quả : Triều đại không lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ hao tốn . . .
- Kết hợp lý và tình làm tăng sức thuyết phục.
Những dẫn chứng và lý lẽ Lí Công Uẩn đưa ra mục đích cuối cùng là gì ?
=> Khẳng định việc dời đô khỏi Hoa Lư là cần thiết.

“Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: ở vào nơi trung tâm trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi; đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi; địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi. Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa. Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.”
2/ Các lợi thế của thành Đại La.
2/ Cỏc l?i th? c?a th�nh D?i La.
Theo tác giả Đại La có những lợi thế gì? Tìm hiểu chi tiết?
- Đại La:
+ Kinh đô cũ
+ Vị trí: trung tâm trời đất... dựa núi
+ Địa hình: đất rộng mà bằng, cao mà thoáng, tránh được lụt lội, ...
+ Về chính trị, văn hoá: là đầu mối giao lưu; chốn tụ hội của 4 phương, là mảnh đất hưng thịnh
Nhận xét về cách lập luận của tác giả ?
.+ Luận cứ phong phú.
Qua đoạn văn tác giả muốn khẳng định điều gì?
=>Đại La là nơi tốt nhất để định đô.
3. Bày tỏ ý định dời đô
“Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chỗ ở. Các khanh nghĩ thế nào?”
Nhận xét về lời ban bố mệnh lệnh của tác giả?
- Sử dụng câu nghi vấn => Kết thúc mang tính chất đối thoại, trao đổi; tạo sự đồng cảm giữa vua và dân
Cần dời đô từ Hoa Lư về Đại La
Việc muốn dời đô ra Đại La
=> Chứng tỏ khát vọng phát triển đất nước , tự lực tự cường.
 
Qua đó, tác giả muốn bày tỏ quan điểm tư tưởng gì của mình?
Cố đô Hoa Lư
Toàn cảnh cố đô
Kinh thành Thăng Long
IV: T?ng k?t:
2.Nội dung: Khát vọng một đất nước thống nhất, độc lập, hùng cường, khẳng định ý chí tự cường và sự lớn mạnh của dân tộc Đại Việt.
1.Nghệ thuật:
- Lập luận chặt chẽ
- Kết hợp giữa lí và tình
Chùa Một Cột
Một số công trình tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội
Lăng Chủ Tịch Hồ Chí Minh
HỒ GƯƠM,THÁP RÙA
Văn miếu Quốc Tử Giám
Sân vận động quốc gia Mỹ Đình
Nhà hát lớn Hà Nội
Nhà hát lớn Hà Nội (ngày nay)
Đại học Y Hà Nội
Chợ Đồng Xuân
Chợ Đồng Xuân (ngày nay)
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
(chọn câu trả lời đúng nhất)
2. Vì sao nói “Chiếu dời đô” ra đời phản ánh ý chí độc lập tự cường và sự phát triển lớn mạnh của dân tộc Đại Việt ?
A/ Tri?u dỡnh nh� Lớ d? l?n m?nh ch?m d?t n?n phong ki?n cỏt c?.
B/ Dõn t?c D?i Vi?t d? s?c sỏnh ngang h�ng v?i phuong B?c.
C/ D?nh dụ ? Thang Long l� nguy?n v?ng c?a nhõn dõn xõy d?ng m?t d?t nu?c d?c l?p, t? cu?ng.
D/ C? ba ý trờn.
D
CỦNG CỐ - DẶN DÒ

Bài tập:
? Qua văn bản, em học tập được điều gì về cách viết văn bản nghị luận, cách lập luận?
? Viết một đoạn văn ngắn nêu cảm nghĩ của em về vua Lí Công Uẩn?
-Bài mới: Soạn và chuẩn bị bài “Hịch tướng sỹ”